{"id":814,"date":"2016-10-04T10:20:07","date_gmt":"2016-10-04T09:20:07","guid":{"rendered":"http:\/\/projektcydr.pl\/?p=814"},"modified":"2019-03-15T11:48:25","modified_gmt":"2019-03-15T10:48:25","slug":"akcja-fermentacja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=814","title":{"rendered":"Akcja fermentacja"},"content":{"rendered":"<p>Sezon w pe\u0142ni! \ud83d\ude42<\/p>\n<p>Anton\u00f3wka, Jersey\u2019a i Papier\u00f3wka ju\u017c zlane znad osadu, maj\u0105 przykazane zacz\u0105\u0107 si\u0119 klarowa\u0107.<\/p>\n<p>Celesta, Paulared, Szara Reneta (ta to dopiero by\u0142a twarda sztuka &#8211; musia\u0142em poci\u0105\u0107 na \u00f3semki, \u017ceby da\u0142o si\u0119 jako\u015b zmieli\u0107..) patrz\u0105 na mnie z wyczekiwaniem za ka\u017cdym razem gdy przechodz\u0119 obok \u2013 najwy\u017csza pora si\u0119 nimi zaj\u0105\u0107: nied\u0142ugo minie miesi\u0105c odk\u0105d je nastawi\u0142em.<\/p>\n<p>Piros (naturalne \u017ar\u00f3d\u0142o trudnej do odci\u015bni\u0119cia papki), Lobo (niekwestionowany mistrz w kategorii najgrubsza sk\u00f3rka) i Gala mog\u0105 jeszcze troch\u0119 poczeka\u0107. W kolejce do wyci\u015bni\u0119cia niecierpliwi\u0105 si\u0119 Cortland, McIntosh, Eliza i\u2026 ponownie Szara Reneta.<\/p>\n<p>\u201eSzara\u201d jest obecn\u0105 rekordzistk\u0105 je\u015bli chodzi o zawarto\u015b\u0107 cukru: po trzech tygodniach wys\u0142adzania jako jedyna na razie osi\u0105gn\u0119\u0142a wynik (nieco) powy\u017cej SG 1.060. Chc\u0119 na jej przyk\u0142adzie zbada\u0107 czym r\u00f3\u017cni si\u0119 cydr fermentowany z dodatkiem dro\u017cd\u017cy, od takiego fermentowanego na dro\u017cd\u017cach \u201edzikich\u201d.<\/p>\n<p>Na p\u00f3\u0142ce w gara\u017cu wys\u0142adza si\u0119 Z\u0142ota Reneta \u2013 dla tej mam specjalny plan: spr\u00f3buj\u0119 zrobi\u0107 <em>keeving<\/em>, ju\u017c nawet mam enzym PME. Niech le\u017cy na razie, zobaczymy kto pierwszy zmi\u0119knie \ud83d\ude09<\/p>\n<p>Ale po kolei \u2013 poprzednio przygotowali\u015bmy sok, teraz pora na kilka s\u0142\u00f3w o tym jak zacz\u0105\u0107 fermentacj\u0119.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>W zasadzie, to niewa\u017cne czy wyciskali\u015bmy sok, czy mamy taki z kartonika \u2013 procedura b\u0119dzie ta sama.<\/p>\n<p>Na pocz\u0105tek warto skontrolowa\u0107 ilo\u015b\u0107 cukru, idealnie by\u0142oby r\u00f3wnie\u017c zmierzy\u0107 kwasowo\u015b\u0107 ca\u0142kowit\u0105, oraz zawarto\u015b\u0107 tanin \u2013 i zanotowa\u0107 te warto\u015bci, \u017ceby m\u00f3c do nich wr\u00f3ci\u0107 i wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski na przysz\u0142o\u015b\u0107. Zapiski to podstawa \ud83d\ude42<\/p>\n<p>Nast\u0119pnie\u2026 trzeba sobie co\u015b u\u015bwiadomi\u0107. To, w jaki spos\u00f3b b\u0119dziemy fermentowa\u0107 sok, ma du\u017ce znaczenie dla efektu ko\u0144cowego \u2013 i chodzi tu nie tylko o rodzaj u\u017cytych dro\u017cd\u017cy, ale r\u00f3wnie\u017c o zawarto\u015b\u0107 substancji od\u017cywczych, czy temperatur\u0119 w jakiej prowadzimy fermentacj\u0119 \u2013 wszystko ma znaczenie. Zasada jest prosta: <strong>im d\u0142u\u017cej b\u0119dzie trwa\u0142a fermentacja, tym lepszy b\u0119dzie efekt ko\u0144cowy<\/strong>. Najlepsze cydry fermentuj\u0105 miesi\u0105cami, podczas kt\u00f3rych dro\u017cd\u017ce niespiesznie przerabiaj\u0105 cukry na alkohol, a w ramach wolnego czasu zajmuj\u0105 si\u0119 wydobywaniem ukrytych aromat\u00f3w \ud83d\ude42<\/p>\n<p>O powoln\u0105 fermentacj\u0119 nie jest \u0142atwo. W sprzyjaj\u0105cych warunkach dro\u017cd\u017ce bardzo szybko si\u0119 namna\u017caj\u0105, po czym uwijaj\u0105 si\u0119 z robot\u0105 w g\u00f3ra dwa tygodnie. Mo\u017cna ten proces wyd\u0142u\u017cy\u0107 redukuj\u0105c ilo\u015b\u0107 dodawanych po\u017cywek, nie dodaj\u0105c ich wcale, lub wr\u0119cz wytr\u0105caj\u0105c takie substancje z soku \u2013 jak r\u00f3wnie\u017c wielokrotnie zlewaj\u0105c fermentuj\u0105cy sok znad osadu, obni\u017caj\u0105c temperatur\u0119, i\/lub nie dodaj\u0105c silnej dro\u017cd\u017cowej kultury.<\/p>\n<p>I o ile z jednej strony takie wyd\u0142u\u017canie procesu fermentacji jest po\u017c\u0105dane, o tyle z drugiej strony wprowadza dodatkowe ryzyko niepowodze\u0144: w obliczu braku wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci substancji od\u017cywczych dro\u017cd\u017ce mog\u0105 zastrajkowa\u0107 i zaprzesta\u0107 fermentacji, mog\u0105 zacz\u0105\u0107 produkowa\u0107 niepo\u017c\u0105dane aromaty, typu H<sub>2<\/sub>S (siarkowod\u00f3r), a wielokrotna ingerencja podczas zlewania znad osadu mo\u017ce sko\u0144czy\u0107 si\u0119 infekcj\u0105.<\/p>\n<p>Wszystko jest dla ludzi i ze wszystkimi tymi problemami mo\u017cna sobie poradzi\u0107 &#8211; ale nie koniecznie trzeba si\u0119 pakowa\u0107 w k\u0142opoty zaraz na samym pocz\u0105tku. Po prostu warto mie\u0107 na wzgl\u0119dzie, \u017ce procesu fermentacji nie nale\u017cy na si\u0142\u0119 przyspiesza\u0107 \ud83d\ude42<\/p>\n<h1>Po\u017cywka dla dro\u017cd\u017cy<\/h1>\n<p>Nie samymi cukrami dro\u017cd\u017ce \u017cyj\u0105. Do prawid\u0142owego rozwoju potrzebuj\u0105 azotu, za\u015b w procesie wytwarzania alkoholu niezb\u0119dna jest witamina B1 (tiamina). Pytanie zasadnicze brzmi: czy trzeba je dokarmia\u0107? I je\u015bli tak, to ile po\u017cywki doda\u0107?<\/p>\n<p>W por\u00f3wnaniu z sokiem z winogron, czy piwn\u0105 brzeczk\u0105, sok jab\u0142kowy ma mniej substancji od\u017cywczych. To ile konkretnie ich jest, w du\u017cej mierze zale\u017cy od jab\u0142ek &#8211; nie tyle od gatunku, ile od warunk\u00f3w ich hodowli. Je\u015bli jab\u0142o\u0144 ro\u015bnie na \u017cyznej ziemi, lub by\u0142a dokarmiana nawozami, to jej owoce, jak i wyci\u015bni\u0119ty z nich sok, b\u0119d\u0105 zawiera\u0142y wi\u0119cej zwi\u0105zk\u00f3w azotu. St\u0105d te\u017c, wybieraj\u0105c jab\u0142ka na cydr, warto wybiera\u0107 takie, kt\u00f3re nie s\u0105 szczeg\u00f3lnie atrakcyjne wizualnie \u2013 te \u0142adne i du\u017ce z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 by\u0142y intensywnie nawo\u017cone, co paradoksalnie przek\u0142ada si\u0119 na mniejsz\u0105 zawarto\u015b\u0107 cukru w soku, bo w takich jab\u0142kach jest wi\u0119cej wody, jak r\u00f3wnie\u017c na zwi\u0119kszony poziom substancji od\u017cywczych \u2013 ani jedno ani drugie nie jest przez nas po\u017c\u0105dane.<\/p>\n<p>\u017beby okre\u015bli\u0107 ile trzeba doda\u0107 po\u017cywek przyda\u0142o by si\u0119 ustali\u0107 ile takich substancji ju\u017c znajduje si\u0119 w soku, ale\u2026 nie wiem z czym to si\u0119 wi\u0105\u017ce i czy jest to w og\u00f3le wykonalne w domowych warunkach. Na razie upraszczam spraw\u0119 i dokarmiam dro\u017cd\u017ce niezale\u017cnie, troch\u0119 tak na wszelki wypadek.<\/p>\n<p>Powiedzieli\u015bmy, \u017ce dro\u017cd\u017ce potrzebuj\u0105 azotu i witaminy B1 (tiaminy). O ile witamina B1 wyst\u0119puje w po\u017cywkach w czystej postaci, o tyle jako \u017ar\u00f3d\u0142o przyswajalnego przez dro\u017cd\u017ce azotu (w skr\u00f3cie, z angielskiego: <strong>YAN<\/strong>) u\u017cywa si\u0119 <strong>siarczanu<\/strong> lub <strong>fosforanu amonu<\/strong>, w zale\u017cno\u015bci od nomenklatury zwanego r\u00f3wnie\u017c fosforanem dwuamonu (w skr\u00f3cie, z angielskiego: <strong>DAP<\/strong>). Pono\u0107 DAP zawiera\/uwalnia 21% YAN \u2013 mo\u017ce si\u0119 przyda\u0107, cho\u0107 nie wiem czy to ma jakie\u015b praktyczne znaczenie J<\/p>\n<p>Ilo\u015b\u0107 substancji od\u017cywczych potrzebnych dro\u017cd\u017com do pracy zosta\u0142a wyznaczona eksperymentalnie. Konkretne, te eksperymenty dotyczy\u0142y ilo\u015bci po\u017cywek jak\u0105 nale\u017cy doda\u0107 do soku w celu zrestartowania zatrzymanej fermentacji, czyli w przypadku gdy w soku brakuje takich substancji \u2013 tak wi\u0119c trzeba to traktowa\u0107 jako <strong>maksymalne potrzebne dawki<\/strong>:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>siarczan\/fosforan amonu<\/strong>: 50 ppm (mg\/L) per ka\u017cdy spadek SG o 0.010<\/li>\n<li><strong>witamina B1 (tiamina)<\/strong>: 0,2 ppm (mg\/L)<\/li>\n<\/ul>\n<p>O co chodzi z tym spadkiem SG? Ilo\u015b\u0107 potrzebnego siarczanu\/fosforanu amonu zale\u017cy nie tylko od tego ile litr\u00f3w soku mamy, ale te\u017c od tego ile w tym soku jest cukru, kt\u00f3ry zostanie przefermentowany. Przyk\u0142adowo, je\u015bli mamy 10L soku o SG 1.055, to dawka wyniesie 50 mg * 10L * 5,5 (zak\u0142adany spadek SG do 1.000) = 2,75g.<\/p>\n<p>(Dla \u015bcis\u0142o\u015bci warto doda\u0107, \u017ce dro\u017cd\u017ce potrzebuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c szeregu innych pierwiastk\u00f3w: potasu, etc. \u2013 ale chodzi tu o ilo\u015bci tak \u015bladowe, \u017ce z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 b\u0119d\u0105 ju\u017c obecne w soku.)<\/p>\n<p>Odwa\u017caj\u0105c po\u017cywk\u0119 warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na procentow\u0105 zawarto\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w i odpowiednio przeliczy\u0107. Mo\u017cna pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 kalkulatorem:<\/p>\n<form name=\"cp_calculatedfieldsf_pform_1\" id=\"cp_calculatedfieldsf_pform_1\" action=\"?\" method=\"post\" enctype=\"multipart\/form-data\" class=\"cff-form \" >\n<input type=\"hidden\" name=\"cp_calculatedfieldsf_pform_psequence\" value=\"_1\" \/>\n<input type=\"hidden\" name=\"cp_calculatedfieldsf_id\" value=\"17\" \/><pre style=\"display:none !important;\"><script type=\"text\/javascript\">form_structure_1=[[{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname23\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":0,\"ftype\":\"ffieldset\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"fields\":[\"fieldname26\"],\"columns\":1,\"title\":\"Parametry soku i po\\u017cywki\",\"fBuild\":{}},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname25\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":1,\"ftype\":\"ffieldset\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"fields\":[\"fieldname29\"],\"columns\":1,\"title\":\"Po\\u017cywka\",\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname24\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname13\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":2,\"ftype\":\"fSectionBreak\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"\",\"fBuild\":{}},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname2\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":3,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"podaj ci\\u0119\\u017car w\\u0142a\\u015bciwy soku\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"column2\",\"title\":\"ci\\u0119\\u017car w\\u0142a\\u015bciwy soku (SG)\",\"predefined\":\"1,045\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"1\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname26\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname42\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":4,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"column2\",\"title\":\"zawarto\\u015b\\u0107 zwi\\u0105zk\\u00f3w amonu [%]\",\"predefined\":\"99,8\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"0\",\"max\":\"100\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname26\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname43\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":5,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"column2\",\"title\":\"zawarto\\u015b\\u0107 witaminy B1 (tiamina) [%]\",\"predefined\":\"0,2\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"0\",\"max\":\"100\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname26\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname32\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":6,\"ftype\":\"fnumber\",\"userhelp\":\"podaj obj\\u0119to\\u015b\\u0107 soku\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"column2\",\"title\":\"obj\\u0119to\\u015b\\u0107 soku [L]\",\"predefined\":\"1\",\"predefinedClick\":false,\"required\":true,\"size\":\"small\",\"thousandSeparator\":\" \",\"decimalSymbol\":\",\",\"min\":\"\",\"max\":\"\",\"dformat\":\"number\",\"formats\":[\"digits\",\"number\"],\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname26\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname26\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":7,\"ftype\":\"fdiv\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"fields\":[\"fieldname32\",\"fieldname2\",\"fieldname42\",\"fieldname43\"],\"columns\":\"2\",\"title\":\"div\",\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname23\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname9\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":8,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\"uzupe\\u0142nienie azotu\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"masa po\\u017cywki [g]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"PREC((0.05*fieldname32*100\\\/fieldname42)*(fieldname2-1)*100,2)\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"(PREC((0.05*fieldname32*100\\\/fieldname42)*(fieldname2-1)*100,2))\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname29\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname45\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":9,\"ftype\":\"fCalculated\",\"userhelp\":\" uzupe\\u0142nienie witaminy B1 \",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"title\":\"masa po\\u017cywki [g]\",\"predefined\":\"\",\"required\":false,\"size\":\"small\",\"toolbar\":\"default|mathematical\",\"eq\":\"PREC(0.0002*fieldname32*100\\\/fieldname43,2)\",\"optimizeEq\":false,\"eq_factored\":\"(PREC(0.0002*fieldname32*100\\\/fieldname43,2))\",\"suffix\":\"\",\"prefix\":\"\",\"decimalsymbol\":\",\",\"groupingsymbol\":\"\",\"dependencies\":[{\"rule\":\"\",\"complex\":false,\"fields\":[\"\"]}],\"readonly\":true,\"hidefield\":false,\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname29\"},{\"form_identifier\":\"\",\"name\":\"fieldname29\",\"shortlabel\":\"\",\"index\":10,\"ftype\":\"fdiv\",\"userhelp\":\"\",\"userhelpTooltip\":false,\"csslayout\":\"\",\"fields\":[\"fieldname9\",\"fieldname45\"],\"columns\":\"2\",\"title\":\"div\",\"fBuild\":{},\"parent\":\"fieldname25\"}],{\"0\":{\"title\":\"Kalkulator po\\u017cywek dla dro\\u017cd\\u017cy\",\"description\":\"wynik\\u00f3w nie nale\\u017cy sumowa\\u0107, tylko wybra\\u0107 wi\\u0119kszy\",\"formlayout\":\"top_aligned\",\"formtemplate\":\"cp_cff_natural\",\"evalequations\":1,\"autocomplete\":1},\"formid\":\"cp_calculatedfieldsf_pform_1\"}];<\/script><\/pre>\n<div id=\"fbuilder\">\n\t\t<div id=\"fbuilder_1\">\n\t\t<div id=\"formheader_1\"><\/div>\n\t\t<div id=\"fieldlist_1\"><\/div>\n\t\t<div class=\"clearer\"><\/div>\n\t<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"clearer\"><\/div>\n<\/form>\n\t\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ponownie: <strong>to s\u0105 maksymalne dawki<\/strong>. Im wi\u0119cej po\u017cywek (tj. im wi\u0119cej azotu), tym szybsza fermentacja, a na takiej nam nie zale\u017cy \u2013 my chcemy da\u0107 dro\u017cd\u017com tylko tyle, \u017ceby \u201eda\u0142y rad\u0119\u201d \ud83d\ude42 . <strong>Lepiej doda\u0107 mniej, ni\u017c przedawkowa\u0107.<\/strong><\/p>\n<p>Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce przyda si\u0119 przy tym dok\u0142adna waga, bo odwa\u017cane ilo\u015bci s\u0105 bardzo niewielkie&#8230;<\/p>\n<p>Po\u017cywk\u0119 najlepiej doda\u0107 do soku jeszcze przed zadaniem dro\u017cd\u017cy. Mo\u017cna wst\u0119pnie rozpu\u015bci\u0107 w mniejszej ilo\u015bci soku, ale nie jest to konieczne, bo nie dodajemy ich du\u017co i w nied\u0142ugim czasie rozpuszcz\u0105 si\u0119 same.<\/p>\n<h1>Dro\u017cd\u017ce<\/h1>\n<p>Czas na ten moment, kiedy nareszcie zainaugurujemy fermentacj\u0119 poprzez zaszczepienie dro\u017cd\u017cy. Pomi\u0144my wersj\u0119 zaawansowan\u0105 \u2013 o fermentacji w oparciu o dro\u017cd\u017ce \u201edzikie\u201d porozmawiamy sobie innym razem.<\/p>\n<p>Co warto wiedzie\u0107 o dro\u017cd\u017cach? Szczerze m\u00f3wi\u0105c tematyka mnie troch\u0119 przerasta. Zacz\u0105\u0142em zg\u0142\u0119bia\u0107 ksi\u0105\u017cki do enologii: <a href=\"https:\/\/vinumvine.files.wordpress.com\/2011\/08\/pascal-ribereau-gayon-denis-dubourdieu-bernard-doneche-aline-lonvaud-handbook-of-enology-volume-1-the-microbiology-of-wine-and-vinifications-2nd-edition.pdf\">Handbook of Enology Vol.1<\/a>, <a href=\"https:\/\/vinumvine.files.wordpress.com\/2011\/08\/p-ribereau-gayon-y-glories-a-maujean-d-dubourdieu-handbook-of-enology-volume-2-the-chemistry-of-wine-stabilization-and-treatments.pdf\">Vol.2<\/a>, ale niewiele z tego wynios\u0142em \u2013 brakuje mi podstaw (chyba) chemii organicznej.. Niemniej jednak, znalaz\u0142em szereg informacji, kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce co\u015b rozja\u015bni\u0105 \ud83d\ude42<\/p>\n<p>Dro\u017cd\u017ce dzieli si\u0119 na wiele rodzaj\u00f3w, ka\u017cdy rodzaj na szereg gatunk\u00f3w, natomiast w obr\u0119bie ka\u017cdego gatunku jest du\u017co r\u00f3\u017cnych szczep\u00f3w. Jest tego mn\u00f3stwo &#8211; na szcz\u0119\u015bcie z perspektywy przydatno\u015bci do fermentacji, na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 wy\u0142\u0105cznie dro\u017cd\u017ce z rodzaju Saccharomyces. Nazwa pochodzi z Greki i oznacza: grzyby cukrowe.<\/p>\n<p>W obr\u0119bie rodzaju Saccharomyces, interesuj\u0105 nas dwa gatunki: <strong>Saccharomyces cerevisiae<\/strong> oraz<strong> Saccharomyces<\/strong> <strong>bayanus. <\/strong>Czasem pojawiaj\u0105 si\u0119 nazwy S. cerevisiae cerevisiae oraz S. cerevisiae bayanus \u2013 to pozosta\u0142o\u015b\u0107 po starej nomenklaturze, bo na przestrzeni ostatnich 60 lat kilkakrotnie zmienia\u0142a si\u0119 klasyfikacja.<\/p>\n<p>R\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy tymi dwoma gatunkami, abstrahuj\u0105c od niuans\u00f3w typu \u017ce np. S. bayanus w odr\u00f3\u017cnieniu od S. cerevisiae nie przetwarzaj\u0105 galaktozy, polega na tym \u017ce S. bayanus maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 odporno\u015b\u0107 na alkohol i s\u0105 cz\u0119sto wykorzystywane jako dro\u017cd\u017ce finiszuj\u0105ce, tzn. do refermentacji \u2013 z tego wzgl\u0119du nazywa si\u0119 je dro\u017cd\u017cami szampa\u0144skimi. Dobrze sprawdzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w przypadku restartowania k\u0142opotliwej fermentacji. Z drugiej strony spotka\u0142em si\u0119 kilkakrotnie ze stwierdzeniem, \u017ce daj\u0105 bardziej \u201eneutralny\u201d efekt smakowy, co odebra\u0142em jako zarzut pod ich adresem.<\/p>\n<p>Zar\u00f3wno w obr\u0119bie S. cerevisiae jak i S. bayanus znajduje si\u0119 bardzo wiele r\u00f3\u017cnych szczep\u00f3w. W\u0142a\u015bciwie wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od tego \u017ce jakie\u015b 50-60 lat temu zacz\u0119to przygl\u0105da\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnym dro\u017cd\u017com, kt\u00f3re pobierano z r\u00f3\u017cnych winiarni, i zacz\u0119to selekcjonowa\u0107 te, kt\u00f3re dawa\u0142y najlepsze rezultaty &#8211; tak powsta\u0142y tak zwane \u201edro\u017cd\u017ce szlachetne\u201d. Wcze\u015bniej winiarnie, cydrownie, i og\u00f3lnie wszystkie miejsca gdzie co\u015b si\u0119 fermentowa\u0142o, bazowa\u0142y na dzikich kulturach nagromadzonych przez lata: w narz\u0119dziach, kadziach, materia\u0142ach, etc.<\/p>\n<p>\u201eDro\u017cd\u017ce do cydru\u201d to sprytny chwyt marketingowy. <strong>Szczepy kt\u00f3rych u\u017cywa si\u0119 do robienia cydru to tak naprawd\u0119 dro\u017cd\u017ce winiarskie.<\/strong> To otwiera ogromne mo\u017cliwo\u015bci wyboru przer\u00f3\u017cnych szczep\u00f3w od powa\u017cnych dostawc\u00f3w \u2013 mam tu na my\u015bli takie, dla kt\u00f3rych dost\u0119pne s\u0105 szczeg\u00f3\u0142owe karty katalogowe. Tu jest przyk\u0142adowa <a href=\"http:\/\/www.eaton.de\/EN\/ecm\/idcplg?IdcService=GET_FILE&amp;allowInterrupt=1&amp;RevisionSelectionMethod=LatestReleased&amp;noSaveAs=0&amp;Rendition=Primary&amp;dDocName=PCT_868236\">karta dla szczepu Lalvin V-1116<\/a>, kt\u00f3ry jak mo\u017cna przeczyta\u0107 nale\u017cy do gatunku S. cerevisiae.<\/p>\n<p>Dla chc\u0105cych poeksperymentowa\u0107, tu s\u0105 przyk\u0142adowe szczepy dro\u017cd\u017cy, kt\u00f3rych nazwy przewijaj\u0105 si\u0119 w cydrowej literaturze: AWRI 350, Lalvin L71B, V-1116, DV10, D47, QA23.<\/p>\n<p>Dobrze, znamy si\u0119 ju\u017c teraz na szczepach dro\u017cd\u017cy, wi\u0119c pozostaje ju\u017c tyko wybra\u0107 jaki\u015b konkretny i doda\u0107 do soku. Tutaj warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na spos\u00f3b przygotowania tzw. startera dro\u017cd\u017cowego. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 dro\u017cd\u017cy dost\u0119pna jest w formie sproszkowanej, kt\u00f3r\u0105 przed dodaniem do soku nale\u017cy uwodni\u0107. W ka\u017cdej karcie katalogowej, a w przypadku jej braku &#8211; na ka\u017cdym opakowaniu, podana jest instrukcja jak takie uwadnianie nale\u017cy przeprowadza\u0107. Zalecenia r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 \u2013 bierze si\u0119 to st\u0105d, \u017ce producenci stosuj\u0105 do produkcji dro\u017cd\u017cy r\u00f3\u017cne technologie, co poci\u0105ga za sob\u0105 r\u00f3\u017cne sposoby ich re-aktywacji.<\/p>\n<p>Zwykle procedura polega na tym, \u017ce odpowiedni\u0105 dla danej obj\u0119to\u015bci soku ilo\u015b\u0107 dro\u017cd\u017cy wsypuje si\u0119 do naczynia z ma\u0142\u0105 ilo\u015bci\u0105 wody (nie dodaje si\u0119 na tym etapie po\u017cywek!), a po pewnym czasie, zwykle gdy ju\u017c opadn\u0105 na dno, ca\u0142o\u015b\u0107 wlewa si\u0119 do soku. Nie trzeba miesza\u0107.<\/p>\n<h1>Napowietrzanie<\/h1>\n<p>Zanim fermentacja \u201eruszy\u201d dro\u017cd\u017ce musz\u0105 si\u0119 namno\u017cy\u0107. Do tego potrzebuj\u0105 tlenu. Jest to w\u0142a\u015bciwie jedyny moment w ca\u0142ym procesie, kiedy tlen jest naszym sprzymierze\u0144cem \u2013 ju\u017c nied\u0142ugo b\u0119dziemy robi\u0107 wszystko, \u017ceby kontaktu z tlenem unikn\u0105\u0107 (bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 infekcji powoduj\u0105 organizmy tlenowe, kt\u00f3re w przypadku braku tlenu niewiele zdo\u0142aj\u0105 nabroi\u0107 \ud83d\ude09 ).<\/p>\n<p>Tutaj pojawia si\u0119 czasem pomys\u0142, \u017ce w takim razie sok trzeba odpowiednio napowietrzy\u0107, np. intensywnie potrz\u0105saj\u0105c fermentorem, przelewaj\u0105c z wysoko\u015bci, czy wr\u0119cz pompuj\u0105c powietrze przez umieszczony na dnie fermentora specjalny porowaty kamyk. Idea dobra, tylko\u2026 na tym etapie nic to nie daje! Badania pokazuj\u0105 \u017ce <strong>napowietrzanie soku przed, czy te\u017c nied\u0142ugo po dodaniu dro\u017cd\u017cy, nie ma <u>\u017cadnego<\/u> wp\u0142ywu na dalsz\u0105 fermentacj\u0119<\/strong>. Pozytywne efekty, to znaczy liczniejsze namno\u017cenie si\u0119 dro\u017cd\u017cy, przynosi napowietrzanie wykonane dopiero po kilku dniach. Niemniej jednak, najlepsze rezultaty osi\u0105ga si\u0119 zapewniaj\u0105c na pocz\u0105tku fermentacji ci\u0105g\u0142y kontakt soku z powietrzem! Co to znaczy? Ot\u00f3\u017c w pocz\u0105tkowym okresie, do momentu jak fermentacja porz\u0105dnie si\u0119 rozp\u0119dzi, nie nale\u017cy zatyka\u0107 fermentora rurk\u0105 z ciecz\u0105. Otw\u00f3r mo\u017cna zatka\u0107 np. wat\u0105, ewentualnie mo\u017cna pozostawi\u0107 rurk\u0119 pust\u0105 \u2013 wa\u017cne \u017ceby uszczelni\u0107 na tyle, \u017ceby do \u015brodka nie dostawa\u0142y si\u0119 owady.<\/p>\n<p>Fermentora oczywi\u015bcie nie wype\u0142niamy pod korek \u2013 po pierwsze z racji tego, \u017ceby pozostawi\u0107 miejsce na powstaj\u0105c\u0105 pian\u0119, a po drugie w\u0142a\u015bnie po to, \u017ceby zapewni\u0107 mo\u017cliwie jak najwi\u0119ksz\u0105 powierzchni\u0119 styku z powietrzem.<\/p>\n<p>Gdy ju\u017c za\u0142o\u017cymy rurk\u0119, warto do niej wla\u0107 do niej co\u015b o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach aseptycznych, np. w\u00f3dk\u0119, albo roztw\u00f3r SO<sub>2<\/sub>. Chodzi o to, \u017ce je\u015bli fermentujemy cydr w miejscu gdzie zmienia si\u0119 temperatura, jej spadek spowoduje skurczenie si\u0119 obecnego w fermentorze powietrza, co mo\u017ce spowodowa\u0107 zassanie cieczy z rurki do \u015brodka. Cokolwiek by\u015bmy tam nie wlali, dobrze jest to regularnie wymienia\u0107, np. raz w miesi\u0105cu.<\/p>\n<h1>Temperatura<\/h1>\n<p>Nie istnieje co\u015b\u00a0 takiego jak \u201eidealna temperatura fermentacji\u201d. Dro\u017cd\u017ce lubi\u0105 ciep\u0142o, ale paradoksalnie efekty ich pracy \u2013 oceniane przez pryzmat jako\u015bci, smaku, aromatu \u2013 s\u0105 tym lepsze, im maj\u0105 ch\u0142odniej. R\u00f3\u017cne szczepy maj\u0105 r\u00f3\u017cne preferencje \u2013 dok\u0142adne temperatury podawane s\u0105 na kartach katalogowych; zwykle jest to zakres od kilkunastu do dwudziestu paru stopni.<\/p>\n<p>Osobi\u015bcie staram si\u0119 prowadzi\u0107 fermentacj\u0119 w jak najni\u017cszej temperaturze. Oczywi\u015bcie nie zawsze si\u0119 da. Na przyk\u0142ad tej zimy z powodzeniem fermentowa\u0142em w temperaturze ~15<sup>o<\/sup>C, a teraz robi\u0119 pr\u00f3b\u0119 w lod\u00f3wce przy ~10<sup>o<\/sup>C. No ale lod\u00f3wka ma ograniczon\u0105 pojemno\u015b\u0107, tak wi\u0119c wi\u0119kszo\u015b\u0107 moich damek, w kt\u00f3rych fermentuj\u0119 soki z r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w jab\u0142ek, stoi w pomieszczeniu gdzie jest ~20<sup>o<\/sup>C.<\/p>\n<p>W dawnych czasach cydr fermentowa\u0142o si\u0119 na zewn\u0105trz, a i pewnie dzi\u015b wci\u0105\u017c si\u0119 to gdzieniegdzie praktykuje. W takich warunkach zdarza si\u0119, \u017ce temperatura spadnie poni\u017cej dolnej granicy, powoduj\u0105c \u017ce fermentacja stanie, czasem nawet poni\u017cej zera, powoduj\u0105c \u017ce cydr tymczasowo zamarznie \u2013 nie jest to pow\u00f3d do zmartwie\u0144: dro\u017cd\u017ce s\u0105 odporne i powr\u00f3c\u0105 do pracy gdy temperatura ponownie wzro\u015bnie. Nie wiem jak by to by\u0142o z tym zamarzaniem w naszych warunkach, gdzie temperatura w zimie potrafi czasem osi\u0105gn\u0105\u0107 minus kilkana\u015bcie lub mniej stopni \u2013 relacje na kt\u00f3rych bazuj\u0119 powy\u017cszy opis pochodz\u0105 z Anglii i Francji, gdzie klimat zim\u0105 jest nieco \u0142agodniejszy \u2013 niemniej jednak nie ma co obawia\u0107 si\u0119 ch\u0142odu, i nawet nieocieplany gara\u017c p\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105 czy zim\u0105 b\u0119dzie dobrym miejscem na postawienie fermentora.<\/p>\n<p>R\u00f3wnie\u017c w pocz\u0105tkowej fazie fermentacji nie musimy zapewnia\u0107 dro\u017cd\u017com cieplarnianych warunk\u00f3w. Dro\u017cd\u017ce r\u00f3wnie dobrze zadomowi\u0105 si\u0119 w soku o docelowej temperaturze, nawet je\u015bli b\u0119dzie to kilkana\u015bcie stopni. Nie ma konieczno\u015bci, i wr\u0119cz nie powinno si\u0119 praktykowa\u0107 stawiania fermentora przy kaloryferze po dodaniu dro\u017cd\u017cy. Ja cz\u0119sto robi\u0119 tak, \u017ce zadaj\u0119 dro\u017cd\u017ce do soku o temperaturze pokojowej, bo po prostu w takich warunkach go wyciskam, i nast\u0119pnie od razu przenosz\u0119 w docelowej miejsce, gdzie powoli temperatura si\u0119 obni\u017ca. To na co zwracam uwag\u0119, to \u017ceby nie by\u0142o gwa\u0142townych zmian temperatur, \u017ceby np. nie dodawa\u0107 uwodnionych dro\u017cd\u017cy do soku o zdecydowanie ni\u017cszej temperaturze.<\/p>\n<p>Warto mie\u0107 na uwadze, \u017ce produktem fermentacji, opr\u00f3cz alkoholu i dwutlenku w\u0119gla, jest r\u00f3wnie\u017c energia \u2013 innymi s\u0142owy: fermentor si\u0119 grzeje. Przy ma\u0142ych pojemnikach nie jest to tak bardzo zauwa\u017calne, ale ju\u017c przy obj\u0119to\u015bciach rz\u0119du 20-30 litr\u00f3w, temperatura fermentuj\u0105cego soku mo\u017ce by\u0107 o 1-2<sup>o<\/sup>C wy\u017csza ni\u017c temperatura otoczenia. Podobno jest to du\u017cy problem w przypadku fermentor\u00f3w wielkoobj\u0119to\u015bciowych, kt\u00f3re podczas fermentacji trzeba dodatkowo ch\u0142odzi\u0107. Taka ciekawostka.<\/p>\n<h1>Czas&#8230;<\/h1>\n<p>Robienie cydru to w du\u017cej mierze sztuka czekania.<\/p>\n<p>Po zadaniu dro\u017cd\u017cy i ustawieniu fermentora na docelowym miejscu, nie ma ju\u017c nic wi\u0119cej co mogliby\u015bmy zrobi\u0107. Ja zwykle czekam miesi\u0105c, potem sprawdzam jak wygl\u0105da sytuacja.<\/p>\n<p>Ale o tym co dalej, b\u0119dzie ju\u017c nast\u0119pnym razem.. \ud83d\ude42<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sezon w pe\u0142ni! \ud83d\ude42 Anton\u00f3wka, Jersey\u2019a i Papier\u00f3wka ju\u017c zlane znad osadu, maj\u0105 przykazane zacz\u0105\u0107 si\u0119 klarowa\u0107. Celesta, Paulared, Szara Reneta (ta to dopiero by\u0142a twarda sztuka &#8211; musia\u0142em poci\u0105\u0107 na \u00f3semki, \u017ceby da\u0142o si\u0119 jako\u015b zmieli\u0107..) patrz\u0105 na mnie &hellip; <a href=\"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/?p=814\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,7,20],"tags":[],"class_list":["post-814","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eksperymenty","category-kalkulator","category-teoria"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/814","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=814"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/814\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2956,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/814\/revisions\/2956"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=814"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=814"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/projektcydr.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=814"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}