{"id":3035,"date":"2019-04-30T21:08:52","date_gmt":"2019-04-30T20:08:52","guid":{"rendered":"http:\/\/projektcydr.pl\/?p=3035"},"modified":"2019-10-06T18:33:37","modified_gmt":"2019-10-06T17:33:37","slug":"drozdze-ciag-dalszy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=3035","title":{"rendered":"Dro\u017cd\u017ce i refrakcja"},"content":{"rendered":"<p>Za ka\u017cdym razem jak patrz\u0119 na dat\u0119 poprzedniego wpisu, mam rosn\u0105ce wyrzuty sumienia i z\u017cymam si\u0119, bo przecie\u017c tyle mam otwartych temat\u00f3w, a jednocze\u015bnie nic nie nadaje si\u0119 jeszcze do podsumowania. No ale tak to ju\u017c czasem jest, \u017ce mimo najszczerszych ch\u0119ci, najlepsze co mo\u017cna zrobi\u0107 to poczeka\u0107&#8230; Szczeg\u00f3lnie w przypadku cydru, kt\u00f3remu z natury nigdy i nigdzie si\u0119 nie spieszy \ud83d\ude09<\/p>\n<p>Ale nareszcie si\u0119 doczeka\u0142em &#8211; eksperyment z dro\u017cd\u017cami, o kt\u00f3rym pisa\u0142em <a href=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=2880\">tutaj<\/a>, wszed\u0142 w\u0142a\u015bnie w ostatni\u0105 faz\u0119: dojrzewania w butelkach, wi\u0119c korzystam z okazji i podziel\u0119 si\u0119 kilkoma obserwacjami.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p><strong>&gt;&gt;&gt; Podsumowanie jest: <a href=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=3386\">tutaj<\/a>.<\/strong><\/p>\n<p>Pomys\u0142 z 1,5L butelkami do fermentacji sprawdzi\u0142 si\u0119 doskonale. Pomimo moich obaw, zamkni\u0119cia okaza\u0142y si\u0119 szczelne i bez problem\u00f3w znios\u0142y kilkukrotne otwieranie celem dokonania pomiar\u00f3w.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_3057.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2905 size-medium\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_3057-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_3057-300x200.jpg 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_3057-768x512.jpg 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_3057-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG_3057-450x300.jpg 450w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Zdj\u0119cie 1 &#8211; Pr\u00f3bki z r\u00f3\u017cnymi dro\u017cd\u017cami<\/p>\n<p>Pomiary podczas fermentacji robi\u0142em w sumie cztery razy &#8211; niby niewiele, ale efekt skali robi swoje: ka\u017cdorazowo musia\u0142em na to po\u015bwi\u0119ci\u0107 ponad 3 godziny. Szczeg\u00f3lnie, \u017ce do\u015b\u0107 istotne dla eksperymentu by\u0142o, \u017ceby dro\u017cd\u017ce nie przenosi\u0142y si\u0119 pomi\u0119dzy butelkami, wi\u0119c co i raz wszystkie narz\u0119dzia skrupulatnie sterylizowa\u0142em. Masakra \ud83d\ude09<\/p>\n<p>Poni\u017cej wida\u0107 jak r\u00f3\u017cne by\u0142y post\u0119py fermentacji w zale\u017cno\u015bci od dro\u017cd\u017cy. Wszystkie zaszczepi\u0142em tak\u0105 sam\u0105 ilo\u015bci\u0105, w ten sam spos\u00f3b, butelki trzyma\u0142em w takich samych warunkach &#8211; a pomimo to po 2-3 tygodniach cz\u0119\u015b\u0107 pr\u00f3bek by\u0142a ju\u017c praktycznie gotowa, podczas gdy inne dopiero zaczyna\u0142y si\u0119 rozkr\u0119ca\u0107.<\/p>\n<p>Trzeba przy tym zaznaczy\u0107 \u017ce temperatura, przynajmniej w pocz\u0105tkowych tygodniach, oscylowa\u0142a w granicach 12-13C, co dla wielu szczep\u00f3w jest poni\u017cej deklarowanej tolerancji. Niemniej jednak wszystkie sobie ostatecznie poradzi\u0142y, cho\u0107 zaj\u0119\u0142o im to w sumie prawie 2 miesi\u0105ce:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/przebieg-fermentacji.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-3038\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/przebieg-fermentacji-1024x725.png\" alt=\"\" width=\"584\" height=\"413\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/przebieg-fermentacji-1024x725.png 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/przebieg-fermentacji-300x212.png 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/przebieg-fermentacji-768x544.png 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/przebieg-fermentacji-424x300.png 424w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/przebieg-fermentacji.png 1148w\" sizes=\"auto, (max-width: 584px) 100vw, 584px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Wykres 1 &#8211; Pomiary przebiegu fermentacji<\/p>\n<p>Podczas pomiar\u00f3w, zdarzy\u0142o si\u0119 \u017ce niekt\u00f3re pr\u00f3bki mniej lub bardziej zalatywa\u0142y siark\u0105. W pewnych przypadkach siarka pojawi\u0142a si\u0119 praktycznie od razu, ju\u017c podczas pierwszego pomiaru, w innych ta przypad\u0142o\u015b\u0107 ujawni\u0142a si\u0119 nieco p\u00f3\u017aniej. W sumie siarkowe aromaty zaobserwowa\u0142em w 1\/3 pr\u00f3bek, chocia\u017c nie jest powiedziane \u017ce inne r\u00f3wnie\u017c nie mia\u0142y swojego siarkowego epizodu, kt\u00f3ry akurat mia\u0142 miejsce pomi\u0119dzy kolejnymi pomiarami. Ale koniec ko\u0144c\u00f3w, przy ostatnim pomiarze siark\u0119 da\u0142o si\u0119 wyczu\u0107 ju\u017c tylko w &#8222;Zestawie Startowym&#8221; &#8211; czyli jak wida\u0107 nie warto przejmowa\u0107 si\u0119 na zapas i w\u0105cha\u0107 rurki podczas fermentacji. Zobaczymy czy co\u015b si\u0119 jeszcze w tej kwestii zmieni po dojrzewaniu \/ nagazowaniu.<\/p>\n<p>Wszystkie pr\u00f3bki bardzo \u0142adnie si\u0119 sklarowa\u0142y, za wyj\u0105tkiem Tokay&#8217;a, kt\u00f3remu do pe\u0142nej klarowno\u015bci nieco zabrak\u0142o, ale my\u015bl\u0119 \u017ce jakbym da\u0142 mu posta\u0107 jeszcze tydzie\u0144-dwa, te\u017c sta\u0142by si\u0119 ca\u0142kiem przezroczysty.<\/p>\n<p>Butelkowanie sprawi\u0142o mi niespodziewanie du\u017co k\u0142opotu. Zwykle butelkuj\u0119 cydry, kt\u00f3re uprzednio dojrzewa\u0142y w damach przez co najmniej 3 miesi\u0105ce po pierwszym zlaniu znad osadu &#8211; tutaj kompletnie pomin\u0105\u0142em ten okres. Ju\u017c zapomnia\u0142em jak taki m\u0142ody cydr potrafi si\u0119 pieni\u0107! Niby rurka ju\u017c przecie\u017c nie pyka, fermentacja usta\u0142a &#8211; ale cydry pozostaj\u0105 w pe\u0142ni nasycone dwutlenkiem w\u0119gla. Mniej wi\u0119cej w po\u0142owie przypadk\u00f3w musia\u0142em nalewa\u0107 na 2-3 raty, cierpliwie czekaj\u0105c a\u017c opadnie piana. Jedn\u0105 z najbardziej pieni\u0105cych si\u0119 pr\u00f3bek, o g\u0119stej wolno opadaj\u0105cej pianie, by\u0142a ta fermentowana na dro\u017cd\u017cach US-5, kt\u00f3re najwyra\u017aniej postanowi\u0142y w ten spos\u00f3b zamanifestowa\u0107 swoje oryginalnie piwne przeznaczenie \ud83d\ude09 Nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby ostatecznie przy nalewaniu do szklanek te cydry faktycznie pieni\u0142y si\u0119 w spos\u00f3b znacz\u0105co r\u00f3\u017cny, ale zobaczymy &#8211; mo\u017ce mnie zaskocz\u0105 \ud83d\ude42<\/p>\n<p>Przy okazji butelkowania odla\u0142em z ka\u017cdej pr\u00f3bki ~30ml, w celu p\u00f3\u017aniejszych pomiar\u00f3w kwasowo\u015bci ca\u0142kowitej i pH. Poniewa\u017c zawarto\u015b\u0107 dwutlenku w\u0119gla zaburza pomiar KC, odlane pr\u00f3bki wstrz\u0105sn\u0105\u0142em i pozostawi\u0142em na noc do odgazowania. Nast\u0119pnie pozosta\u0142o ju\u017c &#8222;tylko&#8221; je pomierzy\u0107:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3240.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-3037 size-medium\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3240-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3240-300x200.jpg 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3240-768x512.jpg 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3240-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3240-450x300.jpg 450w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Zdj\u0119cie 2 &#8211; Przygotowanie do pomiaru zawarto\u015bci kwasu i pH<\/p>\n<p>I znowu prosta czynno\u015b\u0107, tym razem x46 bo ka\u017cd\u0105 pr\u00f3bk\u0119 dla pewno\u015bci mierzy\u0142em dwukrotnie, zaj\u0119\u0142a mi bagatela kolejne 2 godziny &#8211; najszcz\u0119\u015bliwszy by\u0142 syn, kt\u00f3ry obejrza\u0142 w tym czasie bajk\u0119 i jeszcze zd\u0105\u017cy\u0142 pogra\u0107 na tablecie \ud83d\ude09<\/p>\n<p>Wyniki zebrane s\u0105 w poni\u017cszej tabelce: <a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/zestawienie.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-3040 size-large\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/zestawienie-768x1024.png\" alt=\"\" width=\"584\" height=\"779\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/zestawienie-768x1024.png 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/zestawienie-225x300.png 225w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/zestawienie.png 838w\" sizes=\"auto, (max-width: 584px) 100vw, 584px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Tabela 1 &#8211; Zestawienie pomiar\u00f3w po zako\u0144czeniu fermentacji<\/p>\n<p>Wida\u0107, \u017ce wszystkie dro\u017cd\u017ce odfermentowa\u0142y nastaw mniej wi\u0119cej do takiego samego poziomu &#8211; warto\u015bci skrajne r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 zaledwie o oko\u0142o SG 0,001, czyli ~2g cukru na litr. By\u0107 mo\u017ce wyniki wyr\u00f3wna\u0142yby si\u0119 jeszcze bardziej, gdybym da\u0142 im wi\u0119cej czasu.<\/p>\n<p>Dro\u017cd\u017ce Lalvin 71B potwierdzi\u0142y swoj\u0105 zdolno\u015b\u0107 metabolizowania kwas\u00f3w, redukuj\u0105c kwasowo\u015b\u0107 ca\u0142kowit\u0105 o 16% (6,6g\/L z pocz\u0105tkowych 8,7g\/L). Chocia\u017c kilka innych szczep\u00f3w r\u00f3wnie\u017c zbli\u017cy\u0142o si\u0119 do tego poziomu, nie wiem na ile jest to w ich przypadku powtarzalne &#8211; patrz\u0105c na wyniki poprzedniego testu, niekt\u00f3re z nich nie wykaza\u0142y wtedy takiego dzia\u0142ania.<\/p>\n<p>Powstrzyma\u0142em si\u0119 na razie od degustacji, za wyj\u0105tkiem skosztowania Bulldog&#8217;\u00f3w, \u017ceby si\u0119 przekona\u0107 czy faktycznie s\u0105 dos\u0142adzane &#8211; nie ma w\u0105tpliwo\u015bci: s\u0142odzik tam jest, i to w du\u017cej ilo\u015bci!<\/p>\n<h1>Refraktometr<\/h1>\n<p>Korzystaj\u0105c z okazji, \u017ce dysponowa\u0142em du\u017c\u0105 liczb\u0105 fermentuj\u0105cych pr\u00f3bek z tego samego soku, postanowi\u0142em sprawdzi\u0107 jak to jest z tym refraktometrem: jak bardzo obecno\u015b\u0107 alkoholu zaburza odczyt, i na ile mo\u017cna ten odczyt skorygowa\u0107. W sumie zrobi\u0142em 4 pomiary po 23 pr\u00f3bki: 3 w trakcie fermentacji, czwarty na samym ko\u0144cu. Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce wyniki mnie zaskoczy\u0142y (pozytywnie) &#8211; nie spodziewa\u0142em si\u0119 a\u017c takiej korelacji \ud83d\ude42<\/p>\n<p>Pomiary w wi\u0119kszo\u015bci robi\u0142em takim, \u017ce tak to ujm\u0119: &#8222;podstawowym&#8221; chi\u0144skim refraktometrem:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3214.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-3048 size-medium\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3214-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3214-300x200.jpg 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3214-768x512.jpg 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3214-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3214-450x300.jpg 450w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Zdj\u0119cie 3 &#8211; Chi\u0144ski refraktometr<\/p>\n<p>Dopiero pod koniec, gdy zorientowa\u0142em si\u0119 \u017ce &#8222;chi\u0144czyk&#8221; ma&#8230; pewne problemy z dok\u0142adno\u015bci\u0105, przesiad\u0142em si\u0119 na porz\u0105dniejsz\u0105 japo\u0144sk\u0105 produkcj\u0119:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3226.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-3049 size-medium\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3226-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3226-300x200.jpg 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3226-768x512.jpg 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3226-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_3226-450x300.jpg 450w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Zdj\u0119cie 4 &#8211; Japo\u0144ski refraktometr Atago<\/p>\n<p>Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce r\u00f3\u017cnica jest zauwa\u017calna \ud83d\ude42 Wr\u00f3c\u0119 do tych refraktometr\u00f3w w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci &#8211; teraz chcia\u0142bym skupi\u0107 si\u0119 na czym\u015b innym.<\/p>\n<p>Poni\u017cej wykres, na kt\u00f3rym zaznaczone s\u0105 wyniki poszczeg\u00f3lnych pomiar\u00f3w:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyniki-pomiarow-refraktometrem.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-3042\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyniki-pomiarow-refraktometrem-1024x501.png\" alt=\"\" width=\"584\" height=\"286\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyniki-pomiarow-refraktometrem-1024x501.png 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyniki-pomiarow-refraktometrem-300x147.png 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyniki-pomiarow-refraktometrem-768x376.png 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyniki-pomiarow-refraktometrem-500x245.png 500w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyniki-pomiarow-refraktometrem.png 1416w\" sizes=\"auto, (max-width: 584px) 100vw, 584px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Wykres 2 &#8211; Wyniki pomiar\u00f3w refraktometrem<\/p>\n<p>Szarymi k\u00f3\u0142kami oznaczona jest pierwsza seria, zasadniczo nieudana, poniewa\u017c \u017ale wykonywa\u0142em pomiary. M\u00f3j g\u0142\u00f3wny b\u0142\u0105d polega\u0142 na tym, \u017ce robi\u0142em tylko jeden pomiar, a krople soku nak\u0142ada\u0142em nie do ko\u0144ca wytartym narz\u0119dziem, przez co do pr\u00f3bki dostawa\u0142a si\u0119 woda, zani\u017caj\u0105c wynik. Te pomiary ostatecznie odrzuci\u0142em. W nast\u0119pnych seriach pilnowa\u0142em \u017ceby za ka\u017cdym razem nak\u0142ada\u0107 kropl\u0119 dok\u0142adnie wytartym pr\u00f3bnikiem, i do tego pomiar wykonywa\u0142em trzykrotnie a wynik u\u015brednia\u0142em. Wysz\u0142o zdecydowanie lepiej. Na samym ko\u0144cu, na zielono: ostatnia seria wykonana po zako\u0144czeniu fermentacji, tym razem ju\u017c nowym, dok\u0142adniejszym narz\u0119dziem &#8211; te wyniki maj\u0105 zdecydowanie mniejsze odchy\u0142ki.<\/p>\n<p>Niebiesk\u0105 lini\u0105 zaznaczona jest rzeczywista warto\u015b\u0107 SG (po prawej stronie skala w Brix), odpowiadaj\u0105ca pomiarom areometrem. Wida\u0107, \u017ce zawarto\u015b\u0107 alkoholu bardzo zaburza pomiar refraktometrem: bezpo\u015bredni odczyt jest bezu\u017cyteczny. Niemniej jednak \u0142adnie wida\u0107, \u017ce odchy\u0142ka jest liniowa &#8211; a odczytuj\u0105c z wykresu nachylenie linii trendu mo\u017cna pokusi\u0107 si\u0119 o odtworzenie na tej podstawie rzeczywistych warto\u015bci.<\/p>\n<p>I tak przyk\u0142adowo, dla tej konkretnej serii pomiar\u00f3w, formu\u0142a wygl\u0105da nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n<p><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Brix<sub>rzeczywisty<\/sub> = 1,507 * Brix<sub>zmierzony<\/sub> &#8211; 7,205<\/em><\/p>\n<p>Zastrzegam, \u017ce ta formu\u0142a jest bardzo prototypowa, nie uwzgl\u0119dnia sok\u00f3w o r\u00f3\u017cnej pocz\u0105tkowej zawarto\u015bci cukru, i zosta\u0142a dopasowana do soku, kt\u00f3rego pocz\u0105tkowe SG wynosi\u0142o 1,0559.<\/p>\n<p>Niemniej jednak, dla tego konkretnego soku warto\u015bci wyliczone na podstawie pomiar\u00f3w refraktometrem s\u0105 zaskakuj\u0105co celne! Na poni\u017cszym wykresie przerywana linia pokazuje oczekiwan\u0105 warto\u015b\u0107, podczas gdy znaczniki s\u0105 wynikami formu\u0142y:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyliczenia-z-refraktometru.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-3043\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyliczenia-z-refraktometru-1024x501.png\" alt=\"\" width=\"584\" height=\"286\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyliczenia-z-refraktometru-1024x501.png 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyliczenia-z-refraktometru-300x147.png 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyliczenia-z-refraktometru-768x376.png 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyliczenia-z-refraktometru-500x245.png 500w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/wyliczenia-z-refraktometru.png 1414w\" sizes=\"auto, (max-width: 584px) 100vw, 584px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Wykres 3 &#8211; SG\/Brix wyliczone na podstawie pomiar\u00f3w refraktometrem<\/p>\n<p>Kolejny wykres pokazuje dok\u0142adnie jakiej wielko\u015bci odchy\u0142ki maj\u0105 wyniki oblicze\u0144, w stosunku do warto\u015bci zmierzonych areometrem. Areometr kt\u00f3rego u\u017cywam ma dok\u0142adno\u015b\u0107 0,0002 SG (0,05 Brix), wi\u0119c traktuj\u0119 wykonany za jego pomoc\u0105 pomiar jako warto\u015b\u0107 odniesienia.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-wylicze\u0144.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-3051\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-wylicze\u0144-1024x483.png\" alt=\"\" width=\"584\" height=\"275\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-wylicze\u0144-1024x483.png 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-wylicze\u0144-300x141.png 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-wylicze\u0144-768x362.png 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-wylicze\u0144-500x236.png 500w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-wylicze\u0144.png 1430w\" sizes=\"auto, (max-width: 584px) 100vw, 584px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Wykres 4 &#8211; Odchy\u0142ka wynik\u00f3w oblicze\u0144 vs. warto\u015bci rzeczywiste<\/p>\n<p>Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce nie spodziewa\u0142em si\u0119 dok\u0142adno\u015bci na poziomie SG 0,001 (0,25 Brix) &#8211; lub nawet wi\u0119kszej, bo pomiary wykonane dok\u0142adniejszym refraktometrem s\u0105 nawet bardziej skorelowane!<\/p>\n<p>Na tym etapie mia\u0142em ju\u017c wystarczaj\u0105co du\u017co danych, \u017ceby skonfrontowa\u0107 wyniki moich oblicze\u0144, z dost\u0119pnymi w Internecie kalkulatorami. Poszuka\u0142em troch\u0119 i znalaz\u0142em \u017ce obecnie powszechnie u\u017cywana przez kalkulatory formu\u0142a zosta\u0142a zaproponowana przez nijakiego Novotnego, Czecha, kt\u00f3ry wszystko dok\u0142adnie opisa\u0142 na swoim blogu: <a href=\"https:\/\/diversity-pivo.blogspot.com\/2017\/01\/pocitame-nova-korekce-refraktometru.html\">link<\/a>. Dla tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 przeczyta\u0107 co tam jest napisane polecam Google Translate, dla pozosta\u0142ych pozwol\u0119 sobie stre\u015bci\u0107.<\/p>\n<p>Ot\u00f3\u017c Novotny bazowa\u0142 swoje obliczenia na badaniach przeprowadzonych w czeskim browarze, kt\u00f3re polega\u0142y na pomiarze za pomoc\u0105 refraktometru kilkudziesi\u0119ciu pr\u00f3bek piwa i mia\u0142y na celu wyliczeniu na tej podstawie ilo\u015bci pozosta\u0142ego w piwie cukru, oraz zawarto\u015bci alkoholu &#8211; w efekcie obie te warto\u015bci zosta\u0142y przedstawione jako funkcje Brix: pocz\u0105tkowego oraz bie\u017c\u0105cego \/ zmierzonego refraktometrem. Novotny wzi\u0105\u0142 te formu\u0142y i przekszta\u0142ci\u0142 je tak, \u017ceby na podstawie zmierzonego Brix, wylicza\u0142y warto\u015b\u0107 rzeczywist\u0105.<\/p>\n<p>Poni\u017cej wykres, na kt\u00f3rym zestawi\u0142em wyniki otrzymane za pomoc\u0105 moich oblicze\u0144 z obliczeniami wykonanymi za pomoc\u0105 formu\u0142y Novotny&#8217;ego:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/por\u00f3wnanie-novotny.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-3045\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/por\u00f3wnanie-novotny-1024x500.png\" alt=\"\" width=\"584\" height=\"285\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/por\u00f3wnanie-novotny-1024x500.png 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/por\u00f3wnanie-novotny-300x147.png 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/por\u00f3wnanie-novotny-768x375.png 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/por\u00f3wnanie-novotny-500x244.png 500w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/por\u00f3wnanie-novotny.png 1416w\" sizes=\"auto, (max-width: 584px) 100vw, 584px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Wykres 5 &#8211; Zestawienie moich wynik\u00f3w z formu\u0142\u0105 Novotny&#8217;ego<\/p>\n<p>Niebiesk\u0105 lini\u0105 zaznaczone s\u0105 rzeczywiste warto\u015b\u0107 SG\/Brix &#8211; jak wida\u0107 formu\u0142a Novotny&#8217;ego troch\u0119 zani\u017ca. Rozbie\u017cno\u015b\u0107 przy tym jest do\u015b\u0107 sta\u0142a, na poziomie SG 0,0025 (0,4 Brix):<a href=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-vs.-ovotny.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-3046\" src=\"http:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-vs.-ovotny-1024x483.png\" alt=\"\" width=\"584\" height=\"275\" srcset=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-vs.-ovotny-1024x483.png 1024w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-vs.-ovotny-300x141.png 300w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-vs.-ovotny-768x362.png 768w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-vs.-ovotny-500x236.png 500w, https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/odchy\u0142ka-vs.-ovotny.png 1432w\" sizes=\"auto, (max-width: 584px) 100vw, 584px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Wykres 6 &#8211; R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy moimi wynikami, a wynikami formu\u0142y Novotny&#8217;ego<\/p>\n<p>Gdyby to by\u0142a kwestia niedok\u0142adno\u015bci\/rozrzutu wynik\u00f3w, warto\u015bci pojawia\u0142yby si\u0119 po obu stronach linii &#8211; ale tutaj mamy wyra\u017anie przesuni\u0119cie. Co zaskakuj\u0105ce, sam Novotny testuj\u0105c swoj\u0105 formu\u0142\u0119 zauwa\u017cy\u0142 podobne przesuni\u0119cie, ale ostatecznie to zaakceptowa\u0142, argumentuj\u0105c \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z tego offsetu jest spowodowana dwutlenkiem w\u0119gla, kt\u00f3ry rozpuszczony w wodzie zawy\u017ca pomiar. Jednak z tego co wyliczy\u0142em, wp\u0142yw CO2 na wynik pomiaru jest rz\u0119du SG 0,0003 wi\u0119c wci\u0105\u017c pozostaje kwestia odchy\u0142ki rz\u0119du SG 0,002.<\/p>\n<p>Prze\u015bledzi\u0142em zrobione przez Novotny&#8217;ego obliczenia i wszystko jak najbardziej trzyma si\u0119 kupy &#8211; po dw\u00f3ch wieczorach zmaga\u0144 doszed\u0142em do takich samych wynik\u00f3w \ud83d\ude09 . By\u0107 mo\u017ce cydr ma nieco inn\u0105 specyfik\u0119 ni\u017c piwo. By\u0107 mo\u017ce w u\u017cytym przez Novotny&#8217;ego badaniu pr\u00f3bki podlegaj\u0105ce pomiarom by\u0142y przygotowywane w jaki\u015b specyficzny spos\u00f3b, pomiar wykonywany by\u0142 jako\u015b specjalnie, lub zmierzone warto\u015bci by\u0142y poddawane wst\u0119pnej obr\u00f3bce &#8211; nie ma na ten temat \u017cadnych informacji. By\u0107 mo\u017ce to ja zwyczajnie co\u015b tutaj poknoci\u0142em w moich pomiarach \ud83d\ude42<\/p>\n<p>Niemniej jednak, na chwil\u0119 obecn\u0105 moja percepcja internetowych kalkulator\u00f3w wyliczaj\u0105cych Brix na podstawie pomiar\u00f3w refraktometrem jest taka, \u017ce trzeba si\u0119 liczy\u0107 z b\u0142\u0119dem rz\u0119du SG 0,004 (1 Brix) &#8211; to ju\u017c ca\u0142kiem sporo, szczeg\u00f3lnie \u017ce wynik jest zani\u017cony i mo\u017ce fa\u0142szywie wskazywa\u0107 zako\u0144czenie fermentacji, podczas gdy w nastawie jest jeszcze rz\u0119du 8g\/L cukru, a to tyle ile starcza na ca\u0142kiem porz\u0105dne nagazowanie w butelce. Chocia\u017c wci\u0105\u017c z powodzeniem mo\u017cna u\u017cywa\u0107 tych wylicze\u0144 do monitorowania czy poziom cukru wci\u0105\u017c spada.<\/p>\n<p>Musz\u0119 zrobi\u0107 wi\u0119cej pomiar\u00f3w r\u00f3\u017cnych fermentuj\u0105cych sok\u00f3w i zobaczy\u0107 czy na ich podstawie b\u0119d\u0119 w stanie wyprowadzi\u0107 u\u017cyteczne dla cydru formu\u0142y koryguj\u0105ce wyniki, i na ile b\u0119d\u0105 one zbie\u017cne z internetowymi kalkulatorami.<\/p>\n<h1>Podsumowanie<\/h1>\n<p>Wracaj\u0105c do w\u0105tku g\u0142\u00f3wnego, czyli testu dro\u017cd\u017cy: z ka\u017cdej pr\u00f3bki zrobi\u0142em w sumie po dwie 0,5L butelki &#8211; jedn\u0105 nalewa\u0142em ostro\u017cnie, \u017ceby by\u0142a klarowna, za to przed nalaniem do drugiej specjalnie wstrz\u0105sa\u0142em, \u017ceby wzburzy\u0107 osad: chc\u0119 si\u0119 przekona\u0107 czy kilkumiesi\u0119czne le\u017cakowanie &#8222;na dro\u017cd\u017cach&#8221; zrobi tym cydrom jak\u0105\u015b r\u00f3\u017cnic\u0119.<\/p>\n<p>Plan jest taki, \u017ce teraz te butelki b\u0119d\u0105 le\u017cakowa\u0142y przed kolejne 3 miesi\u0105ce, a potem&#8230; zobaczymy. Przera\u017ca mnie troch\u0119 perspektywa degustacji 20-kilku cydr\u00f3w, ka\u017cdy w dw\u00f3ch wydaniach&#8230; Trzeba to b\u0119dzie jako\u015b z g\u0142ow\u0105 podzieli\u0107 \ud83d\ude42<\/p>\n<p>Do tematu refraktometr\u00f3w wr\u00f3c\u0119 ju\u017c niebawem, bo chocia\u017c pomiar refraktometrem jest intuicyjny, to diabe\u0142 tkwi w szczeg\u00f3\u0142ach i jest kilka rzeczy z kt\u00f3rych warto sobie zdawa\u0107 spraw\u0119 \ud83d\ude42 Mam w planie por\u00f3wna\u0107 dok\u0142adno\u015b\u0107 wspomnianych ju\u017c wcze\u015bniej modeli, i na dodatek por\u00f3wna\u0107 je z refraktometrem cyfrowym; jak wreszcie doczekam si\u0119 na przesy\u0142k\u0119! \ud83d\ude09<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Za ka\u017cdym razem jak patrz\u0119 na dat\u0119 poprzedniego wpisu, mam rosn\u0105ce wyrzuty sumienia i z\u017cymam si\u0119, bo przecie\u017c tyle mam otwartych temat\u00f3w, a jednocze\u015bnie nic nie nadaje si\u0119 jeszcze do podsumowania. No ale tak to ju\u017c czasem jest, \u017ce mimo &hellip; <a href=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=3035\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-3035","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eksperymenty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3035","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3035"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3035\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3415,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3035\/revisions\/3415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}