wyj\u0119ciu kartki i poczekaniu na ujawnienie si\u0119 kolor\u00f3w<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\nPapier<\/h1>\n\n\n\n Do przeprowadzenia chromatografii potrzebny jest specjalny papier. <\/p>\n\n\n\n
Powszechnie polecany jest papier Whatman 1 Chr, ale s\u0105 te\u017c inne np. Ahlstrom-Munksj\u00f6 FN3. Trzeba go niestety zamawia\u0107 w specjalistycznych firmach i jest do\u015b\u0107 drogi: kilka z\u0142otych za karteczk\u0119, podczas gdy w opakowaniu jest minimalnie 100 sztuk.<\/p>\n\n\n\n\n\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\n\t\t\t\tPr\u00f3bowa\u0142em u\u017cywa\u0107 jako zamiennika r\u00f3\u017cnych og\u00f3lnodost\u0119pnych papier\u00f3w, w tym papier\u00f3w filtracyjnych – niestety z bardzo kiepskimi rezultatami.<\/p>\n\n\n\n
Naniesienie pr\u00f3bek<\/h1>\n\n\n\n Pr\u00f3bki nanosi si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci ~2,5cm od dolnej kraw\u0119dzi. Chodzi o to, \u017ceby by\u0142o mo\u017cliwie nisko, ale \u017ceby roztw\u00f3r do kt\u00f3rego b\u0119dziemy te pr\u00f3bki wk\u0142adali ich nie dotyka\u0142. Trzeba wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce pr\u00f3bki przy nak\u0142adaniu b\u0119d\u0105 si\u0119 troszk\u0119 rozp\u0142ywa\u0107. R\u00f3wnie\u017c odst\u0119py pomi\u0119dzy pr\u00f3bkami powinny wynosi\u0107 przynajmniej 2,5cm. Przed na\u0142o\u017ceniem pr\u00f3bek warto zaznaczy\u0107 sobie miejsca poszczeg\u00f3lnych aplikacji i opisa\u0107. Oznaczenia najlepiej robi\u0107 o\u0142\u00f3wkiem, bo grafit nie wchodzi w reakcje z roztworem do chromatografii. <\/p>\n\n\n\n
Nak\u0142adane pr\u00f3bki powinny by\u0107 bardzo ma\u0142e. Po wsi\u0105kni\u0119ciu w papier powinny tworzy\u0107 plamk\u0119 o \u015brednicy nie wi\u0119kszej ni\u017c 1 cm. Obj\u0119to\u015b\u0107 nak\u0142adanej pr\u00f3bki odpowiada pojedynczej kropli z cienkiej ig\u0142y strzykawkowej.<\/p>\n\n\n\n
Pr\u00f3bki trzeba nak\u0142ada\u0107 na papier przynajmniej 3-krotnie, \u017ceby zwi\u0119kszy\u0107 st\u0119\u017cenie kwasu. Pr\u00f3bki o ma\u0142ej zawarto\u015bci kwasu, warto na\u0142o\u017cy\u0107 wi\u0119cej razy. Przed ka\u017cdym kolejnym na\u0142o\u017ceniem plamka na kartce powinna dobrze wyschn\u0105\u0107, inaczej b\u0119dzie si\u0119 coraz bardziej rozp\u0142ywa\u0107. \u017beby przyspieszy\u0107 ten proces, mo\u017cna pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 suszark\u0105 do w\u0142os\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Chocia\u017c nak\u0142adanie pr\u00f3bek strzykawk\u0105 jest jak najbardziej mo\u017cliwe, to wymaga ono du\u017cego skupienia i precyzji, bo przy odrobinie nieuwagi \u0142atwo nala\u0107 za du\u017co lub prysn\u0105\u0107 na kartk\u0119. Zdecydowanie wygodniej aplikuje si\u0119 pr\u00f3bki specjaln\u0105 pipet\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna ustawi\u0107 na podawanie okre\u015blonej obj\u0119to\u015bci – np. 2,5 uL. Do nak\u0142adania r\u00f3\u017cnych pr\u00f3bek trzeba u\u017cywa\u0107 innego zestawu ig\u0142a+strzykawka, lub innej ko\u0144c\u00f3wki do pipety.<\/p>\n\n\n\n
Nak\u0142adaj\u0105c pr\u00f3bki, kartk\u0119 dobrze jest po\u0142o\u017cy\u0107 na r\u0119czniku papierowym oraz nie przesuwa\u0107, \u017ceby pr\u00f3bki nie odbi\u0142y si\u0119 od spodu w r\u00f3\u017cnych miejscach.<\/p>\n\n\n\n
Tak wygl\u0105daj\u0105 pr\u00f3bki podczas nak\u0142adania:<\/p>\n\n\n
\n
\n\t\t\t\n\t\t\t\tPrzygotowanie roztworu<\/h1>\n\n\n\n Do przygotowania roztworu do chromatografii potrzeba:<\/p>\n\n\n\n
\n200 ml alkoholu butylowego (1-bunatol)<\/li>\n\n\n\n 200 ml wody destylowanej<\/li>\n\n\n\n 21 ml kwasu mr\u00f3wkowego<\/li>\n\n\n\n 0,3 g zieleni bromokrezolowej<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\t\t\t\n\t\t\t\tWszystkie te odczynniki s\u0105 dost\u0119pne np. na Allegro.<\/p>\n\n\n\n
Ilo\u015b\u0107 otrzymanego w ten spos\u00f3b roztworu jest odpowiednia do wykonania chromatografii w 4L s\u0142oju, kt\u00f3rego akurat u\u017cywam (o tym w dalszej cz\u0119\u015bci). W razie potrzeby trzeba sobie te proporcje przeskalowa\u0107. <\/p>\n\n\n\n
Alkohol butylowy jest tutaj g\u0142\u00f3wnym rozpuszczalnikiem, kt\u00f3ry rozwija chromatogram zwil\u017caj\u0105c papier ku g\u00f3rze. Kwas mr\u00f3wkowy obni\u017ca pH, a co za tym idzie chroni s\u0142abe kwasy organiczne i u\u0142atwia ich przemieszczanie. Ziele\u0144 natomiast jest wska\u017anikiem, kt\u00f3ry reaguje na kwas barwi\u0105c si\u0119 na \u017c\u00f3\u0142to, podczas gdy normalnie ma kolor zielono-niebieski. <\/p>\n\n\n\n
W celu przygotowania roztworu wszystkie sk\u0142adniki nale\u017cy ze sob\u0105 porz\u0105dnie wymiesza\u0107, a nast\u0119pnie zostawi\u0107 na pewien czas aby fazy si\u0119 rozdzieli\u0142y i wytr\u0105ci\u0142a si\u0119 woda. Woda opada na dno – interesuj\u0105cy nas roztw\u00f3r jest na g\u00f3rze i trzeba go stamt\u0105d delikatnie zla\u0107. <\/p>\n\n\n\n
Woda jest konieczna \u017ceby stworzy\u0107 odpowiednie \u015brodowisko do zaj\u015bcia reakcji i uwodnienia sk\u0142adnik\u00f3w, ale po zaj\u015bciu reakcji trzeba pozby\u0107 si\u0119 jej nadwy\u017cki – niestaranne usuni\u0119cie wody powoduje powstanie na chromatogramie zaciek\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n\n\n\t\t\t\n\t\t\t\tziele\u0144<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n\n\t\t\t\n\t\t\t\tziele\u0144 + woda<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n\n\t\t\t\n\t\t\t\t+butanol i kwas mr\u00f3wkowy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n\n\t\t\t\n\t\t\t\trozwarstwienie, na dole woda<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\nTak przygotowany roztw\u00f3r mo\u017cna d\u0142ugo przechowywa\u0107. Ale ka\u017cdorazowo przed u\u017cyciem trzeba sprawdzi\u0107 czy nie wytr\u0105ci\u0142a si\u0119 woda i je\u015bli tak, to si\u0119 jej pozby\u0107. <\/p>\n\n\n\n
W Internecie mo\u017cna spotka\u0107 si\u0119 z propozycj\u0105 przygotowania roztworu chromatograficznego na bazie toluenu i octu – ale z tego co wyczyta\u0142em, taki roztw\u00f3r gorzej sprawdza si\u0119 w chromatografii kwas\u00f3w organicznych.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna te\u017c spotka\u0107 si\u0119 z zaleceniami, \u017ceby w celu zwi\u0119kszenia dok\u0142adno\u015bci nie dodawa\u0107 barwnika do roztworu, tylko \u017ceby stosowa\u0107 go osobno w charakterze „wywo\u0142ywacza” – poprzez zanurzenie lub spryskanie nim kartki na koniec. Pr\u00f3bowa\u0142em, ale nie widz\u0119 znacz\u0105cej r\u00f3\u017cnicy.<\/p>\n\n\n\n
Sk\u0142adniki u\u017cyte do przygotowania roztworu, szczeg\u00f3lnie kwas mr\u00f3wkowy, maj\u0105 do\u015b\u0107 intensywny zapach, wi\u0119c najlepiej si\u0119 nimi pos\u0142ugiwa\u0107 w dobrze wentylowanym pomieszczeniu.<\/p>\n\n\n\n
Pr\u00f3bki referencyjne<\/h1>\n\n\n\n Jako pr\u00f3bek referencyjnych najlepiej u\u017cy\u0107 ~3% roztwor\u00f3w odpowiednich kwas\u00f3w, czyli rozpu\u015bci\u0107 3g w 100ml.<\/p>\n\n\n
\n
\n\t\t\t\n\t\t\t\tRozwijanie chromatogramu<\/h1>\n\n\n\n Rozwijanie chromatogramu, bo tak chyba formalnie nazywa si\u0119 ten etap, polega na umieszczeniu kartki w naczyniu z przygotowanym uprzednio roztworem, tak \u017ceby zanurzony by\u0142 tylko jej brzeg, na wysoko\u015b\u0107 0,5-1cm, na nast\u0119pnie poczekaniu a\u017c si\u0142y kapilarne podci\u0105gn\u0105 roztw\u00f3r i zwil\u017c\u0105 kartk\u0119. Ja robi\u0119 to w s\u0142oju o pojemno\u015bci 4L:<\/p>\n\n\n\n\n\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\n\t\t\t\tW moim przypadku si\u0142y kapilarne podci\u0105gaj\u0105 roztw\u00f3r do wysoko\u015bci maksymalnie 23cm i taki proces trwa oko\u0142o 8-9 godzin. Ale nie trzeba czeka\u0107 tak d\u0142ugo – mo\u017cna przerwa\u0107 rozwijanie chromatogramu wcze\u015bniej, gdy poziom rozpuszczalnika b\u0119dzie ni\u017cej. Oczywi\u015bcie im wcze\u015bniej zako\u0144czy si\u0119 rozwijanie chromatografu, tym plamki b\u0119d\u0105 na mniejszych wysoko\u015bciach, a odst\u0119py mi\u0119dzy nimi b\u0119d\u0105 mniejsze. Tak wygl\u0105da chromatogram wyj\u0119ty po 4h, w por\u00f3wnaniu z takim w pe\u0142ni rozwini\u0119tym:<\/p>\n\n\n
\n
\n\t\t\t\n\t\t\t\tPrzy okazji: powy\u017cszy chromatogram zosta\u0142 „wywo\u0142any” dopiero po wyschni\u0119ciu, poprzez spryskanie kartki roztworem barwnika. Dodatkowo, wszystkie pr\u00f3bki to ta sama mieszanina kwasu jab\u0142kowego z mlekowym (1:1), a r\u00f3\u017cnica w wielko\u015bci plamek bierze si\u0119 st\u0105d, \u017ce pr\u00f3bki by\u0142y nak\u0142adane odpowiednio: 1x, 3x i 6x. <\/p>\n\n\n\n
A tak wygl\u0105da chromatogram wyj\u0119ty po ~1h. Ta kartka jest ustawiona bokiem, wysoko\u015b\u0107 ca\u0142kowita 10cm. Pr\u00f3bka by\u0142a tutaj mieszanin\u0105 wszystkich trzech kwas\u00f3w referencyjnych (1:1:1).<\/p>\n\n\n
\n
\n\t\t\t\n\t\t\t\tKartki nie powinno si\u0119 trzyma\u0107 zanurzonej w roztworze zbyt d\u0142ugo. Lepiej j\u0105 wyj\u0105\u0107 zanim poziom zwil\u017cenia osi\u0105gnie maksymaln\u0105 wysoko\u015b\u0107. Przeci\u0105gni\u0119ty chromatogram, pozostawiony w roztworze o kilka godzin za d\u0142ugo, staje si\u0119 mniej wyra\u017any, a kwas mlekowy ma tendencje do „uciekania” na g\u00f3rn\u0105 kraw\u0119d\u017a. <\/p>\n\n\n\n
Podczas rozwijania chromatogramu, naczynie powinno by\u0107 szczelnie przykryte. Raz ze wzgl\u0119du na zapach, a dwa \u017ceby z roztworu nie odparowywa\u0142 alkohol.<\/p>\n\n\n\n
Suszenie i okazywanie plamek<\/h1>\n\n\n\n Po nas\u0105czeniu rozpuszczalnikiem, chromatogram trzeba pozostawi\u0107 do wyschni\u0119cia i poczeka\u0107 na okazanie si\u0119 plam. <\/p>\n\n\n\n
Pocz\u0105tkowo chromatogram jest w ca\u0142o\u015bci \u017c\u00f3\u0142ty – jest to spowodowane obecno\u015bci\u0105 kwasu mr\u00f3wkowego, kt\u00f3ry zakwasza ca\u0142e pod\u0142o\u017ce. Kwas ten jest bardzo nietrwa\u0142y i z czasem ulega neutralizacji. Pod\u0142o\u017ce staje si\u0119 neutralne, za wyj\u0105tkiem miejsc w kt\u00f3re zaw\u0119drowa\u0142y poszczeg\u00f3lnie kwasy z pr\u00f3bek – te pozostaj\u0105 kwa\u015bne. Zmiana barwy kartki na zielono-niebiesk\u0105 oraz okazywanie si\u0119 plam kwas\u00f3w trwa zwykle kilka godzin.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli pomimo wyschni\u0119cia i odczekania kilku godzin obraz na chromatogramie jest wci\u0105\u017c niezbyt wyra\u017any, mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107 przyspieszy\u0107 neutralizacj\u0119 kwasu mr\u00f3wkowego za pomoc\u0105 opar\u00f3w amoniaku. W tym celu wystarczy otworzy\u0107 butelk\u0119 z wod\u0105 amoniakaln\u0105 i pomacha\u0107 nad ni\u017c kartk\u0105 z chromatogramem. Efekt jest natychmiastowy:<\/p>\n\n\n\n\nNie powinno si\u0119 pozostawia\u0107 kartki w oparach amoniaku zbyt d\u0142ugo, bo mog\u0105 one zneutralizowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142e kwasy. <\/p>\n\n\n\n
Chromatogramy nie s\u0105 bardzo trwa\u0142e – z czasem plamy kwas\u00f3w rozmywaj\u0105 si\u0119 i blakn\u0105. Wi\u0119c dla cel\u00f3w archiwalnych, najlepiej zrobi\u0107 sobie zdj\u0119cie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pomiar zawarto\u015bci kwasu za pomoc\u0105 miareczkowania pozwala zorientowa\u0107 si\u0119 w ca\u0142kowitej zawarto\u015bci wszystkich kwas\u00f3w w soku\/cydrze. To jest bardzo istotny pomiar, bo kwasowo\u015b\u0107 ca\u0142kowita ma fundamentalne znaczenie dla cydru. Ale jako \u017ce jest to pomiar sumaryczny, nie mo\u017cna na jego … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-6787","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eksperymenty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6787","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6787"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6787\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6823,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6787\/revisions\/6823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6787"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6787"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6787"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/IMG_5045-768x1024.jpeg\")