Pomimo tego, \u017ce zar\u00f3wno areometry jak i refraktometry, mog\u0105 pokazywa\u0107 wynik w Brix, badaj\u0105 w tym celu kompletnie inne w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyczne. Areometry mierz\u0105 g\u0119sto\u015b\u0107, a refraktometry mierz\u0105 wsp\u00f3\u0142czynnik za\u0142amania \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3re przechodzi przez badan\u0105 ciecz, lub odbija si\u0119 od jej powierzchni. To \u017ce na skali lub wy\u015bwietlaczu pojawia si\u0119 warto\u015b\u0107 w Brix, wynika wy\u0142\u0105cznie z faktu, \u017ce oryginalny odczyt jest odpowiednio t\u0142umaczony, na podstawie specjalnych tabel. Tabele te powsta\u0142y empirycznie: kto\u015b kiedy\u015b wzi\u0105\u0142 wod\u0119 oraz cukier, zacz\u0105\u0142 rozpuszcza\u0107 gram po gramie, ca\u0142y czas mierz\u0105c i zapisuj\u0105c otrzymany wynik. Dzi\u0119ki temu obecnie, znaj\u0105c g\u0119sto\u015b\u0107 lub wsp\u00f3\u0142czynnik za\u0142amania, mo\u017cemy powiedzie\u0107: w tym roztworze jest tyle a tyle „cukru”. Pod jednym warunkiem: tym cukrem musi by\u0107 sacharoza, bo wspomniane table zosta\u0142y wyznaczone na podstawie analizy roztworu w\u0142a\u015bnie tego cukru. <\/p>\n\n\n\n
W konsekwencji, poniewa\u017c Brix jest miar\u0105 zawarto\u015bci sacharozy, areometr i refraktometr poka\u017c\u0105 tak\u0105 sam\u0105 warto\u015b\u0107 tylko w przypadku gdy b\u0119dziemy nimi mierzy\u0107 mieszanin\u0119 wody z sacharoz\u0105. Zawarto\u015b\u0107 innych cukr\u00f3w, lub jakichkolwiek innych substancji (np. kwas\u00f3w), powoduje \u017ce wyniki zaczynaj\u0105 od siebie odbiega\u0107, bo te dodatki inaczej wp\u0142ywaj\u0105 na g\u0119sto\u015b\u0107, a inaczej na k\u0105t za\u0142amania \u015bwiat\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Przyk\u0142adowo, poni\u017cszy wykres obrazuje r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy wskazaniami obu tych urz\u0105dze\u0144, w przypadku gdyby sacharoz\u0119 zast\u0105pi\u0107 innym cukrem. W przypadku fruktozy, kt\u00f3ra jest g\u0142\u00f3wnym cukrem w soku jab\u0142kowym, odczyt refraktometru b\u0119dzie nieco zani\u017cony w stosunku do wskazania areometru. Przeciwnie w przypadku maltozy, kt\u00f3ra jest g\u0142\u00f3wnym sk\u0142adnikiem brzeczki piwnej – w tym przypadku refraktometr poka\u017ce nieco wi\u0119cej ni\u017c areometr. <\/p>\n\n\n\n I to si\u0119 zgadza z pomiarami. Zmierzy\u0142em kilka r\u00f3\u017cnych sok\u00f3w jab\u0142kowych i ka\u017cdorazowo wskazanie refraktometru by\u0142o ni\u017csze ni\u017c areometru:<\/p>\n\n\n\n Wida\u0107, \u017ce r\u00f3\u017cnica nie jest sta\u0142a – ale te\u017c dlaczego mia\u0142aby taka by\u0107? Sk\u0142ad soku jab\u0142kowego bardzo r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od odmiany, warunk\u00f3w uprawy, pogody – inna jest zar\u00f3wno ca\u0142kowita zawarto\u015b\u0107 cukr\u00f3w, jak i proporcje pomi\u0119dzy konkretnymi cukrami (opr\u00f3cz fruktozy jest r\u00f3wnie\u017c sacharoza, glukoza, sorbitol), inna jest te\u017c zawarto\u015b\u0107 kwasu. R\u00f3\u017cnice wskaza\u0144 wynios\u0142y od 0,2 do 0,7 Brix, \u015brednio 0,5. <\/p>\n\n\n\n Co wa\u017cne: to jest r\u00f3\u017cnica w stosunku do wskaza\u0144 areometru, nie w stosunku do stanu faktycznego<\/span>! Podobnie jak refraktometr nieco wynik zani\u017ca, tak samo areometr nieco wynik zawy\u017ca, bo akurat fruktoza jest troch\u0119 ci\u0119\u017csza od sacharozy, wi\u0119c powoduje wzrost wskazanej g\u0119sto\u015bci. Wi\u0119c prawda jest gdzie\u015b pomi\u0119dzy tymi wskazaniami.<\/p>\n\n\n\n Innymi s\u0142owy:<\/p>\n\n\n\n R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy wskazaniami zaczynaj\u0105 si\u0119 pog\u0142\u0119bia\u0107 podczas fermentacji, wraz z pojawieniem si\u0119 alkoholu. Obecno\u015b\u0107 alkoholu zaburza odczyt zar\u00f3wno areometru jak i refraktometru, ale w zupe\u0142nie innym kierunku. <\/p>\n\n\n\n Alkohol ma o wiele mniejsz\u0105 g\u0119sto\u015b\u0107 ni\u017c woda – areometr w\u0142o\u017cony do mieszaniny cukru, wody oraz alkoholu zanurzy si\u0119 g\u0142\u0119biej, ni\u017c by to wynika\u0142o z samej zawarto\u015bci cukru, wi\u0119c de facto poka\u017ce, \u017ce tego cukru jest mniej ni\u017c w rzeczywisto\u015bci. Je\u015bli fermentowaliby\u015bmy sam\u0105 wod\u0119 z cukrem, po zako\u0144czeniu fermentacji areometr pokaza\u0142by wynik du\u017co poni\u017cej „zera”. Refraktometr wykazuje tendencj\u0119 zgo\u0142a odwrotn\u0105 – zawarto\u015b\u0107 alkoholu zawy\u017ca odczyt, wi\u0119c analogiczny pomiar po zako\u0144czeniu fermentacji sugerowa\u0142by, \u017ce w roztworze znajduje si\u0119 jeszcze cukier.<\/p>\n\n\n\n Dobrze to wida\u0107 na tym wykresie, kt\u00f3ry pokazuje wyniki pomiar\u00f3w poszczeg\u00f3lnych pr\u00f3bek, ju\u017c po fermentacji:<\/p>\n\n\n\n Na osi x jest pocz\u0105tkowy Brix, na osi y wyniki odczyt\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c w Brix.<\/p>\n\n\n\n Gdyby odj\u0105\u0107 alkohol, wskazania areometru i refraktometru ponownie by si\u0119 zr\u00f3wna\u0142y, gdzie\u015b pomi\u0119dzy powy\u017cszymi wskazaniami. Do tego r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy odczytami by\u0142aby mniejsza ni\u017c na pocz\u0105tku, poniewa\u017c w roztworach nie ma ju\u017c fruktozy, ani innych cukr\u00f3w, kt\u00f3re powodowa\u0142y oryginaln\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119. <\/p>\n\n\n\n W przypadku soku jab\u0142kowego, statystycznie<\/span> 80% pocz\u0105tkowego wskazania Brix to cukry fermentowalne. Po zako\u0144czeniu fermentacji, gdyby nie by\u0142o alkoholu, zmierzony Brix wyni\u00f3s\u0142by oko\u0142o 20% pocz\u0105tkowej warto\u015bci – czyli sok, kt\u00f3ry mia\u0142 pocz\u0105tkowo Brix 15, zatrzyma\u0142by si\u0119 na Brix 3, z Brix 10 zosta\u0142oby 2, itd. Innymi s\u0142owy: ko\u0144cowe wskazanie zale\u017ca\u0142oby od warto\u015bci pocz\u0105tkowej. <\/p>\n\n\n\n W przypadku areometru, obecno\u015b\u0107 alkoholu do\u015b\u0107 dobrze „koryguje” powy\u017cszy efekt. Im wi\u0119kszy procentowy Brix, tym wprawdzie wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 pozosta\u0142ych niefermentowalnych substancji, ale te\u017c wi\u0119cej alkoholu – w efekcie, dzi\u0119ki jakiemu\u015b cudownemu naturalnemu „przypadkowi”, niezale\u017cnie od oryginalnej zawarto\u015bci cukru w soku, ko\u0144cowe wskazanie zawsze jest w okolicy „zera”, plus \/ minus 0,5 Brix. A to sprawia, u\u017cycie areometru do monitorowania post\u0119pu fermentacji jest bardzo intuicyjne: im bli\u017cej zera, tym bli\u017cej ko\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n W przypadku refraktometru, odczyt ko\u0144cowy zatrzymuje si\u0119 gdzie\u015b w 2\/3 drogi do zera i do tego zale\u017cy od pocz\u0105tkowego Brix. Pytanie zasadnicze brzmi: czy da si\u0119 t\u0105 ko\u0144cow\u0105 warto\u015b\u0107 przewidzie\u0107? Je\u015bli tak, refraktometru mo\u017cna by z powodzeniem u\u017cywa\u0107 do monitorowania fermentacji, podobnie jak areometru. Okazuje si\u0119, \u017ce jest to mo\u017cliwe. <\/p>\n\n\n\n Idealnie, jakby da\u0142o si\u0119 to policzy\u0107 na podstawie fizycznych w\u0142a\u015bciwo\u015bci substancji. Podejrzewam, \u017ce gdyby pochyli\u0142 si\u0119 nad tym fizyk, potrafi\u0142by zbudowa\u0107 odpowiedni model, bazuj\u0105cy na wp\u0142ywie alkoholu na wsp\u00f3\u0142czynnik za\u0142amania \u015bwiat\u0142\u0105 w cieczy. Niestety, nie dotar\u0142em do takich bada\u0144, a sam nie mam wystarczaj\u0105co motywacji i czasu, \u017ceby si\u0119 z tego doktoryzowa\u0107. Tak wi\u0119c pozostaje zrobienie odpowiedniej aproksymacji, na podstawie wykonanych pomiar\u00f3w – a tych na szcz\u0119\u015bcie jest sporo i do tego lwi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pracy kto\u015b ju\u017c za mnie wykona\u0142! \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n Problem, \u017ce wskazania refraktometru podczas fermentacji maj\u0105 si\u0119 nijak do wskaza\u0144 areometru nie jest nowy. Odk\u0105d refraktometry zyska\u0142y na popularno\u015bci w\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnego rodzaju amator\u00f3w, pojawia\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne pr\u00f3by wyprowadzenia odpowiedniej formu\u0142y, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142aby „skorygowanie” wyniku. W Internecie mo\u017cna obecnie znale\u017a\u0107 wiele kalkulator\u00f3w, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 – na podstawie pocz\u0105tkowego Brix oraz bie\u017c\u0105cego wskazania refraktometru – odgadn\u0105\u0107 co w danym momencie pokaza\u0142by areometr. Po prostu ludzie s\u0105 przyzwyczajeni do areometr\u00f3w i traktuj\u0105 ich wskazania jako punkt odniesienia. S\u0119k w tym, \u017ce w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci, te kalkulatory zosta\u0142y przygotowane pod k\u0105tem piwa – czy maj\u0105 zastosowanie dla cydru? Okazuje si\u0119, \u017ce nie bardzo.<\/p>\n\n\n\n Kalkulatory koryguj\u0105ce dzia\u0142ania refraktometr\u00f3w dzia\u0142aj\u0105 w oparciu o pewne formu\u0142y, kt\u00f3re zosta\u0142y wyprowadzone do\u015bwiadczalnie, przez r\u00f3\u017cnych ludzi. Obecnie (chyba) najlepsz\u0105 formu\u0142\u0105 jest ta zaproponowana przez nijakiego Novotnego, Czecha, kt\u00f3ry wszystko dok\u0142adnie opisa\u0142 na swoim blogu: link<\/a> (polecam Google Translate). Novotny bazowa\u0142 swoje obliczenia na badaniach kilkudziesi\u0119ciu pr\u00f3bek piwa, przeprowadzonych w czeskim browarze – wi\u0119c danych mia\u0142 do\u015b\u0107 sporo i na dodatek zebrane zosta\u0142y bardzo profesjonalnie. Stosuj\u0105c jego formu\u0142\u0119 do moich pomiar\u00f3w, dostaj\u0119 co\u015b takiego:<\/p>\n\n\n\n Wida\u0107, \u017ce formu\u0142a systematycznie zani\u017ca, co zreszt\u0105 zauwa\u017cy\u0142 sam Novotny, cho\u0107 w przypadku jego pomiar\u00f3w, kt\u00f3re zrobi\u0142 na bazie piwa, r\u00f3\u017cnica nie by\u0142a a\u017c tak du\u017ca. Ostatecznie chyba doszed\u0142 do wniosku, \u017ce to musi by\u0107 kwestia jakiego\u015b b\u0142\u0119du w jego w\u0142asnych pomiarach, wi\u0119c zosta\u0142o jak jest. Chwa\u0142a mu za kawa\u0142 dobrej roboty. <\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce moje pomiary r\u00f3wnie\u017c obarczone s\u0105 pewnym b\u0142\u0119dem, chocia\u017c u\u017cywa\u0142em sprz\u0119tu o do\u015b\u0107 dobrej dok\u0142adno\u015bci: cyfrowego refraktometru (wykalibrowanego na wodzie destylowanej) oraz bardzo precyzyjnych areometr\u00f3w, kt\u00f3rych wynik skrupulatnie korygowa\u0142em o wp\u0142yw temperatury:<\/p>\n\n\n\n Og\u00f3lnie sk\u0142aniam si\u0119 ku temu, \u017ce a\u017c tak du\u017cego b\u0142\u0119du zrobi\u0107 nie mog\u0142em, a ju\u017c na pewno nie tak systematycznie. Formu\u0142a Novotnego – w przypadku cydru – zani\u017ca wynik \u015brednio o 0,5 Brix.<\/p>\n\n\n\n Tak wi\u0119c, skorygowa\u0142em formu\u0142\u0119 Novotnego o +0,5 Brix oraz przeliczy\u0142em j\u0105 tak, \u017ceby dawa\u0142a wynik w Brix (oryginalna formu\u0142a wylicza\u0142a SG) i w efekcie otrzyma\u0142em to:<\/p>\n\n\n\n Prosta liniowa zale\u017cno\u015b\u0107. Nazwijmy j\u0105 „formu\u0142\u0105 Bartka” \ud83d\ude09<\/p>\n\n\n\n Sprawdzaj\u0105c na powy\u017cszych kilku pr\u00f3bkach – moja formu\u0142a dzia\u0142a \u015bwietnie!<\/p>\n\n\n\n W celu dodatkowego sprawdzenia, wykorzysta\u0142em t\u0119 formu\u0142\u0119 do „skorygowania” pomiar\u00f3w, kt\u00f3re wykonywa\u0142em kilka miesi\u0119cy temu, przy okazji testu dro\u017cd\u017cy. Pomiary by\u0142y wykorzystywane innymi refraktometrami, w innych warunkach – a mimo to: r\u00f3wnie\u017c na tych pr\u00f3bkach formu\u0142a dzia\u0142a doskonale!<\/p>\n\n\n\n R\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy wskazaniami areometru oraz wyliczeniami nie przekracza 0,5 Brix<\/strong> (SG 0.002) – co przek\u0142ada si\u0119 na odchylenie rz\u0119du 4g cukru na litr lub 0,25% vol. Nie jest to wprawdzie idea\u0142, ale dla typowych zastosowa\u0144 taka dok\u0142adno\u015b\u0107 w zupe\u0142no\u015bci wystarczy.<\/p>\n\n\n\n Ale po co na dobr\u0105 spraw\u0119 „korygowa\u0107” wynik refraktometru? Do monitorowania post\u0119pu fermentacji wystarczy wiedzie\u0107 jakie b\u0119dzie ko\u0144cowe wskazanie – a to mo\u017cna w prosty spos\u00f3b wyliczy\u0107 na podstawie tej formu\u0142y! Okazuje si\u0119, \u017ce ko\u0144cowa warto\u015b\u0107 jak\u0105 poka\u017ce refraktometr, zale\u017cy w spos\u00f3b liniowy od pocz\u0105tkowego Brix:<\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie, podobnie jak w przypadku ko\u0144cowego „zera” dla areometru, faktyczna warto\u015b\u0107 ko\u0144cowa b\u0119dzie – w zale\u017cno\u015bci od konkretnego soku – raz nieco wi\u0119ksza, raz nieco mniejsza od przewidywanej. Punkty zaznaczone pomara\u0144czowym kolorem to wyniki pomiar\u00f3w kilku zrobionych przeze mnie pr\u00f3bek – jak wida\u0107 przewidywania do\u015b\u0107 dobrze pokry\u0142y si\u0119 w ich przypadku z rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Poni\u017cej przewidywane wskazania refraktometru, zebrane w tabelce:<\/p>\n\n\n\n Tak wi\u0119c, monitorowanie fermentacji refraktometrem sprowadza si\u0119 na dobr\u0105 spraw\u0119 do zmierzenia pocz\u0105tkowego Brix, a nast\u0119pnie obserwowania jak kolejne odczyty zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do szacowanej warto\u015bci ko\u0144cowej. <\/p>\n\n\n\n Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce spodziewa\u0142em si\u0119, \u017ce u\u017cywanie refraktometru podczas fermentacji to b\u0119dzie troch\u0119 takie wr\u00f3\u017cenie z fus\u00f3w – natomiast okazuje si\u0119, \u017ce jest to ca\u0142kiem rozs\u0105dna alternatywa. Wprawdzie jest obarczona pewnym b\u0142\u0119dem, ale do zaakceptowania.<\/p>\n\n\n\n Na zako\u0144czenie jeszcze ma\u0142y bonus \ud83d\ude42 Okazuje si\u0119, \u017ce opr\u00f3cz „korygowania” wskazania refraktometru oraz szacowania warto\u015bci ko\u0144cowej, powy\u017csza formu\u0142a ma jeszcze trzecie zastosowanie!<\/p>\n\n\n\n Jakby\u015bmy wyrysowali sobie kilka przyk\u0142adowych przebieg\u00f3w fermentacji, dla sok\u00f3w o r\u00f3\u017cnym pocz\u0105tkowym Brix, wygl\u0105da\u0142oby to tak jak na poni\u017cszym wykresie. Poszczeg\u00f3lne przebiegi wprawdzie nie s\u0105 do siebie idealnie r\u00f3wnoleg\u0142e, ale nie przecinaj\u0105 si\u0119 w zakresie typowych dla sok\u00f3w warto\u015bci Brix. Co za tym idzie, formu\u0142\u0119 mo\u017cna u\u017cy\u0107 na odwr\u00f3t: je\u015bli znam warto\u015bci jakie pokazuj\u0105 refraktometr oraz areometr, to znaczy dokonam jednoczesnego pomiaru oboma tymi urz\u0105dzeniami – mog\u0119 wyznaczy\u0107 jaki by\u0142 pocz\u0105tkowy Brix!<\/p>\n\n\n\n A poniewa\u017c znaj\u0105c pocz\u0105tkowy Brix, wiem r\u00f3wnie\u017c jakie b\u0119dzie ko\u0144cowe wskazanie, mog\u0119 oszacowa\u0107 zawarto\u015b\u0107 alkoholu w docelowym cydrze! I to wszystko na podstawie pojedynczego pomiaru, bez konieczno\u015bci mierzenia pocz\u0105tkowego Brix! Ca\u0142kiem przydatne, je\u015bli zapomnia\u0142o si\u0119 zmierzy\u0107 zawarto\u015bci cukru na pocz\u0105tku, albo zmiesza\u0142o si\u0119 gotowe cydry o r\u00f3\u017cnej mocy, bez zwracania uwagi na proporcje.<\/p>\n\n\n\n Szybki rzut oka do Internetu ostudzi\u0142 troch\u0119 moje emocje: Ameryki nie odkry\u0142em, bo oczywi\u015bcie inni na to wpadli ju\u017c przede mn\u0105 ;). Ale podobnie jak w przypadku korekcji wskazania refraktometru, dost\u0119pne kalkulatory nie dzia\u0142aj\u0105 dobrze dla cydru. <\/p>\n\n\n\n Wyliczanie pocz\u0105tkowego Brix oraz szacowanie zawarto\u015bci alkoholu nie jest skomplikowane i wymaga zasadniczo rozwi\u0105zania jednego r\u00f3wnania kwadratowego; chocia\u017c trzeba si\u0119 przy tym troszk\u0119 naliczy\u0107. Uchylaj\u0105c r\u0105bka tajemnicy zdradz\u0119, \u017ce – przynajmniej dla tych kilku pr\u00f3bek, kt\u00f3re zrobi\u0142em – spos\u00f3b sprawdza si\u0119 bardzo dobrze i daje zbli\u017cone do rzeczywistych rezultaty! Wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w na ten temat napisz\u0119 przy okazji omawiania r\u00f3\u017cnych spos\u00f3b pomiaru oraz szacowania zawarto\u015bci alkoholu, co aktualnie rozpracowuj\u0119 \ud83d\ude42 <\/p>\n\n\n\n Postaram si\u0119 te\u017c zrobi\u0107 odpowiedni kalkulator, chocia\u017c ostatnio przysz\u0142o mi do g\u0142owy \u017ce mo\u017cna by te wszystkie tabele i kalkulatory zebra\u0107 w postaci aplikacji na kom\u00f3rk\u0119 – wydaje mi si\u0119 \u017ce by\u0142oby to bardziej praktyczne… Ale to musz\u0119 si\u0119 najpierw zorientowa\u0107 ile z tym b\u0119dzie roboty – chocia\u017c to nie mo\u017ce by\u0107 przecie\u017c specjalnie skomplikowane! \ud83d\ude09<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Refraktometry s\u0105 bardzo por\u0119czne i wygodne w u\u017cyciu. Do pomiaru wystarczy kropla soku, a wynik mo\u017cna odczyta\u0107 praktycznie natychmiast. Do tego s\u0105 mniej delikatne ni\u017c popularne areometry (cukromierze) i trudniej jest je st\u0142uc. Jedyna ich s\u0142abo\u015b\u0107 polega na tym, \u017ce … Czytaj dalej ![\"\"](\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/r\u00f3\u017cnica-refr-are-1024x678.png\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiezy-sok.png\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n
.<\/li>![\"\"](\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/po-fermentacji.png\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/po-fermentacji-i-korekcie.png\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/IMG_3362-e1558980973138-683x1024.jpg\")
<\/a><\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/IMG_7058-683x1024.jpg\")
<\/a><\/figure><\/li><\/ul>\n\n\n\n<skorygowany Brix><\/em> = \n\n <obecny Brix odczytany z refraktometru><\/em> - \n 0,366 * <pocz\u0105tkowy Brix odczytany z refraktometru><\/em> + 0,165 ) \n \/\n (0,634 + (0,165 \/ <pocz\u0105tkowy Brix odczytany z refraktometru>))<\/pre>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/po-korekcie-b.png\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/po-korekcie-b2-1024x616.png\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/szacowanie-koncowego.png\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/koncowe-wskazanie.png\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/wyznaczanie-OBx2.png\")
<\/figure>\n\n\n\n