{"id":1083,"date":"2016-12-23T13:50:07","date_gmt":"2016-12-23T12:50:07","guid":{"rendered":"http:\/\/projektcydr.pl\/?p=1083"},"modified":"2018-12-09T09:38:12","modified_gmt":"2018-12-09T08:38:12","slug":"gazunek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=1083","title":{"rendered":"Gazunek"},"content":{"rendered":"<p>Pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej przyjdzie ten moment, kiedy zdecyduj\u0119, \u017ce czas zabutelkowa\u0107 cydr. I wtedy &#8211; jak co roku &#8211; niezawodnie pojawi si\u0119 pytanie: gazowa\u0107 czy nie gazowa\u0107? Odpowied\u017a, jak zwykle, b\u0119dzie taka sama &#8211; bo o ile nie jest wcale powiedziane, \u017ce cydr musi mie\u0107 b\u0105belki, ja wol\u0119 jak musuje.<\/p>\n<p>Tak wi\u0119c w kolejce niecierpliwie ustawi\u0105 si\u0119 nast\u0119pne wymagaj\u0105ce rozstrzygni\u0119cia kwestie: to ile w\u0142a\u015bciwie tego cukru mam doda\u0107? Cukru, a mo\u017ce glukozy? A jakby tak, tym razem, sztucznie nagazowa\u0107? I dalej, w ten dese\u0144&#8230;<\/p>\n<p>Przewa\u017cnie ko\u0144czy si\u0119 na 3g \u201eczego tam akurat mam pod r\u0119k\u0105\u201d na 0,5L butelk\u0119 &#8211; bo tak gdzie\u015b kiedy\u015b przeczyta\u0142em, i w sumie si\u0119 sprawdza. Ale pomy\u015bla\u0142em, \u017ce mo\u017ce tym razem poedukuj\u0119 si\u0119 troch\u0119 w temacie, i nawet je\u015bli pozostan\u0119 przy moich 3g, to przynajmniej b\u0119d\u0119 wiedzia\u0142 sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie taka ilo\u015b\u0107.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Nie chc\u0119 wchodzi\u0107 tutaj w kwestie tego czy, a je\u015bli tak to jak bardzo, powinien by\u0107 nagazowany cydr. Jedni lubi\u0105 bez gazu, inni stoj\u0105 na stanowisku, \u017ce jego brak pozbawia nap\u00f3j \u017cycia i to w\u0142a\u015bnie b\u0105belki pozwalaj\u0105 wy\u0142owi\u0107 te najwa\u017cniejsze, g\u0142\u0119boko zatopione aromaty. Z kolei w\u015br\u00f3d mi\u0142o\u015bnik\u00f3w b\u0105belk\u00f3w b\u0119d\u0105 tacy, kt\u00f3rym wystarczy lekkie musowanie, podczas gdy inni za jedyny s\u0142uszny uznaj\u0105 poziom gazu jakiego nie powstydzi\u0142by si\u0119 najlepszy szampan. Ka\u017cdy musi zdecydowa\u0107 sam co najbardziej mu odpowiada &#8211; a akurat jeste\u015bmy w tej komfortowej sytuacji, \u017ce mo\u017cemy zrobi\u0107 dok\u0142adnie tak, jak to sobie wymy\u015blimy \ud83d\ude42<\/p>\n<h1>Rozpuszczalno\u015b\u0107 gaz\u00f3w<\/h1>\n<p>\u201eGaz\u201d w napojach gazowanych to nic innego jak rozpuszczony dwutlenek w\u0119gla, CO<sub>2<\/sub>. Gazy, og\u00f3lnie, maj\u0105 tak\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 \u017ce rozpuszczaj\u0105 si\u0119 w cieczy w funkcji ci\u015bnienia i temperatury: rozpuszczalno\u015b\u0107 wzrasta wraz ze spadkiem temperatury, jak r\u00f3wnie\u017c ze wzrostem ci\u015bnienia na styku gazu z ciecz\u0105.<\/p>\n<p>M\u00f3wi\u0105c o ci\u015bnieniu, warto zaznaczy\u0107, \u017ce chodzi tutaj o <strong>ci\u015bnienie cz\u0105stkowe<\/strong>, to znaczy ci\u015bnienie tego konkretnego gazu, kt\u00f3rego rozpuszczalno\u015b\u0107 nas interesuje. Je\u015bli mamy mieszanin\u0119 dw\u00f3ch gaz\u00f3w A (30%) i B (70%), pod ci\u015bnieniem 1atm, to ci\u015bnienia cz\u0105stkowe wynosz\u0105 odpowiednio 0,3 i 0,7atm.<\/p>\n<p>Rozpuszczanie gaz\u00f3w jest procesem powolnym. Po zwi\u0119kszeniu ci\u015bnienia i\/lub spadku temperatury ciecz nie zacznie z sykiem wci\u0105ga\u0107 gaz\u00f3w z otoczenia: zacznie je powoli absorbowa\u0107, co mo\u017ce potrwa\u0107 dni czy nawet tygodnie &#8211; ale koniec ko\u0144c\u00f3w dojdzie do ustalenia si\u0119 tak zwanego <strong>stanu r\u00f3wnowagi<\/strong>.<\/p>\n<h1>Prawo Henry&#8217;ego<\/h1>\n<p>To, ile konkretnie gazu jest rozpuszczone w stanie r\u00f3wnowagi, odpowiadaj\u0105cym danym warunkom, da si\u0119 \u0142atwo wyliczy\u0107 przy u\u017cyciu tak zwanego <strong>prawa Henry\u2019ego<\/strong>, kt\u00f3re m\u00f3wi, \u017ce:<\/p>\n<p><em>c\u00a0 = H * p<\/em><\/p>\n<p>czyli \u017ce ilo\u015b\u0107 rozpuszczonego gazu (c) jest proporcjonalna do ci\u015bnienia cz\u0105stkowego tego gazu (p). Wsp\u00f3\u0142czynnik proporcjonalno\u015bci (H) to \u201esta\u0142a Henry\u2019ego\u201d &#8211; kt\u00f3ra swoj\u0105 drog\u0105 ze \u201esta\u0142\u0105\u201d ma niewiele wsp\u00f3lnego, bo nie do\u015b\u0107 \u017ce jest inna w zale\u017cno\u015bci od gazu, to dodatkowo zale\u017cy od temperatury.<\/p>\n<p>Zale\u017cno\u015b\u0107 sta\u0142ej Henry\u2019ego od temperatury (t) dana jest takim wzorem:<\/p>\n<p><em>H = H<sub>std<\/sub> * exp ( T * ( 1 \/ t \u2013 1\u00a0 \/ t<sub>std<\/sub> ) )<\/em><\/p>\n<p>H<sub>std<\/sub> to jest warto\u015b\u0107 sta\u0142ej Henry\u2019ego w temperaturze \u201cstanu standardowego\u201d (<em>t<sub>std<\/sub><\/em>), czyli 25C. T to jest wsp\u00f3\u0142czynnik zale\u017cno\u015bci od temperatury. Za\u015b exp to jest \u201ee\u201d do pot\u0119gi.<\/p>\n<p>Warto\u015bci zar\u00f3wno H<sub>std<\/sub> jak i T znajduj\u0105 si\u0119 w tabelach. Np. <a href=\"http:\/\/www.henrys-law.org\">tutaj<\/a> jest bardziej ni\u017c kompletna lista gaz\u00f3w i odpowiadaj\u0105cych im warto\u015bci. Niemniej jednak, nam wystarczy wiedzie\u0107, \u017ce:<\/p>\n<p><em>H<sub>std CO2<\/sub> = 0,00033 [mol\/m<sup>3<\/sup>\/Pa]<\/em><br \/>\n<em>T<sub>CO2<\/sub> = 2400<\/em><\/p>\n<p><em>H<sub>std O2<\/sub> = 0,000012 [mol\/m<sup>3<\/sup>\/Pa]<\/em><br \/>\n<em>T<sub>O2<\/sub> = 1700<\/em><\/p>\n<p><em>H<sub>std N2<\/sub> = 0,0000064 [mol\/m<sup>3<\/sup>\/Pa]<\/em><br \/>\n<em>T<sub>N2<\/sub> = 1600<\/em><\/p>\n<p>Wynika z tego, \u017ce<strong> tlen rozpuszcza si\u0119 w wodzie 30 razy gorzej od dwutlenku w\u0119gla, a azot a\u017c 50 razy gorzej<\/strong>.<\/p>\n<p>Powy\u017cej pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze jednostki \u2013 trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ceby na potrzeby wzor\u00f3w temperatur\u0119 wyra\u017ca\u0107 w Kelvin\u2019ach, ci\u015bnienie w Pascal\u2019ach, a obj\u0119to\u015b\u0107 w metrach sze\u015bciennych \u2013 za co wzory zrewan\u017cuj\u0105 si\u0119 nam molami \ud83d\ude42<\/p>\n<h1>Przyk\u0142adowe obliczenia<\/h1>\n<p>No to policzmy sobie co\u015b szybko, \u017ceby si\u0119 oswoi\u0107. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce mamy szczelnie <strong>zamkni\u0119ty pojemnik<\/strong>, w kt\u00f3rym mamy wod\u0119 oraz wy\u0142\u0105cznie dwutlenek w\u0119gla, mamy stan r\u00f3wnowagi, ci\u015bnienie dwutlenku w\u0119gla wynosi <strong>1 atm<\/strong>. A, no i temperatura jest za\u0142\u00f3\u017cmy <strong>20C<\/strong>.<\/p>\n<p>Najpierw trzeba przej\u015b\u0107 na odpowiednie jednostki:<\/p>\n<ul>\n<li>1 atm to 101325 Pa (1013,25 hektopaskali)<\/li>\n<li>20C to 293,15K<\/li>\n<li>25C (t<sub>std<\/sub>) to 298,15K<\/li>\n<\/ul>\n<p>Podstawiaj\u0105c liczby do wzoru, ilo\u015b\u0107 rozpuszczonego dwutlenku w\u0119gla wynosi:<\/p>\n<p><em>c =\u00a0 0,00033 * exp (2400 * (1\/293,15 \u2013 1\/298,15)) = 38,36 mol\/m<sup>3<\/sup><\/em><\/p>\n<p>Czyli dowiadujemy si\u0119, \u017ce w takich warunkach, w metrze sze\u015bciennym wody b\u0119dzie rozpuszczone 38,36 moli CO<sub>2<\/sub>.<\/p>\n<p>Nic nie powiedzieli\u015bmy do tej pory ile mamy w naszym pojemniku wody. Za\u0142\u00f3\u017cmy, dla uproszczenia, \u017ce jest jej 1L. Nie ma tutaj znaczenia ca\u0142kowita pojemno\u015b\u0107 pojemnika \u2013 wa\u017cne \u017ce jest jaka\u015b wolna przestrze\u0144, kt\u00f3ra jest wype\u0142niona CO<sub>2<\/sub> o znanym ci\u015bnieniu.<\/p>\n<p>M\u00f3wi\u0105c o ci\u015bnieniu koniecznie trzeba sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce to ci\u015bnienie 1 atm, kt\u00f3rym pos\u0142ugujemy si\u0119 w powy\u017cszych obliczeniach, to <strong>ci\u015bnienie bezwzgl\u0119dne<\/strong>.<\/p>\n<p>Je\u015bli do naszego pojemnika z powy\u017cszego przyk\u0142adu pod\u0142\u0105czyliby\u015bmy manometr, wskaz\u00f3wka pokaza\u0142aby ~0, dlatego \u017ce manometr (taki zwyk\u0142y) pokazuje <strong>ci\u015bnienie wzgl\u0119dne<\/strong>, wzgl\u0119dem otaczaj\u0105cego manometr ci\u015bnienia atmosferycznego. St\u0105d \u201e~0\u201d, bo je\u015bli zamkniemy pojemnik przy ci\u015bnieniu 1atm, a potem przyjdzie np. ni\u017c, wskaz\u00f3wka delikatnie wychyli si\u0119 na plus.<\/p>\n<p>Wracaj\u0105c do oblicze\u0144: znaj\u0105c obj\u0119to\u015b\u0107 p\u0142ynu, mo\u017cemy wyliczy\u0107 konkretn\u0105 ilo\u015b\u0107 rozpuszczonego gazu. Skoro w 1000L by\u0142oby go 38,36 mola, to w naszym litrze b\u0119dzie go 1000x mniej: 0,03836 mola.<\/p>\n<p>Znaj\u0105c ilo\u015b\u0107 moli, wiemy ju\u017c w zasadzie wszystko \u2013 by\u0142o kiedy\u015b na chemii, \u017ce mol to taka sprytna jednostka, z kt\u00f3rej bez problemu mo\u017cna wyliczy\u0107 zar\u00f3wno mas\u0119 jak i obj\u0119to\u015b\u0107 gazu \ud83d\ude42<\/p>\n<p>Masa mola substancji odpowiada sumie mas atomowych pierwiastk\u00f3w wchodz\u0105cych w jej sk\u0142ad, wyra\u017conej w gramach. Mas\u0119 atomow\u0105 bierze si\u0119 z tablic Mendelejewa. Taki w\u0119giel ma mas\u0119 atomow\u0105 w przybli\u017ceniu 12, tlen 14 \u2013 st\u0105d <strong>masa mola CO<sub>2<\/sub> to 44g<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Obj\u0119to\u015b\u0107 mola gazu wynosi 22,415L <\/strong>\u2013 w tak zwanych warunkach normalnych, czyli w temperaturze <strong>0C<\/strong> i ci\u015bnieniu <strong>1 atm<\/strong>, niezale\u017cnie od rodzaju gazu.<\/p>\n<p>Czyli w naszym przypadku, w litrze p\u0142ynu rozpuszczone b\u0119dzie 44g * 0,03836 = 1,69g CO<sub>2<\/sub>, co przek\u0142ada si\u0119 na obj\u0119to\u015b\u0107 0,86L.<\/p>\n<h1>Spokojne i musuj\u0105ce<\/h1>\n<p>I to w\u0142a\u015bnie jest najpopularniejszy spos\u00f3b wyra\u017cania poziomu \u201enagazowania\u201d dwutlenkiem w\u0119gla: poprzez okre\u015blenie ile takich \u201enormalnych\u201d obj\u0119to\u015bci CO<sub>2<\/sub> jest rozpuszczone w danej obj\u0119to\u015bci cieczy. W naszym przypadku, poziom nasycenia cieczy dwutlenkiem w\u0119gla wynosi 0,86L \/ 1L = 0,86 <strong>[vol CO<sub>2<\/sub>]<\/strong>.<\/p>\n<p>W zale\u017cno\u015bci od stopnia nasycenia CO<sub>2<\/sub>, cydry przyj\u0119\u0142o si\u0119 dzieli\u0107 na:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>spokojne<\/strong>, &lt;1 vol CO<sub>2<\/sub><\/li>\n<li><strong>p\u00f3\u0142musuj\u0105ce<\/strong>, 1.5-2.5 vol CO<sub>2<\/sub><\/li>\n<li><strong>musuj\u0105ce<\/strong>, 3.5-5.5 vol CO<sub>2<\/sub><\/li>\n<li><strong>wybuchaj\u0105ce<\/strong>, &gt;5.5 vol CO<sub>2<\/sub> \ud83d\ude09<\/li>\n<\/ul>\n<p>Nie jest to do ko\u0144ca zgodne z tym co mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w w naszym polskim prawodawstwie (<a href=\"http:\/\/isip.sejm.gov.pl\/DetailsServlet?id=WDU20130000633\">link<\/a>) &#8211; ale raz, \u017ce jest tam mowa og\u00f3lnie o wyrobach winiarskich, a poza tym nie jestem pewien o jakim konkretnie ci\u015bnieniu m\u00f3wi\u0105 &#8211; wzgl\u0119dnym, bezwzgl\u0119dnym &#8211; wi\u0119c w sumie nie traktuj\u0119 tego rozporz\u0105dzenia jako wyznacznika.<\/p>\n<p>Czasami w powy\u017cszej klasyfikacji pojawia si\u0119 podatkowo cydr \u201eperlisty\u201d, na granicy mi\u0119dzy spokojnym i p\u00f3\u0142musuj\u0105cym. Taki perlisty cydr po otwarciu nie b\u0119dzie mia\u0142 tendencji do musowania, ale b\u0119dzie uwalnia\u0142 sporadyczne b\u0105belki, co podobno pozytywnie wp\u0142ywa na walory smakowe. Nie jestem do ko\u0144ca przekonany do tej koncepcji \u2013 napoje o nasyceniu 1 vol CO<sub>2<\/sub>, i ni\u017cszym, r\u00f3wnie\u017c b\u0119d\u0105 uwalnia\u0107 CO<sub>2<\/sub> po otwarciu.<\/p>\n<h1>Po otwarciu butelki<\/h1>\n<p>Po otwarciu pojemnika\/butelki ci\u015bnienie cz\u0105stkowe CO<sub>2<\/sub> spada praktycznie do zera i uk\u0142ad d\u0105\u017cy do nowego stanu r\u00f3wnowagi, w kt\u00f3rym nie ma miejsca na tyle rozpuszczonego CO<sub>2<\/sub>.<\/p>\n<p>Powietrze sk\u0142ada si\u0119 z: azotu (~78%), tlenu (~21%), argonu (~1%), dwutlenku w\u0119gla (~0,04%) i jeszcze kilku innych gaz\u00f3w w ilo\u015bciach \u015bladowych. Przy ci\u015bnieniu atmosferycznym 1 atm ci\u015bnienie cz\u0105stkowe CO<sub>2<\/sub> wynosi ~0,0004atm.<\/p>\n<p>Czyli jak otworzymy nasz przyk\u0142adowy pojemnik, nowy stan r\u00f3wnowagi w temperaturze 20C ustali si\u0119 na poziomie &lt;0,0003 vol CO<sub>2<\/sub> \u2013 czyli <strong>praktycznie ca\u0142y rozpuszczony w cieczy dwutlenek w\u0119gla uleci do atmosfery<\/strong> &#8211; pozostanie gaz o obj\u0119to\u015bci &lt;0,3mL. <strong>Temperatura w\u0142a\u015bciwie nic tu zmienia<\/strong>: np. przy 4C pozosta\u0142oby ~0,4mL CO<sub>2<\/sub> \u2013 cho\u0107 oczywi\u015bcie przy ni\u017cszej temperaturze stan r\u00f3wnowagi b\u0119dzie ustala\u0142 si\u0119 d\u0142u\u017cej; wiadomo, \u017ce napoje sch\u0142odzone b\u0105belkuj\u0105 wolniej.<\/p>\n<h1>Zmiana obj\u0119to\u015bci gazu<\/h1>\n<p>Tak z ciekawo\u015bci \u2013 je\u015bli mamy taki p\u0142yn o nasyceniu 1 vol CO<sub>2<\/sub>, czyli m\u00f3wimy \u017ce mamy 1L CO<sub>2<\/sub> (stan normalny) rozpuszczony w ka\u017cdym litrze, to jak\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 mia\u0142by ten gaz w temperaturze 20C, i za\u0142\u00f3\u017cmy tym samym ci\u015bnieniu: 1atm?<\/p>\n<p>Kolejny dobrze znany wz\u00f3r si\u0119 k\u0142ania: <em>pV = nRT<\/em>, sk\u0105d interesuje nas V.<\/p>\n<p>n to liczba moli gazu, kt\u00f3r\u0105 wyliczamy z prostej zale\u017cno\u015bci: je\u015bli 1 mol gazu ma obj\u0119to\u015b\u0107 22,4L to 1L gazu to 1\/22,4 = 0,045 mola. R to sta\u0142a gazowa (taka prawdziwa sta\u0142a) o warto\u015bci niezmiennie r\u00f3wnej 8,3144598(48) J\/mol\/K.<\/p>\n<p>Przeliczaj\u0105c dla zadanych warto\u015bci:<\/p>\n<p><em>V = nRT \/ p = 0,045 * 8,314459848 * 293,15\/101325 [mol * J \/ mol \/ K * K \/ Pa]<\/em><br \/>\n<em>\u00a0\u00a0 = 0,00108248 [J \/ Pa]<\/em><\/p>\n<p>Joul to inaczej Pa*m<sup>3<\/sup>, st\u0105d liczona przez nas obj\u0119to\u015b\u0107 to 1,08248 L.<\/p>\n<p>Czyli w\u0142a\u015bnie sprawdzili\u015bmy sobie, \u017ce <strong>wzrost temperatury z 0C do 20C powoduje wzrost obj\u0119to\u015bci pocz\u0105tkowego 1L gazu o ~82mL<\/strong>.<\/p>\n<p>Czyli pomimo tego, \u017ce niezale\u017cnie od temperatury z otwartej butelki ulotni si\u0119 praktycznie taka sama ilo\u015b\u0107\/masa gazu, to w temperaturze 20C gaz ten b\u0119dzie mia\u0142 o ~8% wi\u0119ksz\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 ni\u017c w 0C.<\/p>\n<h1>Sposoby gazowania cydru<\/h1>\n<p>Dobrze, ale mia\u0142o by\u0107 o gazowaniu cydru, a na razie jedyny zwi\u0105zek jest taki, \u017ce po tym wst\u0119pie chcia\u0142oby si\u0119 cydru napi\u0107 \ud83d\ude09 Na szcz\u0119\u015bcie w\u0142a\u015bnie przebrn\u0119li\u015bmy przez ca\u0142\u0105 \u201eteori\u0119\u201d.<\/p>\n<p>No to jak to jest z tymi b\u0105belkami w cydrze, sk\u0105d si\u0119 bierze ten dwutlenek w\u0119gla?<\/p>\n<p>Je\u015bli kto\u015b mia\u0142 wcze\u015bniej do czynienia z robieniem piwa, to w przypadku cydru nie ma na tym etapie \u017cadnych r\u00f3\u017cnic: piwo i cydr gazuje si\u0119 tak samo. S\u0105 dwa g\u0142\u00f3wne sposoby: <strong>refermentacja w butelkach<\/strong> (ew. innych pojemnikach) oraz <strong>sztuczne gazowanie w keg\u2019ach<\/strong>.<\/p>\n<p>Pierwszy spos\u00f3b polega na tym, \u017ce butelkuje si\u0119 cydr, kt\u00f3ry ju\u017c sko\u0144czy\u0142 fermentacj\u0119, dodaje troch\u0119 cukru, zamyka, i zostawia w spokoju na pewien czas. W tym czasie pozosta\u0142e przy \u017cyciu dro\u017cd\u017cowe niedobitki mno\u017c\u0105 si\u0119, na tyle na ile pozwalaj\u0105 im warunki \u2013 a te nie s\u0105 ju\u017c sprzyjaj\u0105ce ze wzgl\u0119du na ma\u0142\u0105 ilo\u015b\u0107 tlenu zar\u00f3wno w p\u0142ynie jak i w szyjce butelki \u2013 po czym powoli konsumuj\u0105 cukier odwdzi\u0119czaj\u0105c si\u0119 nam za to dwutlenkiem w\u0119gla. Jako \u017ce butelka jest zamkni\u0119ta, CO<sub>2<\/sub> nie ma gdzie uciec, w efekcie powoli wzrasta ci\u015bnienie, a co za tym idzie wzrasta ilo\u015b\u0107 rozpuszczonego w cydrze gazu.<\/p>\n<p>Im d\u0142u\u017cej cydr dojrzewa\u0142 w fermentorze, tym mniej pozosta\u0142ych w nim dro\u017cd\u017cy. Niemniej jednak nie spotka\u0142em si\u0119 jeszcze z sytuacj\u0105, \u017ceby refermentacja nie powiod\u0142a si\u0119 ze wzgl\u0119du na ich brak. Oczywi\u015bcie im mniej dro\u017cd\u017cy tym d\u0142u\u017cej to zajmie zanim cydr si\u0119 nagazuje. W moim przypadku, gdy butelkowa\u0142em ca\u0142kowicie sklarowane cydry, kt\u00f3re sta\u0142y w fermentorze przez kilka miesi\u0119cy, <strong>proces refermentacji trwa\u0142 kolejne kilka miesi\u0119cy<\/strong>.<\/p>\n<p>Chc\u0105c przyspieszy\u0107 ten proces mo\u017cna rozwa\u017cy\u0107 dodanie odrobiny sproszkowanych dro\u017cd\u017cy, w ilo\u015bci np. 1\/10 zalecanej dawki, do tego ew. odrobiny po\u017cywki. Ale trzeba pami\u0119ta\u0107 \u017ce o ile dodatek dro\u017cd\u017cy korzystnie wp\u0142ynie na szybko\u015b\u0107 refermentacji, to skutkiem ubocznym b\u0119dzie ponowne pojawienie si\u0119 silnego dro\u017cd\u017cowego aromatu, i zn\u00f3w sporo czasu przyjdzie poczeka\u0107 na jego zanikni\u0119cie. I o ile dro\u017cd\u017cowe nuty koniec ko\u0144c\u00f3w ucichn\u0105, o tyle same dro\u017cd\u017ce pozostan\u0105, w formie zalegaj\u0105cego na dnie butelki osadu. Osad tak czy siak b\u0119dzie, niezale\u017cnie od tego czy dodali\u015bmy dro\u017cd\u017cy czy nie \u2013 patrz cho\u0107by ile osadu powsta\u0142o <a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=336\">tutaj<\/a>, pomimo \u017ce nie dodawa\u0142em \u017cadnych dro\u017cd\u017cy \u2013 ale im szybsza refermentacja \/ wi\u0119ksza populacja dro\u017cd\u017cy, tym wi\u0119kszy koniec ko\u0144c\u00f3w osad.<\/p>\n<p>Szybko\u015b\u0107 refermentacji mo\u017cna wspom\u00f3c pozostawiaj\u0105c w\u0142a\u015bnie zabutelkowany cydr na kilka dni w pokojowej temperaturze.<\/p>\n<p>Refermentacja z dodatkiem cukru jest o tyle wygodna, \u017ce daje nam dobr\u0105 kontrol\u0119 nad efektem ko\u0144cowym: dok\u0142adnie wiemy ile cukru dodajemy, wi\u0119c mo\u017cemy do\u015b\u0107 celnie okre\u015bli\u0107 ile powstanie CO<sub>2<\/sub>, a co za tym idzie jaki b\u0119dzie poziom nagazowania.<\/p>\n<p>Zamiast cukru mo\u017cna u\u017cy\u0107 soku jab\u0142kowego. Mo\u017ce to by\u0107 ten sam sok, z kt\u00f3rego robimy cydr, uprzednio zamro\u017cony w tym w\u0142a\u015bnie celu. Mo\u017ce to by\u0107 inny sok. Problem ze s\u0142odzeniem sokiem polega na tym, \u017ce sok sokowi nier\u00f3wny i r\u00f3\u017cnice w zawarto\u015bci cukru potrafi\u0105 by\u0107 do\u015b\u0107 spore. Przyk\u0142adowo, przeci\u0119tny sok o SG 1.047 zawiera ~100g cukru w litrze, podczas gdy sok o SG 1.070 (kt\u00f3ry nota bene uda\u0142o mi si\u0119 niedawno wycisn\u0105\u0107 z Renet) zawiera a\u017c 50% cukru wi\u0119cej! W przeliczaniu SG na zawarto\u015b\u0107 cukru pomocny jest <a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?page_id=237\">kalkulator<\/a>. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce dodaj\u0105c sok zwi\u0119ksza si\u0119 ca\u0142kowit\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107, wi\u0119c je\u015bli do 1L cydru dodamy 100mL soku o SG 1.047, zawarto\u015b\u0107 cukru wyniesie 10g\/1,1L.<\/p>\n<p>Ciekaw\u0105 alternatyw\u0105 jest butelkowanie cydru, kt\u00f3ry jeszcze do ko\u0144ca nie odfermentowa\u0142. Og\u00f3lna zasada pozostaje bez zmian, ale zamiast dodawa\u0107 cukier\/sok wykorzystujemy jeszcze nieprzefermentowany cukier wci\u0105\u017c obecny w cydrze.<\/p>\n<p>Zalet\u0105 tej metody jest to, \u017ce otrzymujemy gazowany cydr bez \u017cadnych dodatk\u00f3w \u2013 niekt\u00f3rzy twierdz\u0105 \u017ce dodatek cukru, cho\u0107 niewielki, da si\u0119 wyczu\u0107 w smaku. Wada jest taka, \u017ce nie do ko\u0144ca wiadomo jakie b\u0119dzie ko\u0144cowe SG cydru, wi\u0119c trudno jest okre\u015bli\u0107, znaj\u0105c jedynie obecny ci\u0119\u017car w\u0142a\u015bciwy, ile tego cukru jeszcze pozosta\u0142o do odfermentowania.<\/p>\n<p>Szacuj\u0105c ko\u0144cowe SG mo\u017cna pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 wspomnianym kalkulatorem, cho\u0107 dla wi\u0119kszej pewno\u015bci lepiej szybko odfermentowa\u0107 do ko\u0144ca pr\u00f3bk\u0119 cydru w wy\u017cszej temperaturze, i pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 zmierzonym SG jako warto\u015bci\u0105 odniesienia. <strong>Spadek SG o 0,001 odpowiada przefermentowaniu 2g\/L cukru<\/strong>.<\/p>\n<p>Problemem mo\u017ce by\u0107 \u201ez\u0142apanie\u201d cydru w odpowiednim momencie, gdy ma dok\u0142adnie oczekiwany przez nas poziom SG &#8211; szczeg\u00f3lnie je\u015bli fermentujemy z dodatkiem po\u017cywek, w pokojowej temperaturze \u2013 w takich warunkach akcja fermentacja potrafi toczy\u0107 si\u0119 bardzo szybko. Trzeba si\u0119 r\u00f3wnie\u017c liczy\u0107 z wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 osadu, bo butelkowany cydr b\u0119dzie daleki od klarowno\u015bci, a wszystkie te wzbite cz\u0105steczki kiedy\u015b opadn\u0105 na dno.<\/p>\n<p>O ile zwykle o refermentacji m\u00f3wi si\u0119 w kontek\u015bcie butelkowania, o tyle r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna refermentowa\u0107 w wi\u0119kszym pojemniku, np. w keg\u2019u. Chocia\u017c maj\u0105c keg, \u0142atwo ulec pokusie sztucznego nagazowania.<\/p>\n<h1>Sztuczne gazowanie<\/h1>\n<p>Przegl\u0105daj\u0105c regulacje prawne dotycz\u0105ce wyrob\u00f3w winiarskich, z zaskoczeniem spostrzeg\u0142em \u017ce wina mog\u0105 by\u0107 \u201emusuj\u0105ce\u201d i \u201emusuj\u0105ce gazowane\u201d. Intuicyjnie pomy\u015bla\u0142em, \u017ce te \u201egazowane\u201d b\u0119d\u0105 mia\u0142y troch\u0119 wi\u0119cej b\u0105belk\u00f3w ni\u017c takie po prostu \u201emusuj\u0105ce\u201d. Jednak szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce r\u00f3\u017cnica nie polega bynajmniej na zawarto\u015bci dwutlenku w\u0119gla, a na sposobie w jakim nap\u00f3j zosta\u0142 nasycony CO<sub>2<\/sub>. Dopisek \u201egazowany\u201d oznacza \u017ce nagazowanie zosta\u0142o osi\u0105gni\u0119te w spos\u00f3b sztuczny \u2013 tzn. nie przez refermentacj\u0119.<\/p>\n<p>Sztuczne nagazowanie jest w zasadzie bardzo proste. Polega na zamkni\u0119ciu odfermentowanego cydru w pojemniku i podaniu CO<sub>2<\/sub> pod odpowiednim ci\u015bnieniem. W rezultacie, zgodnie z prawem Henry\u2019ego, dwutlenek w\u0119gla rozpuszcza si\u0119 w p\u0142ynie, po pewnym czasie osi\u0105gaj\u0105c stan r\u00f3wnowagi wzgl\u0119dem panuj\u0105cego nad powierzchni\u0105 ci\u015bnienia. Co jest tutaj istotne, to \u017ce nie wystarczy raz poda\u0107 gaz i nast\u0119pnie od\u0142\u0105czy\u0107 butl\u0119: <strong>gaz musi by\u0107 podawany ci\u0105gle, lub przynajmniej regularnie uzupe\u0142niany<\/strong>, poniewa\u017c z czasem &#8211; na pocz\u0105tku szybciej, potem coraz wolniej &#8211; b\u0119dzie si\u0119 rozpuszcza\u0142 w p\u0142ynie, a co za tym idzie jego ci\u015bnienie w wolnej obj\u0119to\u015bci b\u0119dzie male\u0107.<\/p>\n<p>Takie sztuczne gazowanie jest procesem do\u015b\u0107 czasoch\u0142onnym. W moim przypadku ustalenie si\u0119 stanu r\u00f3wnowagi, przy zadanym ci\u015bnieniu 2 bary (na regulatorze\/manometrze), trwa\u0142o <strong>oko\u0142o dwa tygodnie<\/strong>. Po tym czasie potrz\u0105sanie keg\u2019iem nie powodowa\u0142o ju\u017c charakterystycznego szumu w regulatorze: usta\u0142 przep\u0142yw gazu z butli do keg\u2019a.<\/p>\n<p>Z tym \u017ce ja pos\u0142u\u017cy\u0142em si\u0119 do\u015b\u0107 ma\u0142o agresywn\u0105 metod\u0105: nape\u0142ni\u0142em keg praktycznie do pe\u0142na, ustawi\u0142em na regulatorze ci\u015bnienie, po\u0142o\u017cy\u0142em keg na boku (\u017ceby zwi\u0119kszy\u0107 powierzchni\u0119 kontaktu cieczy z gazem), poturla\u0142em nim tam i z powrotem przez kilka minut (ca\u0142y czas wyra\u017anie by\u0142o s\u0142ycha\u0107 dop\u0142ywaj\u0105cy z butli gaz), po czym zostawi\u0142em taki le\u017c\u0105cy keg i dogl\u0105da\u0142em go raz dziennie, s\u0142uchaj\u0105c czy przy potrz\u0105saniu gaz wci\u0105\u017c dop\u0142ywa.<\/p>\n<p>S\u0105 bardziej radykalne metody, polegaj\u0105ce np. na tym \u017ce podaje si\u0119 do keg\u2019a maksymalne ci\u015bnienie na jakie pozwala zaw\u00f3r bezpiecze\u0144stwa (~5 bar), dzi\u0119ki czemu saturacja przebiega szybciej, a po kilku dniach spuszcza si\u0119 gaz do docelowego ci\u015bnienia.<\/p>\n<p>Niekt\u00f3rzy twierdz\u0105 \u017ce proces mo\u017cna przyspieszy\u0107 podaj\u0105c gaz \u201eod do\u0142u\u201d, to znaczy podpinaj\u0105c butl\u0119 do kr\u00f3\u0107ca kt\u00f3ry normalnie s\u0142u\u017cy do nalewania. W przypadku keg\u2019a Cornelius trzeba w tym celu podpi\u0105\u0107 rurk\u0119 z butli do czarnego kr\u00f3\u0107ca \u2013 samych kr\u00f3\u0107c\u00f3w na keg\u2019u zamieni\u0107 si\u0119 nie da, bo wbrew pozorom ich przy\u0142\u0105cza si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 (!), w\u0142a\u015bnie po to \u017ceby unikn\u0105\u0107 pomy\u0142ek.<\/p>\n<p>To jak\u0105 metod\u0105 si\u0119 pos\u0142u\u017cymy zale\u017cy zasadniczo od tego jak bardzo nam si\u0119 spieszy. Tak czy inaczej, ca\u0142a filozofia polega na okre\u015bleniu jakie nasycenie CO<sub>2<\/sub> nas interesuje, oraz ustawienia regulatora na ci\u015bnienie odpowiednie dla temperatury, kt\u00f3r\u0105 akurat \u201edysponujemy\u201d. <strong>Im wy\u017csza temperatura, tym wi\u0119ksze ci\u015bnienie b\u0119dzie potrzebne do uzyskania za\u0142o\u017conego poziomu nasycenia.<\/strong><\/p>\n<p>O ile oczywi\u015bcie wszystko mo\u017cna sobie przeliczy\u0107 z prawa Henry\u2019ego, o tyle praktyczne s\u0105 tutaj nast\u0119puj\u0105ce tabelki. Zaznaczam, \u017ce to jest <strong>ci\u015bnienie wzgl\u0119dne: \u201ena manometrze\u201d<\/strong>.<\/p>\n<p>Dla wygody zrobi\u0142em trzy tabelki, w zale\u017cno\u015bci w czym tam akurat wyskalowany jest manometr:<\/p>\n<p>Ci\u015bnienie w bar:<a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_bar.png\" rel=\"attachment wp-att-1157\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-1157\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_bar-1024x412.png\" alt=\"tabela_CO2_keg_bar\" width=\"604\" height=\"243\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_bar-1024x412.png 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_bar-300x121.png 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_bar-768x309.png 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_bar.png 1497w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ci\u015bnienie w psi:<a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_psi.png\" rel=\"attachment wp-att-1158\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-1158\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_psi-1024x413.png\" alt=\"tabela_CO2_keg_psi\" width=\"604\" height=\"244\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_psi-1024x413.png 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_psi-300x121.png 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_psi-768x310.png 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_psi.png 1496w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ci\u015bnienie w atm:<a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_atm.png\" rel=\"attachment wp-att-1159\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-1159\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_atm-1024x413.png\" alt=\"tabela_CO2_keg_atm\" width=\"604\" height=\"244\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_atm-1024x413.png 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_atm-300x121.png 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_atm-768x310.png 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tabela_CO2_keg_atm.png 1496w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Tabela 1 &#8211; Poziomy nasycenia dwutlenkiem w\u0119gla, w zale\u017cno\u015bci od ci\u015bnienia i temperatury<\/p>\n<p>Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce <strong>nawet przy zerowym ci\u015bnieniu wzgl\u0119dnym mamy ju\u017c pewne nasycenie CO<\/strong><sub>2<\/sub> &#8211; i to nie byle jakie, bo przy niskich temperaturach przekraczaj\u0105ce 1 vol CO<sub>2<\/sub>.<\/p>\n<p>\u201e0 atm\u201d to warunki, w kt\u00f3rych przestrze\u0144 nad p\u0142ynem wype\u0142niona jest dwutlenkiem w\u0119gla o ci\u015bnieniu atmosferycznym. Nie jest to mo\u017ce praktyczny scenariusz w przypadku keg\u2019a, bo zawsze trzeba troch\u0119 zwi\u0119kszy\u0107 ci\u015bnienie w \u015brodku, \u017ceby wieko \u201echwyci\u0142o\u201d &#8211; ale takie warunki panuj\u0105 przyk\u0142adowo w zamkni\u0119tym rurk\u0105 fermentorze.<\/p>\n<p>Ju\u017c samo <strong>pozostawienie fermentora w ch\u0142odnym miejscu<\/strong> (zak\u0142adaj\u0105c \u017ce nie stracili\u015bmy wype\u0142niaj\u0105cego go CO<sub>2<\/sub>) powoduje, \u017ce osi\u0105gamy pewne <strong>wst\u0119pne nasycenie<\/strong>. W przypadku keg\u2019owania, im wi\u0119ksze wst\u0119pne nasycenie tym mniej gazu z butli zu\u017cyjemy, a w przypadku refermentacji prze\u0142o\u017cy si\u0119 na mniejszy dodatek cukru.<\/p>\n<p>Wlewaj\u0105c cydr do keg\u2019a, \u017ceby unikn\u0105\u0107 utraty rozpuszczonego gazu oraz zapobiec napowietrzeniu, warto wst\u0119pnie przedmucha\u0107 zbiornik dwutlenkiem w\u0119gla, a samo nalewanie przeprowadza\u0107 delikatnie, z rurk\u0105 si\u0119gaj\u0105c\u0105 dna zbiornika. Zamykaj\u0105c keg trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ceby ponownie \u201eprzewietrzy\u0107\u201d go CO<sub>2<\/sub>, np. kilkakrotnie wypu\u015bci\u0107 gaz przez zaw\u00f3r bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n<p>Powy\u017csze tabelka zak\u0142ada takie w\u0142a\u015bnie \u201eidealne\u201d warunki: keg\u2019ujemy wst\u0119pnie nasycony cydr, a woln\u0105 przestrze\u0144 wype\u0142niamy CO<sub>2<\/sub>. Niespe\u0142nienie tych warunk\u00f3w spowoduje, \u017ce ko\u0144cowy poziom nasycenia b\u0119dzie mniejszy.<\/p>\n<h1>Zmiany temperatury keg\u2019a<\/h1>\n<p>No dobrze. Teraz za\u0142\u00f3\u017cmy sytuacj\u0119, \u017ce ju\u017c nagazowali\u015bmy sobie cydr, ci\u015bnienie si\u0119 ustali\u0142o, nie trzeba ju\u017c dodawa\u0107 gazu \u2013 i teraz przenosimy keg w inne miejsce, gdzie panuje inna temperatura. Czy poziom nagazowania pozostanie taki sam?<\/p>\n<p>Wszystko zale\u017cy of tego ile cydru zosta\u0142o nam w keg\u2019u. Je\u015bli mamy praktycznie pe\u0142ny keg, zmiany temperatury nie wp\u0142yn\u0105 zauwa\u017calnie na poziom nagazowania. Ale im wi\u0119cej wolnej przestrzeni, tym r\u00f3\u017cnice b\u0119d\u0105 wi\u0119ksze. Konkretnie mo\u017cna to sobie policzy\u0107 na poni\u017cszym kalkulatorze.<\/p>\n<form name=\"cp_calculatedfieldsf_pform_1\" id=\"cp_calculatedfieldsf_pform_1\" action=\"?\" method=\"post\" enctype=\"multipart\/form-data\" class=\"cff-form \" >\n<input type=\"hidden\" name=\"cp_calculatedfieldsf_pform_psequence\" value=\"_1\" \/>\n<input type=\"hidden\" name=\"cp_calculatedfieldsf_id\" value=\"18\" \/><pre style=\"display:none !important;\"><script type=\"text\/javascript\">form_structure_1=[[{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname23\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":0,\"ftype\":\"ffieldset\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"fields\":[\"fieldname32\",\"fieldname2\"],\"columns\":\"3\",\"title\":\"Parametry keg'a\",\"fBuild\":{}},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname25\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":1,\"ftype\":\"ffieldset\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"fields\":[\"fieldname42\",\"fieldname43\",\"fieldname54\",\"fieldname51\",\"fieldname56\",\"fieldname55\",\"fieldname49\"],\"columns\":\"3\",\"title\":\"Nasycanie\",\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname23\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname48\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":2,\"ftype\":\"ffieldset\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"fields\":[\"fieldname46\",\"fieldname53\",\"fieldname59\",\"fieldname45\",\"fieldname58\",\"fieldname57\",\"fieldname50\",\"fieldname52\"],\"columns\":\"3\",\"title\":\"Serwowanie\",\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname23\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname13\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":3,\"ftype\":\"fSectionBreak\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"\",\"fBuild\":{}},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname2\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":4,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"szyjka\",\"title\":\"niezape\\u0142niona obj\\u0119to\\u015b\\u0107 [L]\",\"predefined\":\"0,1\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"0\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname23\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname42\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":5,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"temp. nasycania [\\u003Csup\\u003Eo\\u003C\\\/sup\\u003EC]\",\"predefined\":\"10\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname46\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":6,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"temp. serwowania [\\u003Csup\\u003Eo\\u003C\\\/sup\\u003EC]\",\"predefined\":\"16\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname43\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":7,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"nasycenie [vol CO\\u003Csub\\u003E2\\u003C\\\/sub\\u003E]\",\"predefined\":\"3,5\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"0\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname32\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":8,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"obj\\u0119to\\u015b\\u0107 keg'a [L]\",\"predefined\":\"19\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"0\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname23\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname51\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":9,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"na manometrze\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"p_nas_bar\",\"title\":\"ci\\u015bnienie [bar]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname56\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":10,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"p_nas_psi\",\"title\":\"ci\\u015bnienie [psi]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname55\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":11,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"p_nas_atm\",\"title\":\"ci\\u015bnienie [atm]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname54\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":12,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"d_nas_gL\",\"title\":\"nasycenie [g CO\\u003Csub\\u003E2\\u003C\\\/sub\\u003E\\\/L]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname49\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":13,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"potrzebna do nagazowania\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"v_nas\",\"title\":\"obj\\u0119to\\u015b\\u0107 gazu [L]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname45\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":14,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"w temp. serwowania\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"p_serw_bar\",\"title\":\"ci\\u015bnienie [bar]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname58\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":15,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"p_serw_psi\",\"title\":\"ci\\u015bnienie [psi]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname57\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":16,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"p_serw_atm\",\"title\":\"ci\\u015bnienie [atm]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname53\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":17,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"w temp. serwowania\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"nas_serw\",\"title\":\"nasycenie [vol CO\\u003Csub\\u003E2\\u003C\\\/sub\\u003E]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname59\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":18,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"nas_serw_gL\",\"title\":\"nasycenie [g CO\\u003Csub\\u003E2\\u003C\\\/sub\\u003E\\\/L]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname50\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":19,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"potrzebna do wyszynku\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"v_serw\",\"title\":\"obj\\u0119to\\u015b\\u0107 gazu [L]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname52\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":20,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"obliczenia\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"jQuery( '.szyjka input' ).attr({\\u0022max\\u0022 : fieldname32});\\n\\njQuery( '.d_nas_gL input' ).val( prec(fieldname43\\\/22.415*44,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\nvar rozp_co2 = (fieldname32-fieldname2)*fieldname43\\\/22.415;\\nvar H = 0.00033*EXP(2400*(1\\\/(fieldname42+273.15)-1\\\/298.15));\\nvar pr_abs = rozp_co2\\\/H\\\/(fieldname32-fieldname2)*1000;\\n\\njQuery( '.p_nas_bar input' ).val( prec((pr_abs-101325)\\\/100000,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.p_nas_psi input' ).val( prec((pr_abs-101325)\\\/6894.75729,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.p_nas_atm input' ).val( prec((pr_abs-101325)\\\/101325,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\nvar wolne_co2 = pr_abs*fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname42+273.15);\\nvar wstepne_co2 = H*101325*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\n\\njQuery( '.v_nas input' ).val(prec((rozp_co2+wolne_co2-wstepne_co2)*22.415,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\n\\nvar H1 = 0.00033*EXP(2400*(1\\\/(fieldname46+273.15)-1\\\/298.15));\\nvar pr_abs1 = (rozp_co2+wolne_co2)\\\/((fieldname32-fieldname2)*H1+fieldname2\\\/8.314459848\\\/(fieldname46+273.15))*1000; \\n\\njQuery( '.p_serw_bar input' ).val( prec((pr_abs1-101325)\\\/100000,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.p_serw_psi input' ).val( prec((pr_abs1-101325)\\\/6894.75729,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.p_serw_atm input' ).val( prec((pr_abs1-101325)\\\/101325,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\nvar rozp_co21 = H1*pr_abs1*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\n\\njQuery( '.nas_serw input' ).val( prec(rozp_co21*22.415\\\/(fieldname32-fieldname2),2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.nas_serw_gL input' ).val( prec(rozp_co21*22.415\\\/(fieldname32-fieldname2)\\\/22.415*44,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\nvar serw_co2 = pr_abs1*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname46+273.15);\\n\\njQuery( '.v_serw input' ).val(prec((serw_co2)*22.415,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"(jQuery( '.szyjka input' ).attr({\\u0022max\\u0022 : fieldname32});\\n\\njQuery( '.d_nas_gL input' ).val( prec(fieldname43\\\/22.415*44,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\nvar rozp_co2 = (fieldname32-fieldname2)*fieldname43\\\/22.415;\\nvar H = 0.00033*EXP(2400*(1\\\/(fieldname42+273.15)-1\\\/298.15));\\nvar pr_abs = rozp_co2\\\/H\\\/(fieldname32-fieldname2)*1000;\\n\\njQuery( '.p_nas_bar input' ).val( prec((pr_abs-101325)\\\/100000,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.p_nas_psi input' ).val( prec((pr_abs-101325)\\\/6894.75729,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.p_nas_atm input' ).val( prec((pr_abs-101325)\\\/101325,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\nvar wolne_co2 = pr_abs*fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname42+273.15);\\nvar wstepne_co2 = H*101325*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\n\\njQuery( '.v_nas input' ).val(prec((rozp_co2+wolne_co2-wstepne_co2)*22.415,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\n\\nvar H1 = 0.00033*EXP(2400*(1\\\/(fieldname46+273.15)-1\\\/298.15));\\nvar pr_abs1 = (rozp_co2+wolne_co2)\\\/((fieldname32-fieldname2)*H1+fieldname2\\\/8.314459848\\\/(fieldname46+273.15))*1000; \\n\\njQuery( '.p_serw_bar input' ).val( prec((pr_abs1-101325)\\\/100000,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.p_serw_psi input' ).val( prec((pr_abs1-101325)\\\/6894.75729,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.p_serw_atm input' ).val( prec((pr_abs1-101325)\\\/101325,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\nvar rozp_co21 = H1*pr_abs1*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\n\\njQuery( '.nas_serw input' ).val( prec(rozp_co21*22.415\\\/(fieldname32-fieldname2),2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.nas_serw_gL input' ).val( prec(rozp_co21*22.415\\\/(fieldname32-fieldname2)\\\/22.415*44,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\nvar serw_co2 = pr_abs1*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname46+273.15);\\n\\njQuery( '.v_serw input' ).val(prec((serw_co2)*22.415,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') );)\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":true,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"}],{\"0\":{\"title\":\"Kalkulator sztucznego gazowania\",\"description\":\"\",\"formlayout\":\"top_aligned\",\"formtemplate\":\"cp_cff_natural\",\"evalequations\":1,\"autocomplete\":1},\"formid\":\"cp_calculatedfieldsf_pform_1\"}];<\/script><\/pre>\n<div id=\"fbuilder\">\n\t\t<div id=\"fbuilder_1\">\n\t\t<div id=\"formheader_1\"><\/div>\n\t\t<div id=\"fieldlist_1\"><\/div>\n\t\t<div class=\"clearer\"><\/div>\n\t<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"clearer\"><\/div>\n<\/form>\n\t\n<p>Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to jak bardzo wraz z temperatur\u0105 zmienia si\u0119 ci\u015bnienie &#8211; r\u00f3\u017cnice s\u0105 tym wi\u0119ksze im keg jest bardziej nape\u0142niony. Trzeba mie\u0107 to na wzgl\u0119dzie np. wynosz\u0105c keg w lecie do ogr\u00f3dka.<\/p>\n<p>Ci\u015bnienie wyszynku powinno by\u0107 dostosowane do obecnie panuj\u0105cego w \u015brodku. Nalewaj\u0105c cydr z keg&#8217;a pod\u0142\u0105czamy do niego butl\u0119 i na bie\u017c\u0105co uzupe\u0142niamy gaz, \u017ceby nie dopu\u015bci\u0107 do spadku ci\u015bnienia &#8211; inaczej cydr w keg&#8217;u zacznie si\u0119 nam wygazowywa\u0107.<\/p>\n<h4>Wydajno\u015b\u0107 butli CO<sub>2<\/sub><\/h4>\n<p>A ile si\u0119 przy tym keg\u2019owaniu zu\u017cywa gazu? Na ile starczy butla?<\/p>\n<p>Moja ma\u0142a butla mie\u015bci 1,5kg CO<sub>2<\/sub>. Jak ustalili\u015bmy: 1 mol CO<sub>2<\/sub> wa\u017cy 44g, czyli butla mie\u015bci ~34 mole CO<sub>2<\/sub>. Ka\u017cdy mol ma obj\u0119to\u015b\u0107 ~22,4L (w temperaturze 0C) \u2013 czyli butla b\u0119dzie \u017ar\u00f3d\u0142em co najmniej 760L gazu.<\/p>\n<p>Zak\u0142adaj\u0105c naprawd\u0119 solidne nagazowanie, na poziomie 5 vol CO<sub>2<\/sub>, w ~19L p\u0142ynu rozpu\u015bci si\u0119 95L gazu, z czego 22L ju\u017c tam b\u0119d\u0105 z racji wst\u0119pnego nasycenia w fermentorze (1,15 vol CO<sub>2<\/sub>). Opr\u00f3\u017cniaj\u0105c keg, sukcesywnie b\u0119dziemy zast\u0119powa\u0107 p\u0142yn gazem. Je\u015bli za\u0142o\u017cymy \u017ce operujemy w temperaturze 10C, czyli ustawili\u015bmy ci\u015bnienie 3,4 atm (bezwzgl\u0119dne 4,4 atm), to na \u201ewypchni\u0119cie\u201d ca\u0142ej zawarto\u015bci b\u0119dziemy potrzebowa\u0107 kolejne (pV=nRT) 80L gazu.<\/p>\n<p>Czyli na ca\u0142\u0105 operacj\u0119 nagazowania i opr\u00f3\u017cnienia keg\u2019a zu\u017cyjemy ~153L gazu \u2013 tak wi\u0119c <strong>jedna ma\u0142a butla starczy na rz\u0119du 5 takich keg\u00f3w<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Ilo\u015b\u0107 zu\u017cytego gazu znacz\u0105co ro\u015bnie wraz ze wzrostem temperatury serwowania, <\/strong> z racji tego, \u017ce uzupe\u0142niamy woln\u0105 przestrze\u0144 gazem o wi\u0119kszym ci\u015bnieniu.<\/p>\n<h1>Refermentacja<\/h1>\n<p>Sztuczne gazowanie ma t\u0105 niezaprzeczaln\u0105 zalet\u0119, \u017ce pozwala osi\u0105gn\u0105\u0107 efekt w do\u015b\u0107 kr\u00f3tkim czasie i dodatkowo nie powoduje powstawania osadu. Ale z drugiej strony b\u0105belki powsta\u0142e w wyniku sztucznego nagazowania s\u0105 inne ni\u017c te z refermentacji: s\u0105 wi\u0119ksze, nie uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w takie \u0142adne sznury, i mam wra\u017cenie \u017ce na kr\u00f3cej \u201estarczaj\u0105\u201d.<\/p>\n<p>Refermentacja, podobnie jak sztuczne gazowanie, polega na wprowadzeniu do pojemnika pewnej ilo\u015bci CO<sub>2<\/sub>, kt\u00f3ry docelowo rozpu\u015bci si\u0119 w p\u0142ynie. R\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce nie wprowadzamy tego gazu z zewn\u0105trz, tylko powstaje on wewn\u0105trz pojemnika, jako produkt uboczny pracy dro\u017cd\u017cy, pobudzonych do dzia\u0142ania pojawieniem si\u0119 nowej dawki cukru.<\/p>\n<p>Jak ju\u017c kiedy\u015b pisa\u0142em, efektem przefermentowania 100g cukru jest m.in. powstanie oko\u0142o 47g dwutlenku w\u0119gla.<\/p>\n<p>\u201eOko\u0142o\u201d, bo dok\u0142adna ilo\u015b\u0107 zale\u017cy od konkretnego szczepu dro\u017cd\u017cy, jak r\u00f3wnie\u017c od \u201eczysto\u015bci\u201d samego cukru, czyli zawarto\u015bci cukr\u00f3w fermentowalnych. Cukier trzcinowy, czy taki zwyk\u0142y bia\u0142y z burak\u00f3w, s\u0105 w pe\u0142ni fermentowalne. W pe\u0142ni fermentowalna jest r\u00f3wnie\u017c glukoza, cho\u0107 ta ma o rz\u0119du 5% mniejsz\u0105 \u201esprawno\u015b\u0107\u201d je\u015bli chodzi o produkcj\u0119 CO<sub>2<\/sub>. Z drugiej strony glukoza fermentuje \u0142atwiej, bo jest cukrem prostym, co powinno prze\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 na szybsze zako\u0144czenie refermentacji.<\/p>\n<p>Okre\u015blenie poziomu nasycenia jakie powstanie w wyniku refermentacji nie jest skomplikowane: sprowadza si\u0119 do policzenia sumarycznej ilo\u015bci dwutlenku w\u0119gla obecnej w pojemniku, okre\u015blenia ci\u015bnienia r\u00f3wnowagi, i wyznaczenia na tej podstawie ilo\u015bci rozpuszczonego CO<sub>2<\/sub>.<\/p>\n<p>Na sumaryczn\u0105 ilo\u015b\u0107 dwutlenku w\u0119gla, opr\u00f3cz tego kt\u00f3ry wyprodukuj\u0105 dro\u017cd\u017ce, sk\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c CO<sub>2<\/sub> kt\u00f3rym ju\u017c na wst\u0119pie nasycony jest cydr po fermentacji i le\u017cakowaniu w zamkni\u0119tym fermentorze, oraz CO<sub>2<\/sub> obecny w pozostawionej w pojemniku wolnej przestrzeni.<\/p>\n<p>O ile w szyjce butelki pozostaje zwykle ~10-15ml pustego miejsca, i dodatkowo zamiast CO<sub>2<\/sub> mamy tam powietrze, o tyle je\u015bli refermentacja prowadzona jest w keg\u2019u, b\u0119dzie tam praktycznie czysty CO<sub>2<\/sub>, na dodatek pod nieco wi\u0119kszym ni\u017c atmosferyczne ci\u015bnieniem. R\u00f3wnie\u017c, prawdopodobnie, wolnego miejsca pozostawimy procentowo wi\u0119cej ni\u017c w przypadku butelki. Oba te \u201edodatkowe\u201d \u017ar\u00f3d\u0142a CO<sub>2<\/sub> (lub ich brak) maj\u0105 istotne znaczenie dla efektu ko\u0144cowego.<\/p>\n<p>Nota bene, to w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na pocz\u0105tkowe wype\u0142nienie wolnej obj\u0119to\u015bci dwutlenkiem w\u0119gla, <strong>napoje refermentowane w keg&#8217;ach s\u0105 nieco bardziej nagazowane, przy tej samej ilo\u015bci cukru<\/strong>.<\/p>\n<p>Ci\u015bnienie r\u00f3wnowagi dla CO<sub>2<\/sub> oblicza si\u0119 rozwi\u0105zuj\u0105c uk\u0142ad r\u00f3wna\u0144:<\/p>\n<p><em>n<sub>CO2 rozpuszczone<\/sub> = H * p<sub>r\u00f3wnowagi <\/sub>* V<sub>cieczy<\/sub><\/em><\/p>\n<p><em>p<sub>r\u00f3wnowagi<\/sub> * V<sub>wolnej przestrzeni<\/sub> = n<sub>CO2 w wolnej przestrzeni<\/sub> * R * T<\/em><\/p>\n<p><em>n<sub>CO2 w sumie<\/sub> = n<sub>CO2 rozpuszczone<\/sub> + n<sub>CO2 w wolnej przestrzeni<\/sub><\/em><\/p>\n<p>st\u0105d<\/p>\n<p><em>p<sub>r\u00f3wnowagi<\/sub> = n<sub>CO2 w sumie<\/sub> \/ (V<sub>cieczy<\/sub> * H + V<sub>wolnej przestrzeni<\/sub> \/ R \/ T)<\/em><\/p>\n<p>Nast\u0119pnie obliczaj\u0105c i podstawiaj\u0105c wynik do pierwszego r\u00f3wnania dostajemy ilo\u015b\u0107 rozpuszczonego CO<sub>2<\/sub>.<\/p>\n<p>Na koniec mo\u017cemy policzy\u0107 ca\u0142kowite ci\u015bnienie panuj\u0105ce w pojemniku. Je\u015bli butelkowali\u015bmy napowietrzony cydr &#8211; to znaczy taki, z kt\u00f3rego ulecia\u0142 pozosta\u0142y po fermentacji CO<sub>2<\/sub> a w zamian rozpu\u015bci\u0142o si\u0119 troch\u0119 tlenu i azotu , i\/lub pozostawili\u015bmy w szyjce powietrze \u2013 w ci\u015bnieniu ca\u0142kowitym, opr\u00f3cz ci\u015bnienia CO<sub>2<\/sub>, musimy uwzgl\u0119dni\u0107 cz\u0105stkowe ci\u015bnienia pozosta\u0142ych gaz\u00f3w, kt\u00f3re wbrew pozorom nie s\u0105 zaniedbywalne.<\/p>\n<p>Poni\u017cej zrobi\u0142em kalkulator, z pomoc\u0105 kt\u00f3rego mo\u017cna zobaczy\u0107 jaki efekt osi\u0105gniemy dodaj\u0105c do butelki (lub keg\u2019a) dan\u0105 ilo\u015b\u0107 cukru.<\/p>\n<p>Pocz\u0105tkowa temperatura i ci\u015bnienie atmosferyczne, kt\u00f3re s\u0105 jednymi z danych wej\u015bciowych, s\u0105 potrzebne m.in. do obliczenia wst\u0119pnego nasycenia cydru dwutlenkiem w\u0119gla, jak r\u00f3wnie\u017c do okre\u015blenia wst\u0119pnej ilo\u015bci CO<sub>2<\/sub> w wolnej obj\u0119to\u015bci. Jako \u017ce ma to du\u017ce znaczenie, mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wybra\u0107 czy cydr jest wst\u0119pnie nasycony CO<sub>2<\/sub>, czy nie.<\/p>\n<p>Ci\u015bnienie wzgl\u0119dne zaraz po zamkni\u0119ciu zosta\u0142o uwzgl\u0119dnione na potrzeby keg\u2019owania, jako \u017ce mo\u017ce by\u0107 konieczne \u017ceby uszczelni\u0107 wieko \u2013 chodzi tu o jednorazowe podanie pewnej ilo\u015bci CO<sub>2<\/sub>, a nie o pod\u0142\u0105czenie butli z regulatorem na sta\u0142e, bo to nie ma sensu.<\/p>\n<p>Temperatura ko\u0144cowa to temperatura w kt\u00f3rej planujemy nasz nagazowany cydr serwowa\u0107 \u2013 pozwala sprawdzi\u0107 jakie wtedy b\u0119dzie nagazowanie, no i jakie ci\u015bnienie b\u0119dzie panowa\u0107 w butelce (wzgl\u0119dem ci\u015bnienia podczas butelkowania).<\/p>\n<p>Ta ostatnia informacja jest bardzo przydatna, \u017ceby nie przesadzi\u0107 z gazowaniem i nie dopu\u015bci\u0107 do eksplozji butelki. Sporo zale\u017cy od ilo\u015bci szk\u0142a u\u017cytego do wykonania butelki, ale przyjmuje si\u0119 \u017ce <strong>butelki \u201eod piwa\u201d mo\u017cna z powodzeniem u\u017cywa\u0107 do butelkowania cydr\u00f3w p\u00f3\u0142-musuj\u0105cych, natomiast do musuj\u0105cych bezpieczniej stosowa\u0107 butelki od szampana<\/strong>, a i tu <span style=\"text-decoration: underline;\">nie nale\u017cy przekracza\u0107 5,5 vol CO<sub>2<\/sub><\/span>, czyli ~20g\/L cukru.<\/p>\n<form name=\"cp_calculatedfieldsf_pform_2\" id=\"cp_calculatedfieldsf_pform_2\" action=\"?\" method=\"post\" enctype=\"multipart\/form-data\" class=\"cff-form \" >\n<input type=\"hidden\" name=\"cp_calculatedfieldsf_pform_psequence\" value=\"_2\" \/>\n<input type=\"hidden\" name=\"cp_calculatedfieldsf_id\" value=\"19\" \/><pre style=\"display:none !important;\"><script type=\"text\/javascript\">form_structure_2=[[{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname23\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":0,\"ftype\":\"ffieldset\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"fields\":[\"fieldname32\",\"fieldname2\"],\"columns\":\"2\",\"title\":\"Parametry butelki\\\/keg'a\",\"fBuild\":{}},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname25\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":1,\"ftype\":\"ffieldset\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"fields\":[\"fieldname42\",\"fieldname43\",\"fieldname58\",\"fieldname54\",\"fieldname55\",\"fieldname69\",\"fieldname56\",\"fieldname57\"],\"columns\":\"2\",\"title\":\"Butelkowanie i refermentacja\",\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname23\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname48\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":2,\"ftype\":\"ffieldset\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"fields\":[\"fieldname59\",\"fieldname70\",\"fieldname61\",\"fieldname71\",\"fieldname66\",\"fieldname67\",\"fieldname73\",\"fieldname74\",\"fieldname72\",\"fieldname75\",\"fieldname52\"],\"columns\":\"2\",\"title\":\"Wyniki\",\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname23\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname13\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":3,\"ftype\":\"fSectionBreak\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"\",\"fBuild\":{}},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname2\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":4,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"szyjka\",\"title\":\"niezape\\u0142niona obj\\u0119to\\u015b\\u0107 [L]\",\"predefined\":\"0,01\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"0\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname23\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname42\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":5,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"podczas butelkowania\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"temp. pocz\\u0105tkowa [\\u003Csup\\u003Eo\\u003C\\\/sup\\u003EC]\",\"predefined\":\"10\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname58\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":6,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"podczas refermentacji\\\/serwowania\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"temp. ko\\u0144cowa [\\u003Csup\\u003Eo\\u003C\\\/sup\\u003EC]\",\"predefined\":\"10\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname43\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":7,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"podczas butelkowania\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"ci\\u015bnienie atmosferyczne [hPa]\",\"predefined\":\"1013,25\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"0\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname57\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":8,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"na manometrze\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"column2\",\"title\":\"ci\\u015bnienie w keg'u po zamkni\\u0119ciu [bar]\",\"predefined\":\"0,1\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"0\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname55\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":9,\"ftype\":\"fradio\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"Czy cydr jest wst\\u0119pnie nasycony CO\\u003Csub\\u003E2\\u003C\\\/sub\\u003E:\",\"layout\":\"one_column\",\"required\":true,\"choiceSelected\":\"tak - 1\",\"showDep\":false,\"choices\":[\"tak\",\"nie\"],\"choicesVal\":[\"1\",\"0\"],\"choicesDep\":[[],[]],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname56\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":10,\"ftype\":\"fradio\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"Czym wype\\u0142niona jest \\u0022szyjka\\u0022:\",\"layout\":\"one_column\",\"required\":true,\"choiceSelected\":\"powietrze - 0\",\"showDep\":true,\"choices\":[\"powietrze\",\"dwutlenek w\\u0119gla\"],\"choicesVal\":[\"0\",\"1\"],\"choicesDep\":[[],[\"fieldname57\"]],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname54\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":11,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"column2\",\"title\":\"\\u003Cb\\u003Eilo\\u015b\\u0107 dodanego cukru [g]\\u003C\\\/b\\u003E\",\"predefined\":\"5\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"0\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname32\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":12,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"ca\\u0142kowita obj\\u0119to\\u015b\\u0107 [L]\",\"predefined\":\"0,5\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"0\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname23\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname61\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":13,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"co2volkon\",\"title\":\"\\u003Cb\\u003Eko\\u0144cowe nasycenie [vol CO\\u003Csub\\u003E2\\u003C\\\/sub\\u003E]\\u003C\\\/b\\u003E\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname71\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":14,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"co2volkon_gL\",\"title\":\"ko\\u0144cowe nasycenie [g CO\\u003Csub\\u003E2\\u003C\\\/sub\\u003E\\\/L]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname67\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":15,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"bezwzgl\\u0119dne\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"pinneb_bar\",\"title\":\"w tym ci\\u015bnienie innych gaz\\u00f3w [bar]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname74\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":16,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"pinneb_psi\",\"title\":\"w tym ci\\u015bnienie innych gaz\\u00f3w [psi]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname75\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":17,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"pinneb_atm\",\"title\":\"w tym ci\\u015bnienie innych gaz\\u00f3w [atm]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname66\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":18,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"wzgl\\u0119dne, \\u0022na manometrze\\u0022\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"ptotalw_bar\",\"title\":\"ca\\u0142kowite ci\\u015bnienie [bar]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname73\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":19,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"ptotalw_psi\",\"title\":\"ca\\u0142kowite ci\\u015bnienie [psi]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname72\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":20,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"ptotalw_atm\",\"title\":\"ca\\u0142kowite ci\\u015bnienie [atm]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname59\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":21,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"co2volpocz\",\"title\":\"wst\\u0119pne nasycenie [vol CO\\u003Csub\\u003E2\\u003C\\\/sub\\u003E]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname70\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":22,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"co2volpocz_gL\",\"title\":\"wst\\u0119pne nasycenie [g CO\\u003Csub\\u003E2\\u003C\\\/sub\\u003E\\\/L]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname69\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":23,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"dummy\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":true,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname52\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":24,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"obliczenia\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"jQuery( '.szyjka input' ).attr({\\u0022max\\u0022 : fieldname32});\\n\\nvar ppocz = fieldname43*100;\\nvar pco2pocz;\\nvar po2pocz;\\nvar pn2pocz;\\n\\nif (fieldname55 == 1) {\\npco2pocz = ppocz;\\npo2pocz = 0;\\npn2pocz = 0;\\n}\\nelse {\\npco2pocz = ppocz * 0.0004;\\npo2pocz = ppocz * 0.21;\\npn2pocz = ppocz * 0.78;\\n}\\n\\nvar nco2pocz = 0.00033*EXP(2400*(1\\\/(fieldname42+273.15)-1\\\/298.15))*pco2pocz*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\nvar no2pocz = 0.000012*EXP(1700*(1\\\/(fieldname42+273.15)-1\\\/298.15))*po2pocz*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\nvar nn2pocz = 0.0000064*EXP(1600*(1\\\/(fieldname42+273.15)-1\\\/298.15))*pn2pocz*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\n\\nvar pco2poczwo;\\nvar po2poczwo;\\nvar pn2poczwo;\\n\\nif (fieldname56 == 1) {\\npco2poczwo = ppocz+fieldname57*100000;\\npo2poczwo = 0;\\npn2poczwo = 0;\\n}\\nelse {\\npco2poczwo = ppocz * 0.0004;\\npo2poczwo = ppocz * 0.21;\\npn2poczwo = ppocz * 0.78;\\n}\\n\\nvar nco2poczwo = pco2poczwo*fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname42+273.15);\\nvar no2poczwo = po2poczwo*fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname42+273.15);\\nvar nn2poczwo = pn2poczwo*fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname42+273.15);\\nvar nco2fer = 47\\\/100*fieldname54\\\/44;\\n\\nvar pruco2 = (nco2fer+nco2pocz+nco2poczwo)\\\/(fieldname32\\\/1000*0.00033*EXP(2400*(1\\\/(fieldname58+273.15)-1\\\/298.15))+fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname58+273.15));\\n\\nvar pruo2 = (no2pocz+no2poczwo)\\\/(fieldname32\\\/1000*0.000012*EXP(1700*(1\\\/(fieldname58+273.15)-1\\\/298.15))+fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname58+273.15));\\n\\nvar prun2 = (nn2pocz+nn2poczwo)\\\/(fieldname32\\\/1000*0.0000064*EXP(1600*(1\\\/(fieldname58+273.15)-1\\\/298.15))+fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname58+273.15));\\n\\nvar nco2kon=0.00033*EXP(2400*(1\\\/(fieldname58+273.15)-1\\\/298.15))*pruco2*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\n\\nvar no2kon=0.000012*EXP(1700*(1\\\/(fieldname58+273.15)-1\\\/298.15))*pruo2*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\n\\nvar nn2kon=0.0000064*EXP(1600*(1\\\/(fieldname58+273.15)-1\\\/298.15))*prun2*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\n\\nvar ptotalw = (pruco2+pruo2+prun2)\\\/101325-1;\\nvar pinneb = (pruo2+prun2)\\\/101325;\\n\\nvar co2volpocz = nco2pocz*(22.415\\\/(fieldname32-fieldname2));\\nvar co2volkon = nco2kon*(22.415\\\/(fieldname32-fieldname2));\\n\\njQuery( '.co2volpocz input' ).val(prec(co2volpocz,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.co2volpocz_gL input' ).val(prec(co2volpocz\\\/22.415*44,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.co2volkon input' ).val(prec(co2volkon,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.co2volkon_gL input' ).val(prec(co2volkon\\\/22.415*44,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.ptotalw_bar input' ).val(prec(ptotalw*101325\\\/100000,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\njQuery( '.pinneb_bar input' ).val(prec(pinneb*101325\\\/100000,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.ptotalw_psi input' ).val(prec(ptotalw*101325\\\/6894.75729,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\njQuery( '.pinneb_psi input' ).val(prec(pinneb*101325\\\/6894.75729,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.ptotalw_atm input' ).val(prec(ptotalw,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\njQuery( '.pinneb_atm input' ).val(prec(pinneb,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"(jQuery( '.szyjka input' ).attr({\\u0022max\\u0022 : fieldname32});\\n\\nvar ppocz = fieldname43*100;\\nvar pco2pocz;\\nvar po2pocz;\\nvar pn2pocz;\\n\\nif (fieldname55 == 1) {\\npco2pocz = ppocz;\\npo2pocz = 0;\\npn2pocz = 0;\\n}\\nelse {\\npco2pocz = ppocz * 0.0004;\\npo2pocz = ppocz * 0.21;\\npn2pocz = ppocz * 0.78;\\n}\\n\\nvar nco2pocz = 0.00033*EXP(2400*(1\\\/(fieldname42+273.15)-1\\\/298.15))*pco2pocz*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\nvar no2pocz = 0.000012*EXP(1700*(1\\\/(fieldname42+273.15)-1\\\/298.15))*po2pocz*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\nvar nn2pocz = 0.0000064*EXP(1600*(1\\\/(fieldname42+273.15)-1\\\/298.15))*pn2pocz*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\n\\nvar pco2poczwo;\\nvar po2poczwo;\\nvar pn2poczwo;\\n\\nif (fieldname56 == 1) {\\npco2poczwo = ppocz+fieldname57*100000;\\npo2poczwo = 0;\\npn2poczwo = 0;\\n}\\nelse {\\npco2poczwo = ppocz * 0.0004;\\npo2poczwo = ppocz * 0.21;\\npn2poczwo = ppocz * 0.78;\\n}\\n\\nvar nco2poczwo = pco2poczwo*fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname42+273.15);\\nvar no2poczwo = po2poczwo*fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname42+273.15);\\nvar nn2poczwo = pn2poczwo*fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname42+273.15);\\nvar nco2fer = 47\\\/100*fieldname54\\\/44;\\n\\nvar pruco2 = (nco2fer+nco2pocz+nco2poczwo)\\\/(fieldname32\\\/1000*0.00033*EXP(2400*(1\\\/(fieldname58+273.15)-1\\\/298.15))+fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname58+273.15));\\n\\nvar pruo2 = (no2pocz+no2poczwo)\\\/(fieldname32\\\/1000*0.000012*EXP(1700*(1\\\/(fieldname58+273.15)-1\\\/298.15))+fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname58+273.15));\\n\\nvar prun2 = (nn2pocz+nn2poczwo)\\\/(fieldname32\\\/1000*0.0000064*EXP(1600*(1\\\/(fieldname58+273.15)-1\\\/298.15))+fieldname2\\\/1000\\\/8.314459848\\\/(fieldname58+273.15));\\n\\nvar nco2kon=0.00033*EXP(2400*(1\\\/(fieldname58+273.15)-1\\\/298.15))*pruco2*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\n\\nvar no2kon=0.000012*EXP(1700*(1\\\/(fieldname58+273.15)-1\\\/298.15))*pruo2*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\n\\nvar nn2kon=0.0000064*EXP(1600*(1\\\/(fieldname58+273.15)-1\\\/298.15))*prun2*(fieldname32-fieldname2)\\\/1000;\\n\\nvar ptotalw = (pruco2+pruo2+prun2)\\\/101325-1;\\nvar pinneb = (pruo2+prun2)\\\/101325;\\n\\nvar co2volpocz = nco2pocz*(22.415\\\/(fieldname32-fieldname2));\\nvar co2volkon = nco2kon*(22.415\\\/(fieldname32-fieldname2));\\n\\njQuery( '.co2volpocz input' ).val(prec(co2volpocz,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.co2volpocz_gL input' ).val(prec(co2volpocz\\\/22.415*44,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.co2volkon input' ).val(prec(co2volkon,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.co2volkon_gL input' ).val(prec(co2volkon\\\/22.415*44,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.ptotalw_bar input' ).val(prec(ptotalw*101325\\\/100000,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\njQuery( '.pinneb_bar input' ).val(prec(pinneb*101325\\\/100000,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.ptotalw_psi input' ).val(prec(ptotalw*101325\\\/6894.75729,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\njQuery( '.pinneb_psi input' ).val(prec(pinneb*101325\\\/6894.75729,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\n\\njQuery( '.ptotalw_atm input' ).val(prec(ptotalw,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') ); \\njQuery( '.pinneb_atm input' ).val(prec(pinneb,2).toString().replace(\\\/\\\\.\\\/g, ',') );)\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":true,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname48\"}],{\"0\":{\"title\":\"Kalkulator refermentacji\",\"description\":\"\",\"formlayout\":\"top_aligned\",\"formtemplate\":\"cp_cff_natural\",\"evalequations\":1,\"autocomplete\":1},\"formid\":\"cp_calculatedfieldsf_pform_2\"}];<\/script><\/pre>\n<div id=\"fbuilder\">\n\t\t<div id=\"fbuilder_2\">\n\t\t<div id=\"formheader_2\"><\/div>\n\t\t<div id=\"fieldlist_2\"><\/div>\n\t\t<div class=\"clearer\"><\/div>\n\t<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"clearer\"><\/div>\n<\/form>\n\t\n<p>Rezultaty zdaj\u0105 si\u0119 by\u0107 poprawne. Przyk\u0142adowo: zabutelkowa\u0142em kran\u00f3w\u0119 o temp ~14C, w butelkach 0,75, z dodatkiem 20g\/L cukru w ka\u017cdej \u2013 efekt, w temperaturze ~22C, jest zbie\u017cny z \u201eteori\u0105\u201d:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/IMG_9230.jpg\" rel=\"attachment wp-att-1095\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-1095\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/IMG_9230-1024x683.jpg\" alt=\"IMG_9230\" width=\"604\" height=\"403\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/IMG_9230-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/IMG_9230-300x200.jpg 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/IMG_9230-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Zdjecie 1 \u2013 Woda przefermentowana z dodatkiem 20g cukru na litr<\/p>\n<p>R\u00f3\u017cnice bior\u0105 si\u0119 st\u0105d, \u017ce zamykaj\u0105c korek ju\u017c na wst\u0119pie tworzy si\u0119 w butelce pewne ci\u015bnienie, nawet rz\u0119du kilku dziesi\u0105tych atmosfery &#8211; jakie konkretnie, zale\u017cy od tego jak akurat dany korek si\u0119 wepchn\u0105\u0142.<\/p>\n<p>Swoj\u0105 drog\u0105 tak wygl\u0105da otwieranie takiej butelki w temperaturze pokojowej:<\/p>\n<div style=\"width: 576px;\" class=\"wp-video\"><video class=\"wp-video-shortcode\" id=\"video-1083-1\" width=\"576\" height=\"1024\" preload=\"metadata\" controls=\"controls\"><source type=\"video\/mp4\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/butelka_6atm.mp4?_=1\" \/><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/butelka_6atm.mp4\">http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/butelka_6atm.mp4<\/a><\/video><\/div>\n<p>Film 1 &#8211; Cukier 20g\/L, temperatura 22C<\/p>\n<p>oraz po sch\u0142odzeniu do ~10C (jak wida\u0107 wcale nie tak \u0142atwo wyj\u0105\u0107 korek, mimo wci\u0105\u017c wysokiego ci\u015bnienia w \u015brodku):<\/p>\n<div style=\"width: 576px;\" class=\"wp-video\"><video class=\"wp-video-shortcode\" id=\"video-1083-2\" width=\"576\" height=\"1024\" preload=\"metadata\" controls=\"controls\"><source type=\"video\/mp4\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/butelka_4atm.mp4?_=2\" \/><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/butelka_4atm.mp4\">http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/butelka_4atm.mp4<\/a><\/video><\/div>\n<p>Film 2 &#8211; Cukier 20g\/L, temperatura 10C<\/p>\n<h1>Wp\u0142yw ci\u015bnienia atmosferycznego<\/h1>\n<p>W kalkulatorze nie uwzgl\u0119dniam ci\u015bnienia atmosferycznego podczas otwierania nagazowanego cydru, jako \u017ce nie ma ono bezpo\u015bredniego prze\u0142o\u017cenia na powsta\u0142y w butelce poziom nagazowania czy ci\u015bnienie bezwzgl\u0119dne &#8211; a jedynie na wskazanie ewentualnego manometru.<\/p>\n<p>Natomiast natkn\u0105\u0142em si\u0119 na ciekaw\u0105 obserwacj\u0119, \u017ce ci\u015bnienie atmosferyczne ma wp\u0142yw na pr\u0119dko\u015b\u0107 uciekania b\u0105belk\u00f3w z butelki, czyli na percepcj\u0119 poziomu nagazowania i ewentualne pienienie. Ot\u00f3\u017c cydry robione w rejonach g\u00f3rskich (np. 3000m n.p.m.), kt\u00f3re otwierane na macierzystej wysoko\u015bci s\u0105 musuj\u0105ce, otwierane na poziomie morza, gdzie ci\u015bnienie jest wy\u017csze o kilkaset hPa (~1hPa\/8m), zachowuj\u0105 si\u0119 jak p\u00f3\u0142musuj\u0105ce!<\/p>\n<p>Nie widz\u0119 jak to mo\u017cna wyprowadzi\u0107 z praw gazowych, ale jako \u017ce pisali o tym go\u015bcie, kt\u00f3rzy robi\u0105 cydry w takich warunkach, nie pozostaje mi nic innego jak przyj\u0105\u0107 na wiar\u0119 \ud83d\ude09<\/p>\n<p>Natomiast jestem zdania, \u017ce w typowym dla nas zakresie ci\u015bnie\u0144 970\u20131030 hPa, wp\u0142yw ci\u015bnienia atmosferycznego, zar\u00f3wno podczas butelkowania, jak i tym bardziej przy otwieraniu butelki, jest zaniedbywalny.<\/p>\n<h1>Precyzja<\/h1>\n<p>Na zako\u0144czenie jeszcze kilka s\u0142\u00f3w o dok\u0142adno\u015bci oblicze\u0144. Model u\u017cyty do oblicze\u0144 nie jest doskona\u0142y: nie uwzgl\u0119dnia rozszerzania si\u0119 cieczy (np. nie pokazuje \u017ce butelka strzeli jak wype\u0142ni si\u0119 j\u0105 po brzegi), ci\u015bnienia par, a i pewnie jeszcze szeregu innych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, kt\u00f3re nawet nie przysz\u0142y mi do g\u0142owy.<\/p>\n<p>Rozszerzalno\u015b\u0107 gaz\u00f3w liczona jest jak dla gazu doskona\u0142ego, podczas gdy gazy rzeczywiste zachowuj\u0105 si\u0119 minimalnie inaczej \u2013 swoj\u0105 drog\u0105 off-topic: co za bzdura z tym pompowaniem opon w samochodach azotem, \u017ce rzekomo nie zmienia obj\u0119to\u015bci pod wp\u0142ywem temperatury \u2013 zmienia, i to nawet bardziej ni\u017c powietrze! \ud83d\ude09<\/p>\n<p>Prawo Henry\u2019ego, kt\u00f3re tak nam si\u0119 tutaj przydaje, zosta\u0142o u\u017cyte jak dla czystej wody, podczas gdy <strong>rozpuszczalno\u015b\u0107 CO<sub>2<\/sub> w mieszaninie wody z alkoholem jest wi\u0119ksza ni\u017c w czystej wodzie<\/strong>. Cho\u0107 tu na szcz\u0119\u015bcie r\u00f3\u017cnice s\u0105 niewielkie i uwydatniaj\u0105 si\u0119 dopiero przy wy\u017cszych temperaturach (np. 25C) i zawarto\u015bciach alkoholu (np. 10%).<\/p>\n<p>Rozpuszczalno\u015b\u0107 zale\u017cy r\u00f3wnie\u017c od pozosta\u0142ego w cydrze cukru resztkowego \u2013 CO<sub>2<\/sub> rozpuszcza si\u0119 w cieczy, a nie w cukrze &#8211; st\u0105d im bardziej s\u0142odki cydr, tym mniej nasyci si\u0119 gazem.<\/p>\n<p>Ale my\u015bl\u0119 \u017ce na nasze potrzeby dok\u0142adno\u015b\u0107 jest wystarczaj\u0105ca &#8211; i tak w praktyce nalejemy \u201eprawie do pe\u0142na\u201d, a cukru sypniemy \u201ena oko\u201d \ud83d\ude09<\/p>\n<p>No, to chyba tyle. Mi\u0142ego gazowania!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej przyjdzie ten moment, kiedy zdecyduj\u0119, \u017ce czas zabutelkowa\u0107 cydr. I wtedy &#8211; jak co roku &#8211; niezawodnie pojawi si\u0119 pytanie: gazowa\u0107 czy nie gazowa\u0107? Odpowied\u017a, jak zwykle, b\u0119dzie taka sama &#8211; bo o ile nie jest wcale &hellip; <a href=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=1083\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,20],"tags":[],"class_list":["post-1083","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kalkulator","category-teoria"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1083"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2738,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1083\/revisions\/2738"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}