{"id":6828,"date":"2025-12-05T10:08:10","date_gmt":"2025-12-05T09:08:10","guid":{"rendered":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=6828"},"modified":"2025-12-05T10:10:14","modified_gmt":"2025-12-05T09:10:14","slug":"policzyc-drozdze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=6828","title":{"rendered":"Policzy\u0107 dro\u017cd\u017ce"},"content":{"rendered":"\n

Typowa pocz\u0105tkowa dawka dro\u017cd\u017cy do fermentacji cydru to 10g\/100L. Jest tak dobrana, \u017ceby dro\u017cd\u017cy by\u0142o wystarczaj\u0105co du\u017co, aby mog\u0142y sprawnie zdominowa\u0107 inne mikroorganizmy, ale jednocze\u015bnie \u017ceby nie by\u0142o ich zbyt du\u017co, bo „przedawkowanie” mo\u017ce poci\u0105gn\u0105\u0107 za sob\u0105 wady i problemy podczas fermentacji.<\/p>\n\n\n\n

Taka dawka przek\u0142ada si\u0119 na oko\u0142o 1-2 miliony kom\u00f3rek dro\u017cd\u017cy w 1 mL. <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Milion kom\u00f3rek dro\u017cd\u017cy w 1 mL to oczywi\u015bcie dopiero pocz\u0105tek. Dro\u017cd\u017ce szybko si\u0119 mno\u017c\u0105 i ich populacja w sprzyjaj\u0105cych warunkach potrafi przekroczy\u0107 100 milion\u00f3w kom\u00f3rek w 1 mL. Z czasem oczywi\u015bcie ta liczba maleje i dro\u017cd\u017ce opadaj\u0105 na dno. <\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli cydr ma by\u0107 refermentowany, trzeba go zabutelkowa\u0107 gdy w nastawie wci\u0105\u017c znajduj\u0105 si\u0119 \u017cywe dro\u017cd\u017ce, zdolne do skonsumowania dodanego cukru. Zawarto\u015b\u0107 dro\u017cd\u017cy na poziomie 1 miliona kom\u00f3rek w 1 mL zapewnia szybk\u0105 i sprawn\u0105 refermentacj\u0119, ale jednocze\u015bnie wi\u0105\u017ce si\u0119 z powstaniem w butelce do\u015b\u0107 du\u017cego osadu. Dlatego z butelkowaniem lepiej poczeka\u0107 a\u017c cydr si\u0119 nieco bardziej sklaruje i zawarto\u015b\u0107 dro\u017cd\u017cy spadnie do ~250 tysi\u0119cy kom\u00f3rek w 1 mL. Refermentacja potrwa nieco d\u0142u\u017cej, ale osad b\u0119dzie zdecydowanie mniejszy. W przypadku butelkowania bardzo klarownego cydru, kt\u00f3ry uprzednio dojrzewa\u0142 w zbiorniku przez wiele miesi\u0119cy, do uzupe\u0142nienia zawarto\u015bci dro\u017cd\u017cy stosuje si\u0119 dawk\u0119 1g\/100L.<\/p>\n\n\n\n

Podobno profesjonalni producenci, kt\u00f3rzy operuj\u0105 du\u017cymi partiami i chc\u0105 mie\u0107 pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad przebiegiem fermentacji, faktycznie licz\u0105 dro\u017cd\u017ce i podejmuj\u0105 na tej podstawie r\u00f3\u017cne dzia\u0142ania. Robi\u0105 to po to, \u017ceby unikn\u0105\u0107 problem\u00f3w, zapewni\u0107 jak najwi\u0119ksz\u0105 powtarzalno\u015b\u0107 partii, itd. Na mniejsz\u0105 skal\u0119 raczej si\u0119 tego nie praktykuje – do wyznaczania dawki inokulacji z powodzeniem wystarcza waga, a moment butelkowania wyznacza si\u0119 uznaniowo, albo si\u0119 go w og\u00f3le nie wyznacza tylko butelkuje si\u0119 wtedy kiedy ma si\u0119 na to czas.<\/p>\n\n\n\n

Ja zainteresowa\u0142em si\u0119 tym tematem kiedy stara\u0142em si\u0119 zrozumie\u0107, w kt\u00f3rym momencie powinienem zabutelkowa\u0107 m\u00f3j francuski cydr. Znalaz\u0142em kilka wskaz\u00f3wek: 1) przez nalany do butelki cydr powinno si\u0119 da\u0107 czyta\u0107 nag\u0142\u00f3wki w gazecie (ale nie ma\u0142y druk); 2) spadek g\u0119sto\u015bci powinien by\u0107 rz\u0119du 1g\/L na 3 tygodnie (w 10C); 3) liczba kom\u00f3rek dro\u017cd\u017cy w 1 mL powinna wynosi\u0107 ~250.000<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Za\u0142\u00f3\u017cmy \u017ce chcia\u0142bym zastosowa\u0107 si\u0119 do rady #3 i faktycznie policzy\u0107 te dro\u017cd\u017ce – to jak to si\u0119 w\u0142a\u015bciwie robi!?<\/p>\n\n\n\n

Liczenie dro\u017cd\u017cy <\/h1>\n\n\n\n

Do liczenia dro\u017cd\u017cy potrzebny jest mikroskop oraz specjalna p\u0142ytka. <\/p>\n\n\n\n

Mikroskop powinien mie\u0107 powi\u0119kszenie x400 (okular 10 x obiektyw 40). Wygodnie, je\u015bli jest wyposa\u017cony w kamerk\u0119 – nawet taka najprostsza (~1MP) jest w zupe\u0142no\u015bci wystarczaj\u0105ca. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna wygodnie liczy\u0107 dro\u017cd\u017ce na ekranie komputera, a nawet skre\u015bla\u0107 sobie te, kt\u00f3re ju\u017c s\u0105 policzone. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Mikroskop jak mikroskop. Najwa\u017cniejsza jest specjalna p\u0142ytka. P\u0142ytka ma wygrawerowan\u0105 szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 mikro-podzia\u0142k\u0119, kt\u00f3ra u\u0142atwia liczenie – ale co najwa\u017cniejsze: ma precyzyjnie zdefiniowan\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 badanej pr\u00f3bki, dzi\u0119ki czemu wynik mo\u017cna przeliczy\u0107 na 1 mL.<\/p>\n\n\n\n

Takie p\u0142ytki s\u0105 powszechnie u\u017cywane w laboratoriach, do okre\u015blania liczebno\u015bci przer\u00f3\u017cnych preparat\u00f3w. Jest kilka r\u00f3\u017cnych modeli – jednym z popularniejszych jest Neubauer Improved:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Na p\u0142ytce s\u0105 dwa niezale\u017cne pola, zakre\u015blone powy\u017cej na pomara\u0144czowo, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 do zliczania. Pola maj\u0105 dok\u0142adnie ustalone wymiary, jak r\u00f3wnie\u017c ich wysoko\u015b\u0107 jest \u015bci\u015ble okre\u015blona. <\/p>\n\n\n\n

Wielko\u015bci tych p\u00f3l s\u0105 sprytnie dobrane, tak \u017ceby „pasowa\u0142y” do r\u00f3\u017cnych powi\u0119ksze\u0144 mikroskopu:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Dro\u017cd\u017ce zlicza si\u0119 na \u015brodkowym polu, kt\u00f3re powy\u017cej zaznaczy\u0142em na zielono. To pole sk\u0142ada si\u0119 z 25 mniejszych p\u00f3l (na niebiesko), kt\u00f3re ogl\u0105da si\u0119 u\u017cywaj\u0105c powi\u0119kszenia x400 i po kolei sumuje zauwa\u017cone kom\u00f3rki. Potr\u00f3jne linie s\u0142u\u017c\u0105 \u0142atwiejszej orientacji na obrazie.<\/p>\n\n\n\n

W przypadku gry dro\u017cd\u017cy jest niewiele, zliczenie dro\u017cd\u017cy z ca\u0142ego zielonego pola nie jest problematyczne i warto to zrobi\u0107, dla uzyskania precyzyjnego wyniku. Ale gdy dro\u017cd\u017cy jest du\u017co i ich liczenie jest czasoch\u0142onne, mo\u017cna ograniczy\u0107 si\u0119 do kilku wybranych kwadrat\u00f3w, na przyk\u0142ad tych po przek\u0105tnej:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Liczb\u0119 dro\u017cd\u017cy na ca\u0142ym zielonym polu szacuje si\u0119 w takim przypadku mno\u017c\u0105c otrzymany rezultat przez (25 \/ [liczba przeliczonych kwadrat\u00f3w]). Czyli w tym przypadku przez 5.<\/p>\n\n\n\n

Obj\u0119to\u015b\u0107 pr\u00f3bki znajduj\u0105cej si\u0119 na obszarze zielonego polu jest mikroskopijna, wi\u0119c \u017ceby przestawi\u0107 wynik w przeliczeniu na 1 mL, liczb\u0119 zauwa\u017conych dro\u017cd\u017cy trzeba przemno\u017cy\u0107 przez 10.000. Ten mno\u017cnik bierze si\u0119 st\u0105d:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Tak wygl\u0105daj\u0105 przyk\u0142adowe „niebieskie” pola pod mikroskopem:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Jak wida\u0107 przy 50 milionach kom\u00f3rek w mililitrze, na obrazie robi si\u0119 ju\u017c do\u015b\u0107 t\u0142oczno. \u017beby u\u0142atwi\u0107 sobie liczenie, mo\u017cna obraz troch\u0119 „rozg\u0119\u015bci\u0107”, rozcie\u0144czaj\u0105c pr\u00f3bk\u0119 wod\u0105 destylowan\u0105. Oczywi\u015bcie rozcie\u0144czanie trzeba zrobi\u0107 na precyzyjnie odmierzonych obj\u0119to\u015bciach, np. 10ml + 10ml, i dopiero po porz\u0105dnym wymieszaniu pobra\u0107 i na\u0142o\u017cy\u0107 preparat. Otrzymany wynik trzeba przemno\u017cy\u0107 przez wsp\u00f3\u0142czynnik rozcie\u0144czenia: (obj\u0119to\u015b\u0107 pr\u00f3bki po rozcie\u0144czeniu) \/ (obj\u0119to\u015b\u0107 przed rozcie\u0144czeniem). Czyli w przypadku 1:1 przez 2. <\/p>\n\n\n\n

Minimalna liczba dro\u017cd\u017cy, jak\u0105 mo\u017cna zmierzy\u0107 tak\u0105 p\u0142ytk\u0105, to 10.000 kom\u00f3rek \/ 1 mL. Odpowiada to znalezieniu dok\u0142adnie 1 sztuki dro\u017cd\u017ca na ca\u0142ym zielonym polu. W takim przypadku mo\u017cna rozejrze\u0107 si\u0119 jeszcze po pozosta\u0142ych o\u015bmiu s\u0105siaduj\u0105cych polach, \u017ceby upewni\u0107 si\u0119 czy i tam dro\u017cd\u017cy jest r\u00f3wnie ma\u0142o.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Niezale\u017cnie od ilo\u015bci dro\u017cd\u017cy, zawsze pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej pojawia si\u0119 pytanie: co zrobi\u0107 z kom\u00f3rkami, kt\u00f3re s\u0105 akurat na granicy kwadratu, lub kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie p\u0105czkuj\u0105. \u017beby unikn\u0105\u0107 „dubli”, warto przyj\u0105\u0107 zasad\u0119, \u017ce zlicza si\u0119 tylko te dro\u017cd\u017ce kt\u00f3re dotykaj\u0105 jednej pary s\u0105siaduj\u0105cych kraw\u0119dzi, np. lewej i dolnej. A w przypadku „p\u0105czk\u00f3w”, tylko te, kt\u00f3re s\u0105 wi\u0119ksze od po\u0142owy orygina\u0142u (oczywi\u015bcie jest to pomiar „na oko”, wi\u0119c do\u015b\u0107 subiektywny):<\/p>\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Nak\u0142adanie pr\u00f3bki<\/h1>\n\n\n\n

W komplecie z p\u0142ytk\u0105 jest specjalne szkie\u0142ko nakrywkowe, pod kt\u00f3re wprowadza si\u0119 pr\u00f3bk\u0119. To szkie\u0142ko jest du\u017co grubsze ni\u017c takie zwyk\u0142e szkie\u0142ko. Zwyk\u0142e szkie\u0142ko mog\u0142oby si\u0119 wygi\u0105\u0107 pod wp\u0142ywem si\u0142 kapilarnych, co zaburzy\u0142oby obj\u0119to\u015b\u0107 pr\u00f3bki.<\/p>\n\n\n\n

Ale nawet pomimo swojej grubo\u015bci, to szkie\u0142ko jest zbyt lekkie, \u017ceby w\u0142asnym ci\u0119\u017carem odpowiednio docisn\u0105\u0107 pr\u00f3bk\u0119 – wi\u0119c przed na\u0142o\u017ceniem pr\u00f3bki, trzeba je specjalnie „zamontowa\u0107”. W tym celu zwil\u017ca si\u0119 alkoholem te dwie powierzchnie znajduj\u0105ce si\u0119 po bokach p\u00f3l pomiarowych, a nast\u0119pnie nasuwa si\u0119 na nie szkie\u0142ko. Po wyschni\u0119ciu, je\u015bli szkie\u0142ko dobrze przylgnie, w miejscach podparcia tworz\u0105 si\u0119 t\u0119czowe wzory.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Pr\u00f3bk\u0119 nak\u0142ada si\u0119 na sam koniec, zbli\u017caj\u0105c do brzegu szkie\u0142ka kropelk\u0119 pr\u00f3bki – z ig\u0142y od strzykawki, lub z mikro-pipety. Pr\u00f3bka jest wci\u0105gana pod szkie\u0142ko si\u0142ami kapilarnymi. Pr\u00f3bk\u0119 trzeba podawa\u0107 ostro\u017cnie, uwa\u017caj\u0105c \u017ceby nie „przela\u0107”.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Oznaczanie martwych kom\u00f3rek<\/h1>\n\n\n\n

Kom\u00f3rki dro\u017cd\u017cy pracuj\u0105ce w nastawie po pewnym czasie obumieraj\u0105. Normalnie pod mikroskopem nie wida\u0107 r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy \u017cywymi i martwymi kom\u00f3rkami. \u017beby je odr\u00f3\u017cni\u0107, trzeba u\u017cy\u0107 barwnika. W tym celu u\u017cywa si\u0119 np. roztworu b\u0142\u0119kitu metylenowego. W podstawowej wersji jest to 0,5 g b\u0142\u0119kitu rozpuszczone w 100 mL wody destylowanej. Roztw\u00f3r miesza si\u0119 1:1 z pr\u00f3bk\u0105 i po kilku minutach nak\u0142ada preparat. Martwe dro\u017cd\u017ce barwi\u0105 si\u0119 na niebiesko, podczas gdy \u017cywe pozostaj\u0105 przezroczyste.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Moja obserwacja jest taka, \u017ce te kom\u00f3rki, kt\u00f3re wci\u0105\u017c unosz\u0105 si\u0119 w moich nastawach, s\u0105 w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci wci\u0105\u017c \u017cywe – nie\u017cywe opadaj\u0105 na dno. \u017beby zrobi\u0107 powy\u017csze zdj\u0119cie, obrazuj\u0105ce martwe kom\u00f3rki, musia\u0142em pomiesza\u0107 troch\u0119 nastawem i poderwa\u0107 troch\u0119 dro\u017cd\u017cy z dna – bo bez tego nie mog\u0142em znale\u017a\u0107 \u017cadnego umarlaka. Wi\u0119c wygl\u0105da na to, \u017ce na moje potrzeby, barwienie preparatu nie jest konieczne – mnie interesuje tylko liczba dro\u017cd\u017cy kt\u00f3re wci\u0105\u017c unosz\u0105 si\u0119 w cydrze, bo reszty i tak pozb\u0119d\u0119 si\u0119 podczas zlewania.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Typowa pocz\u0105tkowa dawka dro\u017cd\u017cy do fermentacji cydru to 10g\/100L. Jest tak dobrana, \u017ceby dro\u017cd\u017cy by\u0142o wystarczaj\u0105co du\u017co, aby mog\u0142y sprawnie zdominowa\u0107 inne mikroorganizmy, ale jednocze\u015bnie \u017ceby nie by\u0142o ich zbyt du\u017co, bo „przedawkowanie” mo\u017ce poci\u0105gn\u0105\u0107 za sob\u0105 wady i problemy … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-6828","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sprzety"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6828","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6828"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6828\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6865,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6828\/revisions\/6865"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6828"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6828"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6828"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}