{"id":1559,"date":"2017-04-23T15:27:09","date_gmt":"2017-04-23T14:27:09","guid":{"rendered":"http:\/\/projektcydr.pl\/?p=1559"},"modified":"2019-03-15T12:17:43","modified_gmt":"2019-03-15T11:17:43","slug":"pomiar-so2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=1559","title":{"rendered":"Pomiar SO<sub>2<\/sub>"},"content":{"rendered":"<p>Podobno cydr nigdy tak na prawd\u0119 nie traci kontaktu z jab\u0142oni\u0105, a zachodz\u0105ce w nim przemiany pod\u0105\u017caj\u0105 nieprzerwanie w harmonii z rytmem przyrody. I tak, gdy na wiosn\u0119 w sadzie rozkwitaj\u0105 jab\u0142onie &#8211; w spi\u017carniach, piwnicach i na strychach zakwita r\u00f3wnie\u017c cydr.<\/p>\n<p>Co\u015b w tym jest, bo moje cydry, kt\u00f3re tak pracowicie przygotowywa\u0142em ca\u0142y poprzedni sezon, porzuci\u0142y dro\u017cd\u017cowe nuty, dojrza\u0142y, i smakuj\u0105 ju\u017c niczego sobie. Mog\u0119 zdradzi\u0107, \u017ce &#8211; zgodnie z oczekiwaniami &#8211; r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jest ogromna! Szczeg\u00f3\u0142y wkr\u00f3tce \ud83d\ude42<\/p>\n<p>Tymczasem, jeszcze na chwil\u0119 wracam do tematu dwutlenku siarki, a konkretnie do tego w jaki spos\u00f3b mo\u017cna zmierzy\u0107 zawarto\u015b\u0107 SO<sub>2<\/sub>.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Jak pisa\u0142em <a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=1289\">wcze\u015bniej<\/a>, dwutlenek siarki towarzyszy wyrobowi napoj\u00f3w fermentowanych od niepami\u0119tnych czas\u00f3w. Jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, r\u00f3wnie\u017c od dawna znane s\u0105 sposoby pomiaru jego zawarto\u015bci. Najstarsza metoda, tzw. miareczkowanie Ripper&#8217;a, liczy sobie ju\u017c ponad 100 lat, i &#8211; pomimo \u017ce istniej\u0105 obecnie bardziej nowoczesne, obarczone mniejszym b\u0142\u0119dem metody &#8211; wci\u0105\u017c pozostaje w powszechnym u\u017cyciu, ze wzgl\u0119du na prostot\u0119, niewielkie koszty oraz dost\u0119pno\u015b\u0107 sprz\u0119tu i odczynnik\u00f3w.<\/p>\n<p>Metoda Ripper&#8217;a opiera si\u0119 na nast\u0119puj\u0105cej reakcji:<\/p>\n<p>SO<sub>2<\/sub> + 2H<sub>2<\/sub>O + I<sub>2<\/sub> -&gt; H<sub>2<\/sub>SO<sub>4<\/sub> + 2HI<\/p>\n<p>Do odmierzonej pr\u00f3bki stopniowo dodaje si\u0119 jod, kt\u00f3ry wchodzi w reakcj\u0119 z SO<sub>2<\/sub>. Jod dodaje si\u0119 tak d\u0142ugo a\u017c sko\u0144czy si\u0119 SO<sub>2<\/sub> i w pr\u00f3bce pojawi si\u0119 niezwi\u0105zany jod. Ilo\u015b\u0107 SO<sub>2<\/sub> wyznacza si\u0119 na podstawie tego ile jodu trzeba by\u0142o w sumie doda\u0107. Jako wska\u017anika, \u017ce zapas SO<sub>2<\/sub> uleg\u0142 wyczerpaniu i w pr\u00f3bce pojawi\u0142 si\u0119 wolny jod, u\u017cywa si\u0119 skrobi, kt\u00f3ra w obecno\u015bci jodu zmienia kolor.<\/p>\n<p>To nie koniec. Jak pami\u0119tamy, dwutlenek siarki wyst\u0119puje w trzech formach:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/so2_wykres.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1293\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/so2_wykres-300x216.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"216\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/so2_wykres-300x216.png 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/so2_wykres.png 754w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Rysunek 1 &#8211; Formy dwutlenku siarki w zale\u017cno\u015bci od pH roztworu<\/p>\n<p>Udzia\u0142 cz\u0105steczek SO<sub>2<\/sub> w pr\u00f3bce o pH typowym dla cydru (3-4) waha si\u0119 na poziomie kilku procent i nie wiemy jaki jest dok\u0142adnie. \u017beby powy\u017csza reakcja mia\u0142a sens i \u017ceby da\u0142o si\u0119 z niej co\u015b wywnioskowa\u0107, trzeba przekszta\u0142ci\u0107 ca\u0142y dwutlenek siarki do postaci cz\u0105steczek SO<sub>2<\/sub>: tym celu do pr\u00f3bki dodaje si\u0119 kwas siarkowy w takiej ilo\u015bci, aby obni\u017cy\u0107 pH do poziomu bliskiego 0.<\/p>\n<p>W podstawowej wersji, rezultat otrzymany za pomoc\u0105 metody Ripper&#8217;a m\u00f3wi nam ile w pr\u00f3bce jest <em>wolnego<\/em> SO<sub>2<\/sub>. Bo jak pami\u0119tamy, SO<sub>2<\/sub> wyst\u0119puje w formie wolnej i zwi\u0105zanej:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/formy_SO2.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1294\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/formy_SO2-300x53.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"53\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/formy_SO2-300x53.png 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/formy_SO2.png 422w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Rysunek 2 &#8211; Podzia\u0142 SO<sub>2<\/sub> na zwi\u0105zane i wolne (bez zachowania proporcji!)<\/p>\n<p>Zwi\u0105zane SO<sub>2<\/sub> nie wchodzi w reakcje z jodem. \u017beby oszacowa\u0107 <em>ca\u0142kowit\u0105<\/em> zawarto\u015b\u0107 SO<sub>2<\/sub> w pr\u00f3bce, trzeba uprzednio uwolni\u0107 zwi\u0105zane SO<sub>2<\/sub>. W tym celu do pr\u00f3bki dodaje si\u0119 zasad\u0119 (NaOH) &#8211; celem jest podniesienie pH powy\u017cej pH 12, bo wtedy puszczaj\u0105 wi\u0105zania. Dopiero potem dodaje si\u0119 kwas i miareczkuje jodem.<\/p>\n<h1>Odczynniki<\/h1>\n<p>W metodzie Ripper&#8217;a potrzebne s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce odczynniki.<\/p>\n<p>Pomiar wolnego SO<sub>2<\/sub>:<\/p>\n<ul>\n<li>roztw\u00f3r jodu<\/li>\n<li>kwas siarkowy<\/li>\n<li>wska\u017anik skrobiowy<\/li>\n<\/ul>\n<p>Pomiar ca\u0142kowitego SO<sub>2<\/sub>, dodatkowo:<\/p>\n<ul>\n<li>wodorotlenek sodu, NaOH<\/li>\n<\/ul>\n<p>Opcjonalnie, patrz <strong>Dok\u0142adno\u015b\u0107 i modyfikacje<\/strong>:<\/p>\n<ul>\n<li>wodorow\u0119glan sodu<\/li>\n<li>woda utleniona<\/li>\n<\/ul>\n<p>Roztw\u00f3r jodu musi by\u0107 mianowany, to znaczy musimy zna\u0107 ilo\u015b\u0107 moli (M) w jednostce obj\u0119to\u015bci, bo to jest podstawa do oblicze\u0144. Zwykle stosuje si\u0119 roztwory 0,01M lub 0,01N &#8211; trzeba pami\u0119ta\u0107 \u017ce w przypadku jodu to nie to samo: 0,01M = 0,02N. Roztwory jodu s\u0105 dost\u0119pne w sklepach dla winiarzy, cz\u0119sto od razu w zestawie z innymi odczynnikami do pomiaru SO<sub>2<\/sub>.<\/p>\n<p>Kwas siarkowy nie musi mie\u0107 dok\u0142adnego st\u0119\u017cenia. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w zalecane jest u\u017cycie roztworu ~25%, kt\u00f3ry mo\u017cna wykona\u0107 samemu rozcie\u0144czaj\u0105c st\u0119\u017cony kwas w proporcji 1 do 3 z wod\u0105. Pami\u0119tamy, \u017ce kwas jest niebezpieczny, \u017ce wlewamy zawsze kwas do wody, i \u017ce przy okazji wydziela si\u0119 do\u015b\u0107 du\u017co ciep\u0142a.<\/p>\n<p>W przypadku wodorotlenku sodu wygodnie jest operowa\u0107 roztworem rz\u0119du 1M, kt\u00f3ry mo\u017cna przygotowa\u0107 samodzielnie rozpuszczaj\u0105c 40g sproszkowanego NaOH (dost\u0119pny np. na Allegro) w oko\u0142o 800ml destylowanej wody. R\u00f3wnie\u017c w tym przypadku dok\u0142adno\u015b\u0107 nie jest istotna.<\/p>\n<p>Wska\u017anik skrobiowy, podobnie jak roztw\u00f3r jodu, mo\u017cna kupi\u0107 w sklepach z akcesoriami dla winiarzy. Alternatywnie mo\u017cna pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 skrobi\u0105 rozpuszczaln\u0105 (np. Allegro): 2,5g skrobi gotujemy w 100ml wody, nast\u0119pnie studzimy.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_0162.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1572\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_0162-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_0162-300x200.jpg 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_0162-768x512.jpg 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_0162-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_0162-450x300.jpg 450w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Zdj\u0119cie 1 &#8211; Zestaw do pomiaru SO<sub>2<\/sub><\/p>\n<h1>Procedura<\/h1>\n<p>Maj\u0105c ju\u017c odczynniki, samo przeprowadzenie pomiaru SO<sub>2<\/sub> metod\u0105 Ripper&#8217;a to nic skomplikowanego.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">Pomiar wolnego SO<sub>2<\/sub> <\/span><\/p>\n<ol>\n<li>do naczynia o pojemno\u015bci np. 100ml wlewamy 25ml cydru<\/li>\n<li>dodajemy 1ml roztworu skrobi<\/li>\n<li>dodajemy 5ml kwasu siarkowego (25%)<\/li>\n<li>stopniowo dodajemy roztw\u00f3r jodu, mieszaj\u0105c, a\u017c do momentu jak pr\u00f3bka zmieni kolor na niebieski i barwa utrzyma si\u0119 przez 30 sekund<\/li>\n<\/ol>\n<p>Miareczkowanie trzeba przeprowadza\u0107 natychmiast po dodaniu kwasu i robi\u0107 to sprawnie: cz\u0105steczki SO<sub>2<\/sub> to nic innego jak cz\u0105steczki gazu, kt\u00f3re uciekaj\u0105 z pr\u00f3bki oraz ch\u0119tnie wchodz\u0105 w reakcj\u0119 z tlenem.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">Pomiar ca\u0142kowitego SO<sub>2<\/sub> <\/span><\/p>\n<ol>\n<li>do naczynia o pojemno\u015bci np. 100ml wlewamy 25ml cydru<\/li>\n<li><strong>dodajemy 25ml wodorotlenku sodu (1M)<\/strong><\/li>\n<li><strong>czekamy 10 minut<\/strong><\/li>\n<li>dodajemy 1ml roztworu skrobi<\/li>\n<li>dodajemy <strong>10ml<\/strong> kwasu siarkowego (25%)<\/li>\n<li>stopniowo dodajemy roztw\u00f3r jodu, mieszaj\u0105c, a\u017c do momentu jak pr\u00f3bka zmieni kolor na niebieski i barwa utrzyma si\u0119 przez 30 sekund<\/li>\n<\/ol>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_0166.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1573\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_0166-200x300.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_0166-200x300.jpg 200w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_0166-768x1152.jpg 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_0166-683x1024.jpg 683w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Zdj\u0119cie 2 &#8211; Ko\u0144cowe zabarwienie pr\u00f3bki<\/p>\n<h1>Obliczenia<\/h1>\n<p>Pozostaje ju\u017c tylko przeliczy\u0107 wyznaczon\u0105 podczas pomiaru obj\u0119to\u015b\u0107 roztworu jodu na interesuj\u0105c\u0105 nas zawarto\u015b\u0107 SO<sub>2<\/sub>.<\/p>\n<p>Z r\u00f3wnania reakcji wynika, \u017ce jeden mol jodu wi\u0105\u017ce jeden mol SO<sub>2<\/sub>. Wiemy jak\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 roztworu jodu musieli\u015bmy doda\u0107, znamy st\u0119\u017cenie molowe &#8211; wiemy wi\u0119c ile moli jodu dodali\u015bmy, a co za tym idzie ile moli SO<sub>2<\/sub> znajdowa\u0142o si\u0119 w pr\u00f3bce. Wiedz\u0105c \u017ce masa mola SO<sub>2<\/sub> wynosi 64g, wiemy ile gram\u00f3w SO<sub>2<\/sub> si\u0119 w niej znajdowa\u0142o. Pozostaje ju\u017c tyle przeskalowa\u0107 obj\u0119to\u015b\u0107 pr\u00f3bki do jednego litra.<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">SO<sub>2<\/sub>\u00a0[mg\/L] = obj\u0119to\u015b\u0107 roztworu jodu [ml] * st\u0119\u017cenie molowe (M) roztworu jodu * 64 * 1000 \/ obj\u0119to\u015b\u0107 pr\u00f3bki [ml]<\/span><\/p>\n<p>Zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce mamy roztw\u00f3r jodu o st\u0119\u017ceniu 0,01N (czyli 0,005M), a nasza pr\u00f3bka ma obj\u0119to\u015b\u0107 25ml: <span style=\"color: #000000;\">SO<sub>2<\/sub>\u00a0[mg\/L]<\/span> = <span style=\"color: #000000;\">obj\u0119to\u015b\u0107 roztworu jodu [ml]<\/span> * 12,8.<\/p>\n<h1>Dok\u0142adno\u015b\u0107 i modyfikacje<\/h1>\n<p>Metoda Ripper&#8217;a nie jest bardzo dok\u0142adna &#8211; szacuje si\u0119, \u017ce b\u0142\u0105d pomiaru wynosi ~10%. Powod\u00f3w jest kilka.<\/p>\n<p>Przede wszystkim, w wyniku obni\u017cenia pH, niekt\u00f3re zwi\u0105zane formy SO<sub>2<\/sub> ulegaj\u0105 rozpadowi, co przek\u0142ada si\u0119 na to, \u017ce wyniki pomiaru wolnego SO<sub>2<\/sub> s\u0105 zwykle nieco zawy\u017cone.<\/p>\n<p>Innym czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na zawy\u017cenie wynik\u00f3w jest sam jod, a konkretnie jego sk\u0142onno\u015b\u0107 do reagowania nie tylko z samym SO<sub>2<\/sub>, ale r\u00f3wnie\u017c z niekt\u00f3rymi innymi sk\u0142adnikami pr\u00f3bki, np. z fenolami. W rezultacie, wynik dla pr\u00f3bek, kt\u00f3re s\u0105 bogate np. w taniny b\u0119dzie nieco zawy\u017cony.<\/p>\n<p>O ile w pierwszym przypadku trzeba po prostu pogodzi\u0107 si\u0119 z niedok\u0142adno\u015bci\u0105, o tyle w drugim mo\u017cna pokusi\u0107 si\u0119 o wyznaczenie poprawki. \u017beby ustali\u0107 ilo\u015b\u0107 jodu, kt\u00f3ra wesz\u0142a w reakcj\u0119 z innymi ni\u017c SO<sub>2<\/sub> sk\u0142adnikami, trzeba wykona\u0107 drugi pomiar, usuwaj\u0105c uprzednio z pr\u00f3bki ca\u0142e SO<sub>2<\/sub>. Najprostszym sposobem na usuni\u0119cie SO<sub>2<\/sub> jest dodanie do pr\u00f3bki nadtlenku wodoru (H<sub>2<\/sub>O<sub>2<\/sub>) w postaci wody utlenionej. Jeden ml wody utlenionej ma zdolno\u015b\u0107 redukcji zawarto\u015bci SO<sub>2<\/sub> o ~60ppm\/litr, wi\u0119c do pr\u00f3bki wystarczy doda\u0107 dos\u0142ownie kilka kropel. Poprawk\u0119 odejmuje si\u0119 od wyniku pomiaru w\u0142a\u015bciwego.<\/p>\n<p>Warto mie\u0107 te\u017c na uwadze, \u017ce roztw\u00f3r jodu nie jest stabilny i z czasem jego st\u0119\u017cenie maleje, co r\u00f3wnie\u017c przek\u0142ada si\u0119 na wyniki odbiegaj\u0105ce in-plus od rzeczywisto\u015bci. Mo\u017cna pokusi\u0107 si\u0119 o samodzieln\u0105 standaryzacj\u0119 (wyznaczanie st\u0119\u017cenia) roztworu jodu, ale w tym celu trzeba mie\u0107 z kolei mianowany roztw\u00f3r tiosiarczanu sodu (<span class=\"_Xbe kno-fv\">Na<sub>2<\/sub>S<sub>2<\/sub>O<sub>3<\/sub><\/span>)&#8230; O ile procedura takiej standaryzacji jest banalnie prosta, o tyle nie wiem gdzie taki roztw\u00f3r zdoby\u0107. Mo\u017cna by go w sumie samemu wykona\u0107, u\u017cywaj\u0105c w tym celu kolejnych odczynnik\u00f3w&#8230; ale mo\u017ce nie zak\u0142adajmy od razu laboratorium \ud83d\ude42<\/p>\n<p>Mimo wszystko nie mo\u017cna zak\u0142ada\u0107, \u017ce wynik zawsze b\u0119dzie nieco zawy\u017cony. Jak wspomina\u0142em, SO<sub>2<\/sub> jest gazem i trzeba si\u0119 liczy\u0107 z tym \u017ce jego zawarto\u015b\u0107 w pr\u00f3bce, szczeg\u00f3lnie po dodaniu kwasu gdy ca\u0142y dwutlenek siarki przybiera form\u0119 cz\u0105steczek gazu, b\u0119dzie do\u015b\u0107 szybko male\u0107: im d\u0142u\u017cej b\u0119dziemy zwleka\u0107, tym pomiar wyka\u017ce mniejsz\u0105 zawarto\u015b\u0107 SO<sub>2<\/sub>. Mo\u017cna temu przeciwdzia\u0142a\u0107 dodaj\u0105c do pr\u00f3bki, tu\u017c przed aplikacj\u0105 kwasu, odrobin\u0119 (tzn. ~0,5g) wodorow\u0119glanu sodu, NaHCO<sub>3<\/sub> &#8211; w efekcie z pr\u00f3bki zacznie wydziela\u0107 si\u0119 dwutlenek w\u0119gla, kt\u00f3ry uformuje na powierzchni pr\u00f3bki ochronn\u0105 warstw\u0119, zapobiegaj\u0105c\u0105 utlenianiu si\u0119 SO<sub>2<\/sub>.<\/p>\n<h1>Przyk\u0142adowe pomiary<\/h1>\n<p>Zrobi\u0142em kilka pr\u00f3b na niedawno zabutelkowanych cydrach. Pomiar wolnego SO<sub>2<\/sub> nie przyni\u00f3s\u0142 \u017cadnych zaskocze\u0144: poziom praktycznie zerowy. R\u00f3wnie\u017c ca\u0142kowita zawarto\u015b\u0107 SO<sub>2<\/sub> wygl\u0105da rozs\u0105dnie: rz\u0119du 120ppm, czyli z grubsza tyle ile faktycznie aplikowa\u0142em przed fermentacj\u0105.<\/p>\n<p>Bardzo ciekawi\u0142 mnie wynik ca\u0142kowitej zawarto\u015bci SO<sub>2<\/sub> w pr\u00f3bce Boskoop&#8217;a. Z Boskoop&#8217;em by\u0142a taka historia, \u017ce chcia\u0142em przetestowa\u0107 fermentacj\u0119 na dzikich dro\u017cd\u017cach, w niskej temperaturze. W tym celu nala\u0142em sok do jednego z tych cudownych s\u0142oi, o kt\u00f3rych kiedy\u015b wspomina\u0142em:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_6927.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1574\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_6927-200x300.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_6927-200x300.jpg 200w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_6927-768x1152.jpg 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/IMG_6927-683x1024.jpg 683w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Zdj\u0119cie 3 &#8211; Podst\u0119pny s\u0142\u00f3j<\/p>\n<p>S\u0142\u00f3j by\u0142 nape\u0142niony w 3\/4 obj\u0119to\u015bci &#8211; mia\u0142em w planie po zako\u0144czonej fermentacji przela\u0107 zawarto\u015b\u0107 do 5L damy. Nakr\u0119ci\u0142em nasadk\u0119, kt\u00f3ra ma tutaj pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 rurki fermentacyjnej, zala\u0142em 2% roztworem pirosiarczynu sodu, z racji tego \u017ce ten p\u0142yn jest nara\u017cony na bezpo\u015bredni kontakt z otoczeniem, po czym wystawi\u0142em na zewn\u0105trz, gdzie temperatura wynosi\u0142a zaledwie kilka stopni.<\/p>\n<p>Kilkana\u015bcie minut p\u00f3\u017aniej zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce na nakr\u0119tce nie ma \u017cadnego p\u0142ynu &#8211; pomy\u015bla\u0142em, \u017ce zapomnia\u0142em, dola\u0142em&#8230; kilkana\u015bcie minut p\u00f3\u017aniej p\u0142ynu ponownie nie by\u0142o&#8230;<\/p>\n<p>Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce s\u0142\u00f3j jest tak genialnie skonstruowany, \u017ce kurcz\u0105ce si\u0119 pod wp\u0142ywem ch\u0142odu powietrze zasysa do \u015brodka p\u0142yn jakim jest zalany kapturek.<\/p>\n<p>Efekt? Pomiar wolnego SO<sub>2<\/sub> nie wykaza\u0142 nic podejrzanego. Za to pomiar ca\u0142kowitej zawarto\u015bci wykaza\u0142 prawie 300ppm! Zgadza si\u0119 to, niestety, z tym co sobie wcze\u015bniej szacowa\u0142em.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Podobno cydr nigdy tak na prawd\u0119 nie traci kontaktu z jab\u0142oni\u0105, a zachodz\u0105ce w nim przemiany pod\u0105\u017caj\u0105 nieprzerwanie w harmonii z rytmem przyrody. I tak, gdy na wiosn\u0119 w sadzie rozkwitaj\u0105 jab\u0142onie &#8211; w spi\u017carniach, piwnicach i na strychach zakwita &hellip; <a href=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=1559\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-1559","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-teoria"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1559","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1559"}],"version-history":[{"count":45,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1559\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2983,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1559\/revisions\/2983"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1559"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1559"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1559"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}