{"id":14,"date":"2016-02-01T08:29:58","date_gmt":"2016-02-01T07:29:58","guid":{"rendered":"http:\/\/projektcydr.pl\/?p=14"},"modified":"2019-03-15T11:21:38","modified_gmt":"2019-03-15T10:21:38","slug":"damy-gasiory-i-sloiki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=14","title":{"rendered":"Damy, s\u0142oiki i fermentory"},"content":{"rendered":"

Je\u015bli mam zrobi\u0107 po 5l cydru z ka\u017cdego dost\u0119pnego rodzaju jab\u0142ek, pierwszy problem jaki musz\u0119 rozwi\u0105za\u0107 to w czym to wszystko przefermentowa\u0107, no i w czym to potem trzyma\u0107.<\/p>\n

<\/p>\n

Czym w\u0142a\u015bciwie dysponuj\u0119 \u2013 mam szklany g\u0105sior 20L, dwa plastikowe fermentory 30L i jeden 60L. Nie ta skala. Potrzebuj\u0119 mniejszych pojemnik\u00f3w.<\/p>\n

Zg\u0142\u0119biaj\u0105c temat od razu odkrywam \u017ce robi\u0142em rzeczy nie zgodnie ze sztuk\u0105. M\u00f3j proces do tej pory wygl\u0105da\u0142 tak, \u017ce fermentowa\u0142em sok jab\u0142kowy przez tydzie\u0144, g\u00f3ra dwa, po czym zlewa\u0142em go znad osadu, czy\u015bci\u0142em fermentor, i w tym samym fermentorze pozostawia\u0142em go na cich\u0105 fermentacj\u0119 na kolejne 1-2 tygodnie. Nast\u0119pnie taki m\u0119tny cydr butelkowa\u0142em, dodaj\u0105c odrobin\u0119 glukozy \u017ceby si\u0119 nagazowa\u0142, i odstawia\u0142em na p\u00f3\u0142k\u0119. Po kilku tygodniach cydr zaczyna\u0142 si\u0119 klarowa\u0107, po oko\u0142o 3 miesi\u0105cach by\u0142 ju\u017c ca\u0142kiem klarowny \u2013 cho\u0107 wci\u0105\u017c wyra\u017anie wyczuwa\u0142o si\u0119 w nim dro\u017cd\u017ce \u2013 po p\u00f3\u0142 roku nuty dro\u017cd\u017cowe zanika\u0142y; po czym szybko ko\u0144czy\u0142y si\u0119 butelki. Na dnie butelek powstawa\u0142o du\u017co osadu \u2013 to znaczy m\u00f3wimy tutaj o warstwie poni\u017cej 1mm, ale ten osad by\u0142 bardzo delikatny: po wstrz\u0105\u015bni\u0119ciu butelk\u0105 cydr robi\u0142 si\u0119 ponownie m\u0119tny na dobre kilkana\u015bcie dni; i trzeba by\u0142o bardzo uwa\u017ca\u0107 nalewaj\u0105c \u2013 zawsze trzeba by\u0142o zostawi\u0107 na dnie 50-100ml.<\/p>\n

Nie tak si\u0119 to powinno robi\u0107. Owszem, wszystko zaczyna si\u0119 od burzliwej fermentacji, kt\u00f3rej pozwala si\u0119 trwa\u0107 od jednego do maksimum czterech tygodni. Tyle \u017ce potem, po zlaniu znad osadu, cydr musi pozosta\u0107 na cichej fermentacji przez kilka miesi\u0119cy: sklarowa\u0107 si\u0119, dojrze\u0107 \u2013 dopiero wtedy si\u0119 go butelkuje.<\/p>\n

To troch\u0119 zmienia posta\u0107 rzeczy. To znaczy \u017ce potrzebuj\u0119 du\u017co 5L pojemnik\u00f3w w kt\u00f3ry cydr b\u0119dzie dojrzewa\u0142.<\/p>\n

Zastanawiam si\u0119 czy musz\u0105 to by\u0107 jakie\u015b konkretne pojemniki. Podczas dojrzewania najwi\u0119kszym wrogiem cydru jest powietrze. Dlatego wa\u017cne jest \u017ceby w naczyniu z cydrem powietrza by\u0142o niewiele, oraz \u017ceby powierzchnia styku cydr-powietrze by\u0142a jak najmniejsza.<\/p>\n

To kompletnie inaczej ni\u017c podczas burzliwej fermentacji, podczas kt\u00f3rej \u2013 szczeg\u00f3lnie na pocz\u0105tku \u2013 dobrze napowietrzenie soku, jak r\u00f3wnie\u017c kontakt z powietrzem, s\u0105 po\u017c\u0105dane, poniewa\u017c dro\u017cd\u017ce potrzebuj\u0105 tlenu \u017ceby si\u0119 rozmno\u017cy\u0107. Poza tym podczas burzliwej fermentacji powstaje zwykle kilkucentymetrowa warstwa piany, wi\u0119c w pojemniku si\u0142\u0105 rzeczy trzeba zostawi\u0107 woln\u0105 przestrze\u0144. Ta wolna przestrze\u0144 zostanie w perspektywie wype\u0142niona dwutlenkiem w\u0119gla, kt\u00f3ry jest naturalnym produktem fermentacji, a jako \u017ce jest ci\u0119\u017cszy od powietrza, wytworzy na powierzchni cydru zabezpieczaj\u0105c\u0105 ko\u0142derk\u0119.<\/p>\n

Podczas przelewania cydru na cich\u0105 fermentacj\u0119 t\u0105 ko\u0142derk\u0119 tracimy. A jako \u017ce fermentacja z czasem przebiega coraz wolniej, r\u00f3wnie\u017c wolniej wytwarza si\u0119 nowa warstwa CO2. Nowa ko\u0142derka wytworzy si\u0119 tym szybciej im mniejsza b\u0119dzie powierzchnia styku. To o to chodzi z tymi wszystkimi g\u0105siorami! Zawsze zachodzi\u0142em w g\u0142ow\u0119 po co komplikowa\u0107 sobie \u017cycie tymi w\u0105skimi szyjkami\u2026 \ud83d\ude42<\/p>\n

W sumie m\u00f3g\u0142bym u\u017cy\u0107 naboj\u00f3w z CO2 \u017ceby po przelaniu natychmiast uzupe\u0142ni\u0107 dwutlenek w\u0119gla. Ale zdecydowa\u0142em \u017ce nie b\u0119d\u0119 tak robi\u0142 \u2013 przynajmniej nie na pocz\u0105tku.<\/p>\n

Czyli s\u0142oje do dojrzewania cydru odpadaj\u0105. Potrzebuj\u0119 naczy\u0144 z w\u0105skimi szyjami. I potrzebuj\u0119 wype\u0142nia\u0107 je pod korek.<\/p>\n

I tu pojawia si\u0119 kolejny problem. Zlewaj\u0105c na cich\u0105 fermentacj\u0119 zawsze pozostawiam w starym pojemniku osad, no i troch\u0119 cydru. Trac\u0119 obj\u0119to\u015b\u0107. Dodatkowo, przy burzliwej fermentacji nie mog\u0119 wype\u0142ni\u0107 pojemnika do pe\u0142na. Czyli je\u015bli b\u0119d\u0119 robi\u0142 burzliw\u0105 fermentacj\u0119 w 5L pojemniku, to do etapu dojrzewania przejdzie, za\u0142\u00f3\u017cmy, rz\u0119du 4L. Co zrobi\u0107 z pozosta\u0142\u0105 woln\u0105 obj\u0119to\u015bci\u0105? M\u00f3g\u0142bym dola\u0107 soku, albo wody \u2013 ale m\u00f3wimy tutaj o uzupe\u0142nieniu a\u017c 20% obj\u0119to\u015bci. M\u00f3g\u0142bym u\u017cy\u0107 naboju z CO2… Wychodzi na to \u017ce potrzebuj\u0119 osobnych, troch\u0119 wi\u0119kszych, pojemnik\u00f3w do burzliwej fermentacji. Z tym \u017ce nie potrzebuj\u0119 ich du\u017co \u2013 dojrzewanie r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w jab\u0142ek rozk\u0142ada si\u0119 w czasie \u2013 zak\u0142adam \u017ce nie b\u0119d\u0119 prowadzi\u0142 wi\u0119cej ni\u017c kilka burzliwych fermentacji na raz.<\/p>\n

Damy<\/h1>\n

Zacznijmy od pojemnik\u00f3w 5L z w\u0105skimi szyjkami. W tym rozmiarze mam do wyboru g\u0105siory albo damy. W obu przypadkach materia\u0142em jest szk\u0142o. Ze szk\u0142em trzeba uwa\u017ca\u0107 \u017ceby nie pot\u0142uc, ale przy takich rozmiarach jest to ma\u0142o k\u0142opotliwe \u2013 za to \u0142atwo si\u0119 je czy\u015bci, nie przechodzi zapachami, no i dobrze wida\u0107 zawarto\u015b\u0107. G\u0105siory s\u0105 fajne, ale prawie dwa razy dro\u017csze od dam. Nie widz\u0119 w czym mia\u0142yby by\u0107 lepsze przy tej obj\u0119to\u015bci. Tak wi\u0119c damy.<\/p>\n

Damy w obj\u0119to\u015bci 5L dziel\u0105 si\u0119 na takie zamykane zakr\u0119tk\u0105 i takie na pa\u0142\u0105k. Poza tym wyst\u0119puj\u0105 w r\u00f3\u017cnych wyko\u0144czeniach: g\u0142adkie, karbowane, etc. W obu przypadkach jest to dla mnie wyb\u00f3r czysto estetyczny. Zamkni\u0119cie potrzebne mi jest tylko po to, \u017ceby podczas sk\u0142adowania na p\u00f3\u0142ce do \u015brodka nie dosta\u0142 si\u0119 kurz czy te\u017c jakie\u015b ciekawskie stworzonka \u2013 wezm\u0119 pa\u0142\u0105kowe, podoba mi si\u0119. Je\u015bli chodzi o wyko\u0144czenie to chcia\u0142bym \u017ceby by\u0142y g\u0142adkie \u2013 wtedy najlepiej b\u0119d\u0119 widzia\u0142 co dzieje si\u0119 w \u015brodku.<\/p>\n

Zam\u00f3wi\u0142em na pr\u00f3b\u0119 3 damy \u2013 przyjecha\u0142y owszem 5L, zamykane na pa\u0142\u0105k, ale nie g\u0142adkie, tylko z wg\u0142\u0119bieniami na szyjce. Dla sprzedawc\u00f3w liczy si\u0119 pojemno\u015b\u0107 i rodzaj zamkni\u0119cia. Wyko\u0144czenie nie ma znaczenia, poza tym jak sami przyznaj\u0105 nigdy nie wiedz\u0105 co dostan\u0105 od producenta, bo producent zamawia w r\u00f3\u017cnych hutach i raz przyje\u017cd\u017caj\u0105 takie, a raz inne.<\/p>\n

Nast\u0119pnym razem wybra\u0142em si\u0119 do sklepu stacjonarnego, \u017ceby dokupi\u0107 do kompletu dok\u0142adnie takie same. Na miejscu okaza\u0142o si\u0119 \u017ce owszem damy s\u0105, ale akurat g\u0142adkie. Tak\u017ce mam teraz dwa rodzaje:<\/p>\n

\"dama<\/a> \"dama<\/a>
\nZdj\u0119cie 1 – Damy 5L<\/p>\n

Te g\u0142adkie s\u0105 moim zdaniem porz\u0105dniejsze: szk\u0142o jest bardziej jednolite i grubsze \u2013 g\u0142adkie wa\u017c\u0105 1465g, te drugie o 100g mniej. Te g\u0142adkie maj\u0105 pod spodem w\u0142osko-brzmi\u0105ce napisy, co by potwierdza\u0142o zapewnienia sprzedawc\u00f3w \u017ce pochodz\u0105 z w\u0142oskich hut szk\u0142a. Te drugie nie maj\u0105 \u017cadnych napis\u00f3w. Wol\u0119 te g\u0142adkie.<\/p>\n

W komplecie do g\u0142adkich dosta\u0142em zamkni\u0119cia 35mm, podczas gdy do tych drugich 40mm. Te 40mm lepiej pasuj\u0105 do rozmiaru szyjek, ale z drugiej strony te 35mm cia\u015bniej si\u0119 zamykaj\u0105. Oba rozmiary zdaj\u0105 si\u0119 zapewnia\u0107 szczelne zamkni\u0119cie, chocia\u017c nie sprawdza\u0142em tego dok\u0142adnie.<\/p>\n

\"dama<\/a><\/p>\n

\"dama<\/a> \"dama<\/a>
\nZdj\u0119cie 2 – Dama 5L, zamkni\u0119cie 35mm i 40mm<\/p>\n

Dobrze, nawet je\u015bli b\u0119d\u0105 s\u0142u\u017cy\u0142y wy\u0142\u0105cznie do cichej fermentacji i dojrzewania cydru, damy nie mog\u0105 by\u0107 szczelnie zamkni\u0119te, bo wci\u0105\u017c wytwarza si\u0119 CO2. Potrzebuj\u0119 rurek.<\/p>\n

Z moich wi\u0119kszych fermentor\u00f3w mam bardzo dobre do\u015bwiadczenia z takim rodzajem rurek:<\/p>\n

\"rurka<\/a> \"rurka<\/a>
\nZdj\u0119cie 3 – Rurka fermentacyjna<\/p>\n

S\u0105 ciche, mo\u017cna do nich wla\u0107 wi\u0119cej p\u0142ynu wi\u0119c nie ma ryzyka ze szybko i niepostrze\u017cenie wyschn\u0105, \u0142atwo si\u0119 je czy\u015bci, i nie dostaj\u0105 si\u0119 do nich muszki. Polecam.<\/p>\n

No to jeszcze korki. S\u0105 dwa rodzaje kork\u00f3w: bia\u0142e silikonowe, kt\u00f3re nie s\u0105 pe\u0142ne w \u015brodku, oraz takie pe\u0142ne, z czerwonej gumy. Kwestia gustu \u2013 ja wybra\u0142em te czerwone. Do moich dam idealnie spasowa\u0142 rozmiar \u201enr 1\u201d \u2013 szczeg\u00f3lnie \u017ce po w\u0142o\u017ceniu rurki korek zwi\u0119ksza troch\u0119 \u015brednic\u0119. Uff, zapomnia\u0142em \u017ce te korki nie maj\u0105 do ko\u0144ca przebitego otworka i ko\u0144cowy milimetr gumy trzeba samemu wyci\u0105\u0107 \u2013 no to d\u0142ubiemy\u2026<\/p>\n

\"korki\"<\/a> \"rurka<\/a>
\nZdj\u0119cie 4 – Korki<\/p>\n

\"dama \"otw\u00f3r<\/a>
\nZdj\u0119cie 5 – Dama z rurk\u0105<\/p>\n

Dobrze, damy wyszykowane \u2013 teraz czas na pojemniki do fermentacji.<\/p>\n

S\u0142oje czyli fermentory<\/h1>\n

Do fermentacji potrzebuj\u0119 pojemnika troch\u0119 wi\u0119kszego ni\u017c docelowe damy 5L. Za\u0142\u00f3\u017cmy \u017ce b\u0119d\u0119 fermentowa\u0142 6L soku \u2013 to b\u0119dzie a\u017c nadto \u017ceby przela\u0107 na cich\u0105 fermentacj\u0119 bez zaci\u0105gania osadu z dnia. Do tego zostawimy kilka centymetr\u00f3w miejsca na pian\u0119. Nie ma sensu wymiarowa\u0107 na styk \u2013 lepiej mie\u0107 nadmiar wolnego miejsca ni\u017c \u017ceby mia\u0142o wykipie\u0107, ju\u017c to przerabia\u0142em. My\u015bl\u0119 \u017ce 8L fermentor by\u0142by tutaj odpowiedni.<\/p>\n

Mam bardzo dobre do\u015bwiadczenia z fermentorami z grubego bia\u0142ego plastiku. Niestety najbardziej zbli\u017cony pojemno\u015bciowo fermentor z takiego materia\u0142u ma 12L. I sporo kosztuje.<\/p>\n

Chcia\u0142bym unikn\u0105\u0107 kolejnego naczynia z w\u0105sk\u0105 szyjk\u0105. Piana powsta\u0142a podczas fermentacji z czasem opada, zasychaj\u0105c na \u015bciankach, i nie mam ochoty czy\u015bci\u0107 tego przez ma\u0142y otworek. Wola\u0142bym co\u015b do czego mo\u017cna w\u0142o\u017cy\u0107 r\u0119k\u0119.<\/p>\n

Przy takich za\u0142o\u017ceniach, w\u0142a\u015bciwie jedynym co pozostaje do wyboru s\u0105 s\u0142oje. I tutaj mi\u0142e zaskoczenie \u2013 s\u0105 s\u0142oje dok\u0142adnie 8L, na dodatek przystosowane od razu do prowadzenia fermentacji, wszystko w jednym \u2013 no to zobaczymy co to takiego!<\/p>\n

Zam\u00f3wi\u0142em 4 s\u0142oje. Mia\u0142y by\u0107 8L, ale przyjecha\u0142y 9L \u2013 podobno te mniejsze si\u0119 sko\u0144czy\u0142y i nie wiadomo czy w og\u00f3le jeszcze b\u0119d\u0105. To ci sami co przys\u0142ali mi inne damki \u2013 ju\u017c im chyba podzi\u0119kuj\u0119 za wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Tak wi\u0119c mam s\u0142oje 9L, kt\u00f3re wygl\u0105daj\u0105 tak:<\/p>\n

\"s\u0142\u00f3j<\/a>
\nZdj\u0119cie 6 – S\u0142\u00f3j 9L w cz\u0119\u015bciach<\/p>\n

W komplecie jest s\u0142\u00f3j z grubego szk\u0142a, kt\u00f3re robi dobre wra\u017cenie. Do tego jest zakr\u0119tka z otworkiem, na kt\u00f3ry mo\u017cna nakr\u0119ci\u0107 albo zakr\u0119tk\u0119 albo taki kapturek, kt\u00f3ry ma pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 rurki do fermentacji. Te bia\u0142e elementy na zdj\u0119ciu powy\u017cej to \u201euszczelki\u201d. Mam du\u017ce w\u0105tpliwo\u015bci co do tego jak b\u0119d\u0105 spe\u0142nia\u0142y swoj\u0105 funkcj\u0119 – s\u0105 bardzo cienkie i wykonane z twardego materia\u0142u.<\/p>\n

\"s\u0142\u00f3j<\/a> \"s\u0142\u00f3j<\/a>
\nZdj\u0119cie 7 – S\u0142oje 9L: zamkni\u0119ty i do fermentacji<\/p>\n

Przygotowanie s\u0142oja do fermentacji polega na nakr\u0119ceniu kapturka i nalaniu wody do zag\u0142\u0119bienia w nakr\u0119tce. Wody mie\u015bci si\u0119 tam du\u017co, przyk\u0142adowo tak to wygl\u0105da po wlaniu 130ml:<\/p>\n

\"zamkni\u0119cie<\/a> \"kapturek<\/a>
\nZdj\u0119cie 8 – Kapturek do fermentacji<\/p>\n

Nie przekonuje mnie ta konstrukcja. Du\u017ca powierzchnia wody, niczym nie przykryta \u2013 b\u0119dzie si\u0119 kurzy\u0107, szybko parowa\u0107, i pewnie sko\u0144czy w niej \u017cycie tysi\u0105c pi\u0119\u0107set muszek owoc\u00f3wek, kt\u00f3re zawsze pojawiaj\u0105 si\u0119 znik\u0105d jak tylko zaczyna si\u0119 fermentacja. I nie za bardzo da si\u0119 wymieni\u0107 wod\u0119 na czyst\u0105 bez odkr\u0119cania s\u0142oja \u2013 mo\u017cna tylko dolewa\u0107. No nie wiem, zobaczymy jak to si\u0119 sprawdzi w praktyce. W ostateczno\u015bci rozwi\u0105\u017c\u0119 spraw\u0119 tak:<\/p>\n

\"wersja<\/a>
\nZdj\u0119cie 9 – S\u0142\u00f3j 9L, wersja alternatywna<\/p>\n

Aha, nie powiedzia\u0142em jeszcze, \u017ce do s\u0142oja w komplecie s\u0105 szelki do noszenia. Na zdj\u0119ciach wygl\u0105da\u0142y super, w praktyce troch\u0119 jak z wi\u0119kszego rodze\u0144stwa. Szczerze m\u00f3wi\u0105c my\u015bla\u0142em, \u017ce dosta\u0142em od jakiego\u015b wi\u0119kszego s\u0142oja, ale wr\u00f3ci\u0142y z reklamacji takie same. Przy tak du\u017cym niedopasowaniu s\u0142\u00f3j ma tendencje do wysuwania si\u0119 bokiem. Nie b\u0119d\u0119 ich u\u017cywa\u0142.<\/p>\n

\"Szelki<\/a>
\nZdj\u0119cie 10 – Szelki do noszenia s\u0142oja<\/p>\n

Zrobi\u0142em test szczelno\u015bci. Troch\u0119 kapie. Trzeba naprawd\u0119 z ca\u0142ej si\u0142y dokr\u0119ci\u0107. Mo\u017ce si\u0119 nie obej\u015b\u0107 bez ta\u015bmy teflonowej. Made in China\u2026<\/p>\n

Podsumowanie<\/h1>\n

Tyle starczy na pocz\u0105tek. Tak naprawd\u0119 nie wiem ile r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w jab\u0142ek uda mi si\u0119 kupi\u0107, i jak bardzo jednocze\u015bnie pojawi\u0105 si\u0119 w sprzeda\u017cy. B\u0119d\u0119 reagowa\u0142 na bie\u017c\u0105co.<\/p>\n

\"Damy,<\/a>
\nZdj\u0119cie 11 – Damy, s\u0142oiki i rurki<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Je\u015bli mam zrobi\u0107 po 5l cydru z ka\u017cdego dost\u0119pnego rodzaju jab\u0142ek, pierwszy problem jaki musz\u0119 rozwi\u0105za\u0107 to w czym to wszystko przefermentowa\u0107, no i w czym to potem trzyma\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-14","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sprzety"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14"}],"version-history":[{"count":28,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2936,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14\/revisions\/2936"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}